पञ्चसायक (कविशेखर ज्योतिरीश्वर - कामकला एवं रति-शास्त्र संस्कृत मूल पाठ)

॥ ॐ ॥
नितान्तं गोपनीयम् !
❄ पञ्चसायकः ❄
श्रीकविशेखर ज्योतिरीश्वराचार्य-
विरचितः
पालयँल्लौकिकीं पुण्यां पुमर्थत्रयस्थितिम् ।
कामशास्त्ररहस्यज्ञः सुखं प्राप्नोति शाश्वतम् ॥१॥
श्रीमद्दैवज्ञरत्न पण्डित-जीवानन्दशर्मतनूजेन
वैद्यराज थपलियालोपाह्वेन
सदानन्द-शास्त्रिणा परिशोधितः
सारगर्भितया भूमिकया विषयसूच्यादिभिश्च संयोजितः ।
प्राप्तिस्थानम्— मोतीलाल बनारसीदास,
पञ्जाब संस्कृत पुस्तकालय,
सैदमिट्ठा बाजार लाहौर ।

Published by
Punjab Sanskrit Book Depot,
LAHORE
All Rights Reserved
PRINTED AT
THE BOMBAY SANSKRIT PRESS
LAHORE

भूमिका
माधुर्यवर्गमभीहित-पूरणरसिका महा ऽऽगमख्याता ।
श्रीनगरस्थितपीठा सततं श्रीकंसमर्दिनी जयति ॥ १ ॥
आदरणीयाचारौ चारुविचारौ महोदारौ ।
आश्रितशिवोपचारौ मातापितरौ चिरं वन्दे ॥ २ ॥
हं
भो प्रणयामृतपानजनितामन्दानन्दसन्दोहभग्नला-
साः ! कामकलाकलापरहस्यविज्ञानाविस्तारित
गार्हस्थ्यसुखविलासाः ! विलासिनीविलसिना-
कलनलालसाः ! संजातव्यवहारचातुर्याऽऽश्चार्य-
तोदया ! महोदया ! सहृदयाः !
नैतन्न विदिततरं नानांगपरीक्षणप्रणयिप्रवीण्यविलक्षणाधि-
पालानां धियाम्प्रभोद्गणां विबुधधुर्याणां तत्रभवतां प्रेक्षावतां यत्
प्रतिजनदुर्लभतयोपलब्धितप्रावीण्यगुणप्रणयनप्रणयिनः परब्रह्मणः प्रप-
ञ्चितानुकूल्यशब्

': it has 'न्' + 'त्व'? No, it's 'त्त' or 'न्त'?
Look at "अर्थतत्त्वार्थ":
It has 'त' with a horizontal stroke across: 'त्त' or 'न्व'?
Wait, in "तत्त्व", usually it's त्त्व. Here: त + त + व?
It looks like "अर्थतन्त्वार्थ" or "अर्थतत्त्वार्थ"?
In old fonts, 'त्त' is a 'त' with a horizontal line: त् + त = त्त. Here, the first part is त with a loop? No, it's 'त्त'! Wait, look at "दत्तक" in line 8: 'द' + 'त्त' + 'क'. The 'त्त' in दत्तक has a horizontal bar.
In line 1: "अर्थतन्त्वार्थ" - wait, there is a loop on the left: 'न्' + 'त्व'? It really looks like 'न्त' with 'व': "अर्थतन्त्वार्थ" or typo for "अर्थतत्त्वार्थ". Let's look closely: it's "अर्थतन्त्वार्थ" or "अर्थतत्त्वार्थ". Actually, it is "अर्थतत्वार्थ" with an anusvara? No, looks like "अर्थतन्त्वार्थ" (or अर्थतत्त्वार्थ). Let's write "अर्थतन्त्वार्थ" or "अर्थतत्त्वार्थ"? It's most likely printed "अर्थतन्त्वार्थ" as a typo for "

