षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

१८८ | षड्विंशब्राह्मणम्

प्रलयमुपगच्छमानं व्याधिगतं मरिष्यतीति वा तां रात्रिं
वसन्ते । तदमावास्याया अमावास्यात्वम् । तस्मादमावा-
स्यायां नाध्येतव्यं भवति ॥ २ ॥
य एवं देवाः पूर्वपक्षे शुक्लपक्षे दीक्षन्ते सोमपानाय दीक्षां कुर्वन्ति
ते दीक्षिता देवा अपरपक्षे कृष्णपक्षे सोमं भक्षयन्ति । कथम्? तत्र
सोमपानविषये इमानि वक्ष्यमाणानि त्रीणि पात्राणि उपधीयन्ते । तेषामेव
प्रदर्शनम् । पृथिवी परिदृश्यमानः पृथिवीलोक एकं पात्रम् । अन्तरिक्षम्
अन्तरिक्षलोक एकं पात्रम् । द्यौः द्युलोक एकं पात्रम् इति । तत्र
आदित्या आदित्याख्या देवा दिव्येन द्युलोकात्मकेन पात्रेण प्रथमं त्रेधा
विभागेनाद्यविभागात्मकं पञ्चकलं, पञ्च कला यस्य तं सोमं, पञ्चमीम् ।
अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । प्रतिपदमारभ्य पञ्चमीपर्यन्तं भक्षयन्ति । प्रतिदिनम्
एकैकां कलां पिबन्तीत्यर्थः । ततस्ते दीक्षिता [रुद्राः] रुद्राख्या देवा
अन्तरिक्षेण अन्तरिक्षलोकात्मकेन पात्रेण द्वितीयं पञ्चकलं सोमं दशमीं
षष्ठीमारभ्य दशमीपर्यन्तं भक्षयन्ति । ततस्ते दीक्षिता वसवो
ऽस्वाख्या देवाः पृथिव्या पात्रेण तृतीयं तृतीयभागात्मकं पञ्चकलं
सोमं पञ्चदशीं पञ्चदशीपर्यन्तं पूर्ववद् भक्षयन्ति । ततश्चन्द्रमसः षोडशी
एका कला अवशिष्यते । यतः चन्द्रमाः षोडशकलः । अनन्तरं सः
अवशिष्टकलः सोम ओषध्यादीन् प्रविशति । तथा च सति इन्द्रज्येष्ठा
इन्द्रप्रमुखाः सोमपाश्च असोमपाश्च सर्वे देवाः तं सोमम् अभिलक्ष्य तादृशसो-
मवतीं रात्रिं वसन्ते । अत्र दृष्टान्तः । यथा पितरम् इत्यादि । वृद्धं जरया
प्रलयं नाशम् उपगच्छमानम् उपगच्छन्तं व्याधिगतं रोगिणं पितरं
7. RI. om. प्रदर्शनम् ; MTK. लोकं प्रदर्शनं for परिदृश्यमानः.
8. RTIK om. अन्तरिक्षलोकः, JRMTIK. अन्तरिक्षलोकं for
अन्तरिक्षलोकः.
9. RMIK om. आदित्या.
10. R. om. पञ्चकलं.
11. JT. ०पदात् for ०पदम.
12. RTMK om. देवा.
13 M om. अन्तरिक्षेण.
16. J om. पञ्चदशीं; M. adds दशमीम रभ्य after पञ्चदशीं.
20. T. adds वसन्ति after वसन्ते; JT. add यथा before वृद्धं.