सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

Smritichandrika: Vyavaharakanda of Devannabhatta

देवण्णभट्ट (सम्पादक: एल. श्रीनिवासाचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished474 पृष्ठ

पृष्ठ 155, कुल 474 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 155

ज्ञातिश्रैष्ठ्यं सर्वकामानाप्नोति श्राद्धदस्सदा ॥
प्रतिपत्प्रभृतिष्वेकां वर्जयित्वा चतुर्दशीम् ।
इति । कन्या रूपलक्षणशीलवती, प्रायेण तादृश्या एवाति-
काम्यत्वात् । कन्यावेदिनो जामातरः श्रुतवन्तो रोगरहिताः ।
पशून् शीललक्षणसम्पन्नान्, एवम्भूतानामेव काम्यत्वात् ।
काम्यं तु कृष्णपक्षे प्रतिपदि श्राद्धं कन्याकामः कुर्यात्,
द्वितीयायां वरकामः, तृतीयायां पशुकामः, चतुर्थ्यां पुत्र-
कामः, पञ्चम्यां तु विजयकामः, षष्ठ्यां कृषिफलकामः,
सप्तम्यां वाणिज्यलाभकामः, अष्टम्यां द्विशफगवादिपशुकामः,
नवम्यामेकशफाश्वादिपशुकामः, दशम्यां वृत्ताध्ययनबहुलपुत्र-
कामः, एकादश्यां स्वर्णरूप्यकामः, द्वादश्यां त्रपुसीसादिद्र-
व्यकामः, त्रयोदश्यां ज्ञातिश्रैष्ठ्यकामः, अमावास्यायां यो-
गसिद्ध्यधिकरणोक्तन्यायानुसारेण क्रमेण सर्वकाम इति । अत्र—
कृष्णपक्षेऽपराह्ने तु रौहिणं तु न लङ्घयेत् ।
इति स्मृत्यन्तरोक्तो विशेषो द्रष्टव्यः । रौहिणः अह्नो नवमो
मुहूर्तः । एवञ्च कुतपादिघटिकात्रयसंयुक्तायां प्रतिपदादितिथौ
काम्यश्राद्धं कार्यं, न तु कुतपाद्यसंयुक्तायामिति मन्तव्यम् ।
प्रतिपदादितिथिद्वैधे तु पूर्वस्यामुत्तरस्यां वा कुतपादिघटिकात्रय-
युक्तायामेव श्राद्धं कार्यम् । तथाचोक्तं देवस्वामिना—'यस्मिन्
काले यद्विहितं तत्कर्म उपक्रमोपसंहारयुक्तं तस्मिन् काले
तस्यां तिथौ यस्मिन् अहनि संभावयितुं शक्यते तदुत्तरं