सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

Smritichandrika: Vyavaharakanda of Devannabhatta

देवण्णभट्ट (सम्पादक: एल. श्रीनिवासाचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished474 पृष्ठ

पृष्ठ 257, कुल 474 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 257

कमार्गेण लौकिकमार्गेण वोपकल्पितस्य निवेदनात्प्रागप्राश्यत्व-
मुक्तं याज्ञवल्क्येन—
देवतार्थं हविश्शिग्रुलोहितव्रश्चनांस्तथा ।
इति । यथा संधिन्यादिपयः परिवर्जयेत् तथा देवतार्थं देव-
ताभ्यो निवेदनार्थं लौकिकमार्गेण परिकल्पितमन्नं हविः
वैदिकमार्गेण परिकल्पितं पुरोडाशादिकं शिग्र्वादिकं च परि-
वर्जयेदित्यर्थः । एवञ्च सन्धिन्यादिपयोवद्यद्यपि देवतार्थान्नस्य
पुरोडाशादिहविषश्च सदा परिवर्जनं प्रतिभाति । तथाऽपि
देवतानिवेदनात्प्रागेव प्रतिषेधो वेदितव्यः । अतएव पित्रा-
दिदेवतार्थमुदाहृत्योक्तं यमेन—
भक्ष्यं भोज्यं तथा पेयं यत्किञ्चित्पच्यते गृहे ।
न भोक्तव्यं पितॄणां तदनिवेद्य कथञ्चन ॥
इति । शिग्रुः शोभाञ्जनः । स च रक्तकुसुमः परिवर्जनीयो-
न श्वेतकुसुमः । स्मृत्यन्तरेऽपि 'रक्तशिग्रुं वर्जयेत्' इति वि-
शिष्टस्यैव निषेधो विद्यत इति देवस्वामिनाऽभिधानात् । शि-
ग्र्वादिकजातिगर्हितवदाश्रयगर्हितमपि वर्जनीयं, तथाचाङ्गिराः —
द्विविधं गर्हितं प्रोक्तं निसमन्नं मनीषिभिः ।
जातितो गर्हितं चैव तथैवाश्रयगर्हितम् ॥
अभोज्यानां विजानीयादन्नमाश्रयगर्हितम् ।
लशुनादिकमन्नं यत्तज्ज्ञेयं जातिगर्हितम् ॥
इति । अभोज्यानामन्नं यत्तदाश्रयगर्हितं विजानीयात् । य