स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

[header] श्राद्धकाण्डे श्राद्धकालविषयाणि 99
सपिण्डीकरणादूर्ध्वं यत्पितृभ्यः प्रदीयते ।
सर्वत्रांशहरा माता इति धर्मेषु निश्चयः ॥
सर्वत्रेति वचनान्महालयाख्ये भाद्रपदापरपक्षे गयाख्ये च दे-
शविशेषे क्रियमाणे पार्वणेऽनन्तप्रीतिजनकेऽपि मातुरंशहारि-
त्वमस्तीति महालयगयादावपि पुत्रेण मातुः पृथगुद्देशेन श्राद्धं
न कार्यमिति गम्यते । अत एव चतुर्विंशतिमते—
क्षयाहं वर्जयित्वैकं स्त्रीणां नास्ति पृथक्क्रिया ।
इत्युक्तम् । यत्पुनस्तत्रैवोक्तं—
केचिदिच्छन्ति नारीणां पृथक्श्राद्धं महर्षयः ।
इति, तत् यत्र नारीणां पितामह्यादिभिस्सह सपिण्डीकरणं
कृतं तद्विषयम्, तत्र पितृपिण्डेष्वंशभागित्वाभावात् । एवञ्च
सांवत्सरिकश्राद्धादन्यत्र पार्वणश्राद्धेऽपि पित्राद्युद्देशेन क्रिय-
माणे पत्यादिभिस्सह सपिण्डीकृतानां पृथगुद्देशेन श्राद्धं न
कर्तव्यम् । पितामह्यादिभिस्सार्धं सपिण्डीकृतानां पृथगुद्देशेन
श्राद्धं कर्तव्यमिति स्थितम् । कथं तर्हि वृद्धिश्राद्धेऽन्वष्टक्ये
च पत्यादिभिस्सह सपिण्डीकृतानामपि मात्रादीनां पृथक्श्राद्धा-
नुष्ठानं, अंशहारिणीनां पृथक्श्राद्धाभावात् । उच्यते,—
अन्वष्टकासु वृद्धौ च प्रतिसंवत्सरे तथा ।
अत्र मातुः पृथक्श्राद्धमन्यत्र पतिना सह ॥
इति स्मृत्यन्तरवचनबलात् ,
अन्वष्टके तथा मातृश्राद्धे चैव मृतेऽहनि ।