सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

Smritichandrika: Vyavaharakanda of Devannabhatta

देवण्णभट्ट (सम्पादक: एल. श्रीनिवासाचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished474 पृष्ठ

पृष्ठ 348, कुल 474 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 348

328 स्मृतिचन्द्रिकायां

चतुर्थ्यन्ततया नामग्रहणं कार्यम् । तृतीये मन्त्रे यन्मे मातुः
पितामही प्रलुलोभ चरति ........तन्मे मातुः पितामहो वृङ्क्तामि-
त्यूहः । चतुर्थे मन्त्रे मातुः पितामहाध्व इत्यूहः । मन्त्रद्वयेऽ-
प्यमुष्मा इत्यत्र मातुः पितामहनामग्रहणं कार्यम् । पञ्चमे मन्त्रे
यन्मे मातुः प्रपितामही प्रलुलोभ चरति........तन्मे मातुः प्रपिता-
महो वृङ्क्तामित्यूहः । षष्ठे मन्त्रे अन्तरन्यंमातुः प्रपितामहाध्व
इत्यूहः । मन्त्रद्वयेऽप्यमुष्मा इत्यत्र मातुः प्रपितामहनामग्रहणं
कार्यम् ,
योज्याः पित्रादिशब्दानां स्थाने मातामहादिकाः ।
अन्नहोमे तथा स्पर्शे जलपिण्डादिदानके ॥
यन्मे मातामहीत्यादि तत्रोदाहरणं भवेत् ।
इति गृह्यभाष्यार्थसङ्ग्रहकारेणोक्तत्वात् । स्पर्शे ‘ एष ते तत
मधुमानूर्मिस्सरस्वान्’ इत्यादिमन्त्रत्रयेण ब्राह्मणभोजनार्थान्न-
स्पर्शे । ततः पूर्ववदवदाय ‘ये चेह पितरः’ इत्यृचा एकामा-
हुतिं जुहोति एवमन्नाहुतीर्हुत्वा षडाज्याहुतीर्जुहोति — तत्र
‘स्वाहा पित्रे’ इति पुरस्तात्स्वाहाहुतिं जुहोति । उपरिष्टात्स्वा-
हाकारेण द्वितीयाम् । एताभ्यामेव मन्त्राभ्यां तृतीयां चतु
र्थीमाहुतिं हुत्वा स्वधा स्वाहेति पञ्चमीं जुहोत्यग्नये कव्यवा-
हनाय स्वाहेति . षष्ठीं ततस्स्विष्टकृतं हुत्वा भक्ष्यभोज्यंसर्व-
विधाहविष्यान्नात्किंचिदादायोदीचीनं भस्मापोह्य तस्मिन्नुष्णे
भस्मनि तूष्णीं जुहोति । ततो लेपयोः प्रस्तरवत्तूष्णीं बर्हि-