ध्यम् तत्तद्देशीयानां स्त्रीणां स्वरूपाणि..."
Then what?
In Ratirahasya, Chapter 2 (or 3):
Wait, Ratirahasya has chapters called 'Pariccheda' or here called 'Sayaka' (Kaminisanjivana or Panchasayaka!)
WAIT!
LOOK AT LINE 4:
"ग्रन्थश्चायं कवीन्द्रेण पञ्चभिः सायकैः समापितः ।"
PANCHABHIH SAYAKAIH!
The text being described is PANCHASAYAKA (पञ्चसायक) by Kavindra Jyotirishvara (कवीन्द्र ज्योतिरीश्वर / कवीन्द्र)!
YES! "कवीन्द्रेण पञ्चभिः सायकैः समापितः"!
PANCHASAYAKA has 5 Sayakas:

1. Prathama Sayaka
2. Dvitiya Sayaka
3. Tritiya Sayaka
4. Chaturtha Sayaka
5. Panchama Sayaka

Now let's check the contents of Panchasayaka!
Author: Jyotirishvara Kavishekhara (कवीन्द्र).
In Panchasayaka, Sayaka 2:
Let's recall or analyze what is in Sayaka 2 of Panchasayaka:

• Purusha-bheda: Shasha, etc.
• Stri-bheda: Mrigi, etc.
• Suratabheda: Sama (3), Vishama

( २ )
दैन्यकर्म्मोचिता स्त्रियः, सूक्ष्ममध्यानां कण्ठभाग्यानाञ्च स्त्रीणां लक्षणानि
सुरते वर्जनीया नार्यः, सुरतोचितानुचितस्थानानि, आलिङ्गनभेदा
स्तल्लक्षणानि, चुम्बनभेदाः, तेषां स्वरूपाणि, नखाघातस्थानानि, दशन
क्षतस्थानानि, तत्संज्ञाश्च, इत्येषादयो विषयाः समुपन्यस्ताः सन्ति
पञ्चमे सायके च—
मदनातपत्रस्थानीया स्तिस्रो नाड्यः, तासां लक्षणानि, कण्ठग्रहक
रणेऽवश्यं ज्ञातव्या विषयाः, नागरादय उत्तानबन्धभेदाः, उपगीत
कादयः पार्श्वबन्धप्रकाराः, पद्मासनादय उपविष्टबन्धभेदाः, हारिणा
दयस्स्थोध्वबन्धप्रकारा विपरीतबन्धः, तद्योग्या स्त्रियः, आनन्दोदय
व्यञ्जकानि चिह्नानि, स्वाधीनपतिकादयो ऽष्टौ नायिकाभेदाः, तल्लक्ष
णानि" इत्येवमादयो ऽप्यावश्यकाः विषया स्तथा

( ७ )
अपिच—
संसारे तु धरासारं धरायां नगरं मतम् ।
आगारं नगरे तत्र सारं सारङ्गलोचना ॥ ३ ॥
सारङ्गलोचनायाश्च सुरतं सारमुच्यते ।
नातः परतरं सारं विद्यते सुखदं नृणाम् ॥ ४ ॥
सारभूतन्तु सर्वेषां परमानन्दसोदरम् ।
सुरतं ये न सेवन्ते तेषां जन्मैव निष्फलम् ॥ ५ ॥
अस्य चार्थस्य प्राशस्त्यं पारमेश्वरज्ञानराशिरूपाणामुपनिषदां
मध्यादिकतमार्या बृहदारण्यकाख्योपनिषदि—
“तद्यथा प्रियया स्त्रिया सम्परिष्वक्तो न बाह्यं वेद नान्तर-
मेवमेवायं पुरुषः प्राज्ञेनात्मना सम्परिष्वक्तो न बाह्यं किञ्चन वेद
नान्तरम्”—इत्यनया उपमेयभूतस्य ब्रह्मानन्दस्य उपमानीकृतं प्रियत-
माविषयकानन्दं समुपदर्शयन्त्या श्रुत्या एव समर्थितम् ।
अपिच—
कीदृ

