स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्राद्धकाण्डे अधिमासविषयाणि 111
...............वत्सरात्प्रथमादृते ।
सपिण्डीकरणादूर्ध्वं यत्किञ्चिच्छ्राद्धकं भवेत् ॥
इष्टं वाऽप्यथ वा पूर्तं तन्न कुर्यान्मलिम्लुचे ।
इति । सपिण्डीकरणादूर्ध्वं यत्प्रथमसंवत्सरे प्रतिमासं पुनः
क्रियमाणं त्रैपुरुषिकं मासिकं श्राद्धं तन्मलिम्लुचेऽपि मासे
कार्यमिति वक्तुं 'वत्सरात्प्रथमादृते' इत्युक्तम् । अस्मिन्नेव
विषये वासिष्ठोपि—'संवत्सरमध्येऽधिमासो भवेत् मासिकार्थं
दिनमेकं वृद्धिं नयेत्' इति । स्मृत्यन्तरेऽपि—
संवत्सरे विवृद्धेऽपि प्रतिमासं च मासिकम् ।
इति । सपिण्डीकरणात्प्राक् क्रियमाणमासिकविषये तु गभस्ति-
नोक्तम्—
एकोद्दिष्टं तु यच्छ्राद्धं तन्नैमित्तिकमुच्यते ।
तत्कार्यं पूर्वमासे च कालाधिक्येऽपि धर्मतः ॥
इति । चशब्दादुत्तरमासेऽपि कार्यमिति गम्यते । तदेतत् सपि-
ण्डीकरणात्प्राक्तनमासिकविषयं, एकोद्दिष्टरूपमासिकविषयत्वा-
त् । यत्तु ऋश्यशृङ्गेणोक्तम्—
संवत्सरातिरेको यो मासश्चैव त्रयोदशः ।
असुराणां तु मासौसौ तस्माद्देवविगर्हितः ॥
तस्मात्त्रयोदशं श्राद्धं न कुर्यान्नोपतिष्ठते ।
इति, तत् सपिण्डीकरणात्प्राक्तनमासिकेषु · सपिण्डीकरणा-
त्प्राक्कथञ्चिदकृतेषु वचनबलात्सपिण्डीकरणादूर्ध्वमनुष्ठातव्येष्वे-