स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

154 स्मृतिचन्द्रिकायां
श्राद्धे भोजनीयब्राह्मणनिरूपणम्.
तत्र मनुः—
तत्र ये भोजनीयास्स्युर्यै च वर्ज्या द्विजोत्तमाः ।
यावन्तश्चैव यैश्चान्नंस्तान् प्रवक्ष्याम्यशेषतः ॥
तत्र श्राद्धकर्मणीत्यर्थः । द्विजोत्तमाः द्विजेषु त्रैवार्णिकेषूत्तमाः ब्रा-
ह्मणा इति यावत् । भोजनीयानभोजनीयांश्च ब्राह्मणान्
वेत्तुं गुणदोषादिपरीक्षणं कार्यमित्याह स एव—
दूरादेव परीक्षेत ब्राह्मणं वेदपारगम् ।
इति । भोजनीयब्राह्मणस्य प्रपितामहादारभ्य भोजनीयपर्यन्तं
परीक्षा दूरात्परीक्षा । वेदपारगग्रहणमुपादेयगुणानामुपलक्षणा-
र्थम् । अत एव छागलेयः—
उक्तलक्षणसंयुक्तैः विद्याशीलगुणान्वितैः ।
पुरुषत्रयविख्यातैस्सर्वं श्राद्धं प्रकल्पयेत् ॥
उक्तलक्षणैर्विप्रैस्सर्वं पार्वणाभ्युदयिकादिश्राद्धं प्रकल्पयेन्निर्वर्त-
येदित्यर्थः । पुराणेऽपि—
जातकर्मादिभिर्यस्तु संस्कारैस्संस्कृतश्शुचिः ।
वेदाध्ययनसम्पन्नष्षट्सु कर्मस्ववस्थितः ॥
शौचाचारे स्थितस्सम्यक् विघसाशी गुरुप्रियः ।
नित्यं व्रती सत्यपरः स वै ब्राह्मण उच्यते ॥
तपश्श्रुतं च योनिश्चाप्येतद्ब्राह्मण्यकारणम् ।
सत्यं दानं तपो द्रोहमानृशंस्यं क्षमा घृणा ॥