( ६ )
दृग्विद्ग्धमनोजन्म यासां दृग् जीवितप्रदा ।
ता वामलोचनाश्चात्र पर्यालोच्याः कथं बुधैः ॥
इत्यादिकं परिज्ञेयं सर्वभूतसुखप्रदम् ।
रतिशास्त्रेण विज्ञाय शाश्वतं सुखमश्नुते ॥
अपिच—
एतच्छास्त्रपरिज्ञानमन्तरा कीदृशी कुमारी परिणेया, परिणीताया-
श्च प्रणयः प्रथमं कथं प्रणेतव्यः, कथञ्च तस्याः स्वान्तं नितान्तमात्मन्या-
सञ्जनीयम्, कीदृशी भामिनीमानोन्मूलनप्रणाली समाश्रयणीया, किं-
गार्हस्थ्यसुखम्, के च तत्प्राप्त्युपायाः, इत्येवमादयोऽवश्यं ज्ञातव्या
विषयाः कथं परिज्ञायेरन् !
अत एव सुष्ठूक्तं केनापि कविवरेण—
किं दाम्पत्यसुखं लोके कानि तत्साधनानि च ।
कुमारी परिणीता तु कीदृशी सुखदा भवेत् ॥
के च विस्रम्भणोपाया स्तासामिह सुखावहाः ।
प्रमदानां कथञ्चापि मदविद्रावणं भवेत् ॥
कथं नष्टोऽनुरागश्च प्रत्यानेयो मनीषिभिः ।
वन्ध्यायां मृतवत्सायां वात्मजाप्तिः कथं भवेत् ॥
सतीनां वनितानाञ्च लक्षणानीह कानि च ।
पुंश्चलीनान्तु नारीणां परिज्ञानं कथं भवेत् ॥
तासां विचेष्टितेभ्यश्च ह्यात्मानं रक्षयेत् कथम् ॥
कथं शरीरं सुरतायामितन्तु विलासिनाम् ।
नवयौवनकालीन-सुरतक्षमतां व्रजेत् ॥

ःorण्यः? In many old presses, ण्यhas a loop:ण्यः`.

• Wait, what is the character after ण्यः? It looks like ?— or ;— or just a smudge and a dash —. It has a question mark or hook: ?— or :- or ;—. Let's provide ?— or — as seen. It looks like ?—.
• Line 11: रतिशास्त्रपरिज्ञानविमूढा ये नराधमाः ।
• Line 12: रतिं स्वगतिहीनायां विधित्सन्ति गतायुषः ॥ १ ॥
• Line 13: अवश्यं मरणं तेषां भवेदिति विनिश्चितम् ।
• Line 14: अतोऽपि रतिशास्त्रस्य ज्ञानमावश्यकं मतम् ॥ २ ॥
• Line 15: ये च केचिदिदानीन्तना नव्यसभ्यम्मन्या विद्वांस एवंगुणविशिष्टं- (Wait, does it have an anusvara? Line 15 ends with एवंगुणविशिष्ट- with a hyphen).
• Line 16: रतिशास्त्रं दुर्व्यसनादिप्रवृत्तिप्रयोजकत्वरूपेण सन्दूषयन्ति तदवि-
• Line 17:

तं? No. Wait! Could it be शास्त्रमेतद् भुवं स्मृतम्? Could it be शास्त्रमेतद् ध्रुवं स्मृतम्? Let's check ध्रुवं: 'ध्रु' has a loop at top-left. 'वं' has a circle and vertical bar. Does it look like ध्रुवं? Wait, the first letter has a vertical stem and a right round belly with a dot: wait, is it ठ? ढ? द? Wait, could it be कदा स्मृतम्? No. Could it be न च स्मृतम्? No. Could it be कुतः स्मृतम्? Could it be सदा स्मृतम्? Could it be ततः स्मृतम्? Wait, look at the letters: There is a space after शास्त्रमेतद्? Actually, शास्त्रमेतद्has:शा-स्त्र-मे-त-द्Then, immediately:भ? ग? ढ? Wait, look at the glyph: It is दृ? No, it looks like ढ़orद? Wait! Look at line 14: तदेतच्छास्त्राऽनवलोकनमूलकमेवेति. Look at how avagraha looks: ऽ. In line 3, between शास्त्र

- wait,"is beforeइति! Line 11: ("आर्त्ता-" इति ) पद्ये रोगिण्यागर्भिण्याश्च रतिः सन्दूषिता । तन्निदर्शन-Wait,रोगिण्यागर्भिण्याश्च: रोगिण्या+गर्भिण्याश्च`.

