षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

[Header] पञ्चमोऽध्यायः (६) १८९

पितामहं प्रपितामहं वाभिलक्ष्य मरिष्यति न वेति संदिहानाः पुत्रादयः तां
रात्रिं वसन्ति तद्वदित्यर्थः । तत् तेन सहवासनिमित्तेन अमावास्याया
अमावास्यात्वम् । अमा सह वत्स्यस्यामिति व्युत्पत्तेरित्यर्थः । यस्मादेवं
तस्माद् एव खलु अमावास्यायां न किंचिदप्यध्येतव्यं भवति । अध्येतव्यस्य
वर्णात्मकस्य वेदराशेरग्निष्टोमात्मकत्वात् तत्र च सोमस्यादर्शनादित्यर्थः ॥ २ ॥
अथास्य वृद्धिप्रकारं प्रतिज्ञापूर्वकं दर्शयति—
अथ संभरणम् । तमोषधीभ्यश्च वनस्पतिभ्यश्च
गोभ्यश्च पशुभ्यश्चादित्याच्च ब्रह्मणश्च ब्राह्मणाः संनयन्ते ।
तस्मात्सांनाय्यस्य सांनाय्यत्वम् ॥ ३ ॥
अथ क्षयप्रदर्शनानन्तरं संभरणं चन्द्रमसः कलाभिः पोषणम् उच्यत
इति शेषः । यत्र चन्द्रकला चानुपूर्वमनुप्रविष्टा तां तेभ्यः [संभरन्ति] । कथम् ?
ओषधीभ्यो वनस्पतिभ्यश्च । अपुष्पाः फलवन्तो वनस्पतयस्तेभ्यश्च । गोभ्यः
पशुभ्यश्च आदित्याच्च ब्रह्मणश्च । ब्रह्म मन्त्राद्यात्मको वेदः, तस्माद् । ब्राह्मणा-
स्तम् एतेषूषितं चन्द्रमसं संनयन्ते सम्पङ्नयन्ति । यस्मादेवं तस्मात्
सांनाय्यस्य संनयनसंबन्धिनश्चन्द्रमसः सांनाय्यत्वम् । यथा पशुभिरोषधीभ्यश्च
2. J. adds देवानां after तेन.
3. J. अमाशब्दः सहार्थे संवसन्ति for अमा सह वसति; T. वसन्ति for वसति.
5. R. पुण्यात्मकस्य for वर्णात्मकस्य ; J. वेदादे० for वेदराशे०.
6. RKT. ०पूर्वे for पूर्वकं.
11. RI. कथं यत्र चन्द्रमाश्चानुपूर्वमनुप्रतिष्ठितम् । तेभ्यस्तु यत्र...कथम् ?
for चन्द्रकाला...कथम् ? See CN. ; MK. चन्द्रकः for चन्द्रकला;
M. अनुपूर्वशस्तेषु for अनुपूर्वमनु०; J पूर्वम् for अनुपूर्वम्; M. ०प्रतिष्ठितेस्तम् ,
K. ०प्रतिष्ठाताम् for प्रविष्टा तां तेभ्यः; KM. om. कथम् .
12. J om. च after वनस्पतिभ्यः
13. MIK om. तस्माद् .
14. RIJ. ०श्च स्वेन तोषितं, K. ०श्च स्वोदतोषीतं, M. ०श्च स्विदेते
भूषितं for ०स्तमेतेषूषितं. See CN; MK. संपद्यन्ते for संनयन्ते.
15. RI om. संनयन...०मसः ; M. संनाध्य for संनयन ०
M. ओषधीभिश्च for ओषधीभ्यश्च.