स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

232 स्मृतिचन्द्रिकायां

वैद्यादौ द्रष्टव्यः । कवकं छत्राकम् । वार्ताकं क्षुद्रवार्ताव-
झकबृहतीफलं कण्टकारिकाख्यबृहतीफलात् किञ्चित् स्थूल
कवकभक्षणे तु दोषा यमेन दर्शिताः—
भूमिजं वृक्षजं वाऽपि छत्राकं भक्षयन्ति ये ।
ब्रह्मघ्नांस्तान्विजानीयाद्ब्रह्मवादिषु गर्हितान् ॥
इति । हारीतोऽपि दुष्टद्रव्यसंसर्गाभावेऽपि वर्ज्यानाह--
वटप्लक्षोदुम्बरदधित्थनीपमातुलुङ्गानि वा भक्षयेत्' इति । दधि
कपित्थफलम् । नीपं कदम्बपत्रम् । शेषाणि व्यक्तानि
मनुरपि—
लोहितान् वृक्षनिर्यासान् व्रश्चनप्रभवांस्तथा ।
शेलुं गव्यं च पीयूषं प्रयत्नेन विवर्जयेत् ॥
लोहितान् वृक्षनिर्यासान् लाक्षादीन् । व्रश्चनप्रभवान् निर्या-
सानपि शाल्मलिनिर्यासप्रभृतीन् । लोहितग्रहणात् निर्यासत्वेऽपि
पाटलवर्णहिंग्वादेः श्वेतवर्णकर्पूरादेश्च न निषेधः । शेलुः श्लेष्म-
तकाख्यो वृक्षः । पीयूषोऽभिनवं पयः । गव्यपीयूषेतु विशे-
-ब्रह्मपुराणे दर्शितः—
घृतात्फेनं घृतान्मण्डं पीयूषमथवाऽऽर्द्रगोः ।
सगुडं मरिचाक्तं तु तथा पर्युषितं दधि ॥
दीर्णं तक्रमपेयं च नष्टस्वादुकफेनवत् ।
अयमर्थः—घृतादुद्धृत्य तत्फेनमात्रं तदग्रमात्रं च न पेयम् । तथा
आर्द्रगोः पीयूषं यावदार्द्रता सरजस्कता गवि प्रसूतिसमये