स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्राद्धकाण्ड भाजनीयब्राह्मणनिरूपणम् 155

तपश्च दृश्यते यत्र स ब्राह्मण इति स्मृतः ।
इति । षट्सु यजनयाजनाध्ययनाध्यापनदानप्रतिग्रहात्मकेषु ।
विघसो यज्ञशेषः । अतिथिप्रभृतिभिः भुक्तशेषश्च । योनिरन्वयशुद्धिः।
आनृशंस्यं अक्रूरता । हारीतोपि—कुलीनाःश्रुतशीलवन्तो वृत्त-
स्थाः सत्यवादिनोऽव्यङ्गाः पाङ्क्तेयाः' इति । स्वयमेव कुला-
दीन् विवृणोति—स्थितिः अविच्छिन्नवेदवोदिता अयोनिसं-
कारित्वं आर्षेयत्वं चेति कुलगुणाः । वेदा अङ्गानि धर्मोऽध्या-
त्मं विज्ञानं स्मृतिश्चेति षड्विधं श्रुतम् । ब्रह्मण्यता देवपितृभ-
क्तता समता सौम्यता अपरोपतापिता अनसूयता अनुद्धतता
अपारुष्यं मित्रता प्रियवादित्वं कृतज्ञता शरण्यता प्रशान्ति-
श्चेति त्रयोदशविधं शीलम् । क्षमा दया दमो दानं अहिंसा
गुरुपूजनं शौचं स्नानं जपो होमः तपः स्वाध्यायस्सत्यवचनं
सन्तोषो दृढव्रतत्वं उपव्रतत्वमिति षोडशगुणं वृत्तमिति । स्थितिः
संततिरूपेण च कालस्थितिः । अविच्छिन्नवेदवेदितेत्यत्र वेदि-
शब्देन हविरासादनार्थदेशविशेषवाचिना हविस्साध्यो याग
उपलक्ष्यते । एतदुक्तं भवति—पूर्वपुरुषेष्वपि वेदाध्ययनयागा-
नुष्ठानयोः सत्ता कुलगुणा इति । आर्षेयत्वं स्वीयप्रवरागतऋषि-
जातत्वम् । धर्मो धर्मशास्त्रम् । विज्ञानं वैशेषिकादिशास्त्रज्ञानम् ।
स्मृतिः वेदादीनामविस्मरणम् । उपव्रतत्वं दशम्यादावेकभक्त-
निष्ठत्वम् । विष्णुरपि—