सर्वार्थसिद्धि: तत्त्वार्थसूत्र (आचार्य पूज्यपाद - पं. फूलचन्द्र सिद्धान्तशास्त्री सविस्तार हिन्दी टीका)

४०२ सर्वार्थसिद्धिः
§ २०६ § २१३
श्रुतं मतिपूर्वं·······॥२०॥ भवप्रत्यय·······॥२२॥
८३.४ उपादाय — आश्रित्य । ८७. ८ प्रकर्षाप्रकर्षवृत्तिरागमंतः । तथाहि, देवानां
८३.५ पर्यवदाते क्षेमे । तावत्—
§ २०७ सक्कीसाणा पढमं दोव्वं² च सणक्कुमारमाहिंदा ।
८४.२ द्रव्यादिसामान्यार्पणात् — द्रव्यक्षेत्रकाल- बम्हालांतव तइयं सुक्कसहस्सारया चउत्थीओ ॥
भावार्पणात् । पंचम माणदपाणद छट्ठीओ आरणाच्चुदाय पस्संति ।
८४.३ उत्प्रेक्षितं — कृतम् । तेषामेव — द्रव्यादी- णवगेवेज्जा सत्तंम³ माणुत्तरा सव्वलोयं तु ॥
नामेव । तथा नारकाणां—
§ २०८ रयणप्पहाए जोयणमेगं आहिबिसओ सुणेयव्वो ।
८४.८ सम्यक्त्वस्य — समीचीनत्वस्य । ज्ञाने तद- पुढवीदो पुढवीदो गाउदयद्धं⁴ परिहरंज्ञा ॥
पेक्षत्वात्-सम्यक्त्वसापेक्षत्वात् । तदुक्तम्— [ अवधिज्ञानकी हीनाधिकता आगमसे जाननी चाहिए ।
¹कारणकज्जविहाणं दीवपयासाम जुगवजम्मे वि । जो इस प्रकार है—देवोंमें सौधर्म ऐशान स्वर्गके देव
जुगवुप्पण्णं पि तहा हेऊ णाणस्स सम्मत्तं ॥ पहली पृथिवीपर्यन्त, सानत्कुमार माहेन्द्र स्वर्गके देव
§ २०९ दूसरी पृथिवीपर्यन्त, ब्रह्म-ब्रह्मोत्तर लान्तव कापिष्ठ
८४.१० आहितो धृतः स्थापितो वा । कृतसंगीतिः स्वर्गके देव तीसरी पृथिवीपर्यन्त, शुक्र-महाशुक्र, शतार,
—कृतसंकेतः । घट इत्युक्ते घकार-टकार-विसर्ज- सहस्रार स्वर्गके देव चतुर्थ पृथिवीपर्यन्त, आनत, प्राणत
नीयात्मकं शब्दं मतिज्ञानेन प्रतिपद्यते । ततो घट- स्वर्गके देव पाँचवीं पृथिवीपर्यन्त, आरण-अच्युत स्वर्गके
शब्दात् घटार्थं श्रुतज्ञानेन, तस्मादपि घटार्था- देव छठी पृथिवीपर्यन्त, नवग्रैवेयकोंके देव सातवीं
ज्जलधारणादिकार्यम् । तथा चक्षुरादिविषयाद्भू- पृथिवीपर्यन्त और अनुदिश अनुत्तरवासी सर्वलोकको
मादेः । तत्रापि धूमदर्शनं मतिज्ञानं तस्मादग्निविषयं जानते हैं । तथा नारकोंमें रत्नप्रभा पृथिवीमें एक
ज्ञानं श्रुतज्ञानम् । तस्मादपि दाहादिकार्यज्ञानं योजन क्षेत्र अवधिज्ञानका विषय है । आगे प्रत्येक
श्रुतमिति । पृथिवीमें आधा-आधा कोस कम करते जाना चाहिए ।
§ २११ § २१५
८५.१० आरातीयाऽवान्तरः । क्षयोपशमनिमित्तः·······॥२३॥
§ २१२ ८८. २ देशघातिस्पर्धकानां किं पुनः स्पर्धकम्
८६. ३ व्याक्रियेतां — व्युत्पाद्यताम् । इति चेत्, कर्मपुद्गल शक्तीनां क्रमवृद्धिः क्रमहानिश्च
स्पर्धकम् । शान्तः — उपशान्तः । उन्मुग्धैत्यादि,
उन्मुग्धस्य विवेकपराङ्मुखस्य, प्रश्ने सति आदिेशि-
पुरुषवचनं यथा तत्रैवातिपतति नाभिहितेऽर्थे तेनाग्रे
प्रवर्त्यते । लिङ्गवत्—लाञ्छनवत् ।
रूपि·······॥२७॥
१. कारणकार्यविधानं समकालं जायमानयोरपि हि । दीपप्रकाशयोरिव सम्यक्त्वज्ञानयोः सुघटम् ॥
—पुरुषार्थ०, ३४ । २. विदियं ०००।—मूलाचार १।४८ । ३. ०००सत्तम अणुदिस अणुत्तराय लोगं तु ॥
—मूलाचार १।४९ । ४. ०००गाऊ अद्धद्ध परिहाणी ॥—मूलाचार, १।५२ ।