स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

कुसुम्भं कण्टकरहितमभक्ष्यं, अकण्टकित्वविशिष्टस्य कुसुम्भस्य
स्मृत्यन्तरे निषेधो विद्यत इति देवस्वामिनोक्तत्वात् । वृन्ताक-
नाळिकापोतकुसुम्भानां च भक्षणे उशनसा दोषो दर्शितः—
कुसुम्भनालिकाशाकं वृन्ताकं पोतिकं तथा ।
भक्षयन् पतितस्तु स्यादपि वेदान्तगो द्विजः ॥
'इति । भविष्यत्पुराणे जातिदुष्टानां शाकानामुदाहरणतया कानि-
चिच्छाकान्युक्तानि—
लशुनं गृञ्जनं चैव पलाण्डुं कवकानि च ।
वार्त्ताकनालिकालाबु ह्येवेयाज्जातिदूषितम् ॥
लशुनादिकं द्रव्यं संसर्गेण विनाऽपि लशुनत्वादिजात्यैव दू-
षितमवेयाज्जानीयादित्यर्थः । जात्या दूषितमिति ज्ञानस्य फलं
असत्यपि दुष्टसंसर्गे निवृत्तिः । लशुनाख्यविशेषस्य भेदको धर्मो
वैद्यकादौ द्रष्टव्यः, लशुनगृञ्जनपलाण्डुकाः पलाण्डुविशेषाः।
तत्र हरिद्रक्तवर्णविशेषो गृञ्जनः । 'हरिद्रक्तो गृञ्जनः' इति
वैजयन्त्याम् । श्वेतकन्दविशेषः पलाण्डुः, 'पलाण्डौ तु श्वेत-
कन्दो मुकुन्दकः' इति तत्रैवोक्तत्वात् । एतच्च लशुनादि-
त्रिविधपलाण्डुविशेषाभिधानं—
लशुनं दीर्घपत्रं च पिच्छलगन्धो महौषधम् ।
वरण्यश्च पलाण्डुश्च लतार्कश्च परारिका ॥
गृञ्जनं यवनेष्टश्च पलाण्डोर्दश जातयः ।
इत्युक्तदशविधपलाण्डूपलक्षणम् । महौषधवरण्यादीनामपि भेदो