पञ्चसायक (कविशेखर ज्योतिरीश्वर - कामकला एवं रति-शास्त्र संस्कृत मूल पाठ)

१४ द्वितीयः सायकः ॥
सुरक्तपाणिः समदन्तपङ्क्तिः
सौभाग्ययुक्तः कथितो मृगोऽयम् ॥
अथ वृषजातीयकानां नायकानां लक्षणं
प्रतिजानीते—
“स्फारगात्राः मदर्पाः सुरतरमकलालम्पटाः सुन्दराङ्गाः
व्यूढोरस्काः सुरुक्षाः सुसमजठरिणो मांसला लोलनेत्राः ।
अत्यन्तप्रौढवाक्याः परिलघुधृतयः क्रोधना मध्यवेगा
उक्षाणो लिङ्ग मीषद्द्विततनवमितै रङ्गुलीकैर्वहन्ति ॥ ६ ॥
अश्वजातीयकानां नायकानां स्वरूपं निरूपयति—
कार्ये हृष्टा बलिष्ठाः सितसमदशनाः पीवरास्फारवक्त्रा
ग्रीवाबाहूरुदीर्घाः परहितनिरताः सात्विकाः स्निग्धवाचः ।
निर्लज्जाश्चारुशीलाः पृथुतरगतयश्चण्डसम्भोगरक्ता
अश्वा लिङ्गं वहन्तो युवतिजनरता भानुसङ्ख्याङ्गुलीकम्