स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

110 स्मृतिचन्द्रिकायां

मित्यर्थः । आभ्युदयिकं श्राद्धं चूडाकरणात्प्राक्तनसंस्कारेषु
विहिताभ्युदयिकश्राद्धव्यतिरिक्तं द्रष्टव्यं, जातकर्मोदौ विशे-
षेणाभ्युदयिकश्राद्धविधानस्य पूर्वमेव प्रदर्शितत्वात् । अन्या-
न्यापि च वर्ज्यान्याह वृद्धमनुः—
अग्नयाधेयं प्रतिष्ठां च यज्ञदानव्रतानि च ।
वेदव्रतवृषोत्सर्गचूडाकरणमेखलाः ॥
माङ्गल्यमभिषेकं च मलमासे विवर्जयेत् ।
बाले वा यदि वा वृद्धे शुक्रे चास्तमुपागते ॥
मलमास इवैतानि वर्जयेद्देवदर्शनम् ।
इति । 'अग्नयाधेयं प्रतिष्ठां च यज्ञदानव्रतानि च' इत्यत्र
अनावश्यकत्वे सतीति विशेषो द्रष्टव्यः । तेन मलमासेऽपि
प्रायश्चित्तभूतमग्नयाधेयमग्न्यनुगत्यनन्तरं कर्तव्यं न प्रतिषिध्यते ।
एवं प्रतिमादिनाशे पुनःप्रतिष्ठा न प्रतिषिध्यते । एवं प्राय-
श्चित्तभूतसंसर्गेष्ट्यादियज्ञो न प्रतिषिध्यते । यद्यत्प्रायश्चित्ते
देयमिति प्रायश्चित्तदानं च 'ब्राह्मणं तु वसत्यै नापरुन्ध्यात्'
इत्यादिव्रतं च । वृषोत्सर्गस्य नैकादशाहिकस्य प्रतिषेधः,
षोडशश्राद्धादिवत्तस्यापि प्रेतोपकारकत्वात् । शुक्रास्तमयादाव-
प्यनावश्यकत्वे सत्येव अग्नयाधेयादि प्रतिषिध्यते । मलमास
इत्येवाभिधानात् । 'वर्जयेद्देवदर्शनम्' इति प्रतिषेधः प्रथ-
मदर्शनविषय एवेत्याहुः । हारीतोपि—