Line 13:
मायुर्वेदीयस्वास्थ्यवृत्तोपदेशानुसन्धानमन्तरा कथङ्कारमुपपद्येत स्मृ-
Wait: कथङ्कारमुपपद्येत:
क थ ङ्का र मु प प द्ये त -> कथङ्कारमुपपद्येत.

Line 14:
तिपथम् ।

Line 15:
तत्सन्दूषणकारणञ्च यथाक्रममायुर्वेदे—
Wait, look at the dash at the end: — (em-dash / double hyphen).

Line 16:
" गर्भिणीगमनेनेह गर्भनाशोऽथवा ध्रुवम् ।
Wait, is there a space after "?
“ गर्भिणीगमनेनेह गर्भनाशोऽथवा ध्रुवम् ।

Line 17:
गर्भपीडा प्रजायेत तस्मात्तां परिवर्जयेत् ॥

Line 18:
अपिच—

Line

[ १७ ]
अस्मिन्ग्रन्थे—
निषिद्धं नदीप्रदेशादिकं सुरतं-“नान्ययोनौ नायोनौ...न रजःस्वलां
नातुरां...न चैत्यचत्वरचतुष्पथो पवनश्मशानायतन सलिलौपर्हि जगुरु-
सुरालयेषु न सन्ध्ययोर्नाऽह्रसि व्यवायं गच्छेत्' इत्यादिभिर्वचनै
आयुर्वेदप्रसिद्धवातादिकोपकारित्वादिहेत्वनुसन्धानपूर्वकमेवेति स्प-
ष्टमेवैतच्छास्त्रस्य आयुर्वेदोपदेशानुगामित्वम्।
यानि चात्र देहशैथिल्याद्यापादकत्वेन आयुर्वेदोपदेशविरुद्धानि
करणानि प्रतिपादितानि, तानिकिल विलासिभिर्य साध्यायाः स्वस्य
च प्रकृतिसत्त्वस्वभावमदनातपत्रकालादिपर्यवेक्षणपूर्वक मुपास्यमानानि
न दोषकराणि" इति करणप्रकरणप्रारम्भ एव समुपदिष्टम्।
अपिच—
"यो भार्यायामृता मोहादङ्गेनेव प्रवर्तते ।
तस्य स्त्रीचेष्टिताकारो जायते षण्ढसंज्ञ

[ ११ ]
पथेनाऽनेन तद्धेतुमन्तरेण ऋतुकाले वर्जनीयतया प्रतिपादितस्य
विपरीतगमनस्य कैरपि कोऽयं प्रतिषेधाभिनिवेशोऽस्य शास्त्रस्य स्व-
रूपं स्यात् ।
ये च मूढा अश्लीलवद्बहिर्धार्य्यमस्य शास्त्रस्य मन्यन्ते, तैरिमा-
निम्नोक्ता उपदेशश्लोकाः सम्यक्परिशीलनीयाः—
ललिता परिणीता तु वनिता सा प्रशस्यते ।
दाम्पत्यसुखपीयूषसन्दोहं या प्रवाहयेत् ॥ १ ॥
कुटीरमपि दीनानां यया च समलंकृतम् ।
इन्द्रमन्दिरसौन्दर्यमहिमानं विडम्बयेत् ॥ २ ॥
प्रशस्ता च रतिः सैव यया तु हृदयस्थया ।
ध्वान्ते नितान्तं शान्तिः स्याल्लोकद्वयसुखावहा ॥ ३ ॥
विषयाम्भोधिकल्लोलाद् या च जीवनपादपम् ।
विशीर्णमूलं झटिति भग्नं परिकल्पयेत् ॥ ४ ॥
लोकं धर्म

[ १२ ]
तदेतद्ब्रह्मचर्येण परेण च समाधिना ।
विहितं लोकयात्रायै न रागाद्योऽस्य सन्विधिः ॥
धर्ममर्थञ्चकामञ्च प्रत्ययं लोकमेव च ।
पश्यत्येतस्य तत्त्वज्ञो नच रागात्प्रवर्तते ॥
किम्बहुना, रतिशास्त्रं सर्वथैव निरवद्यं सर्वजनसुखकरं लोकद्व-
याविरुद्धञ्चेति सर्वथा समादरणीयमेव ॥
तस्यैतस्य रतिशास्त्रस्य लोकद्वयाविरुद्धं स्वस्थवृत्तमार्गानुसारि-
णां सर्वोपकारिणं विषयं सङ्क्षेपेण प्रतिपादयन्तं पञ्चसायकाख्यं ग्रन्थ-
मत्युपयोगिनमितिमत्या सार्वजनिकसौलभ्याय प्रचिकाशयिषुभिः "प-
ञ्जाबसंस्कृतपुस्तकालयाध्यक्षै मोतीलालवनारसीदासमहोदयैः-
सम्प्रार्थितोऽहं प्राप्तपुस्तकचतुष्टयाऽऽधारेणाऽस्य शोधनकर्मणि
प्रावर्तिषि। पुस्तकत्रयप्रेषकमहोदया डा. श्रीपाद कृष्णवेल्वेलकर
महाशयाः शतशो धन्यवादपुरःसरमभिनन्द्यन्ते ॥
"तेषां नामानि प्राप्तिस्थानानि च यथा--
क संज्ञितम् पूनानगरस्थ डाक्टर भण्डारकर संस्थापित प्रा-
च्यान्वेषणसंस्था संग्रहालयात्प्राप्तम् ।
ख संज्ञितम् ,, ,, ,, ,,
ग संज्ञितम् ,, ,, ,, ,,
घ संज्ञितम् बीकानेरस्थ राजकीय पुस्तकालयात्प्राप्तम्--
अपिच तत्र २ पाठान्तराणि प्रादर्शयम्। आदौ विषयसूचीम्, अ-
कारादिक्रमेण च ततः श्लोकसूचीम्, अन्ते च पारिभाषिकशब्दानां
सूचीं न्यवेशयम् ।

[ १३ ]
तदयं मयाऽस्मिन् कृतेऽपिशोधने शुद्धपुस्तकाभावेन, मदज्ञानेन,
अक्षरयोजकादिदोषेण वा जातानि स्खलितानि धीमद्भि प्रकाण्डप-
ण्डितै भवद्भि संशोधनीयानि, विलोकनीयानि चास्मदीयविषयरह-
स्यानि, आकलिनीयानि च ‘केलिकलावैलक्षण्यानि -
इति निवेदयति
लाहौर • } विद्वद्वश्यंवद
१४ । १०-७७ } [ गढवालजनपदान्तर्गत श्रीनगरोपवर्ति-
“खोला” ऽऽख्यग्रामवास्तव्य ]
घिल्डियालोपाह्व मदानन्द शास्त्री

अथ पञ्चसायकस्य विषयाणामनुक्रमणिका ।
[ वाम स्तम्भः ]
प्रथमः सायकः ।
(विषयाः) पृष्ठाङ्काः श्लोकाङ्काः
मङ्गलाचरणम् १ १
ग्रन्थकर्तु परिचयप्रदर्शनम् ,, २
पूर्वाचार्याणामुल्लेखः २ ३
[१] जातिसमुद्देशः ,,
नायकलक्षणम् ,, ४
पीठमर्दस्य लक्षणम् ,, ५
पद्मिनी स्वरूपम् ,, ६
चित्रिणी स्वरूपम् ३ ७
शङ्खिनी स्वरूपम् ,, ८
हस्तिनी स्वरूपम् ,, ९
पद्मिन्यादीनां सुरतोचिताभि-
धयः ,, १०
[२] चन्द्रकलासमुद्देशः ४
सामान्यचन्द्रकला निरूपणम् ,, ११
प्रकारान्तरेणचन्द्रकला निरूपणम् ,, १२
चन्द्रकलाद्दीपनार्थे केशाकर्षणा-
दिकम् ,, १३, १४
[३] पद्मिनी चन्द्रकला-
समुद्देशः ५
तिथिभेदेन पद्मिनीवशीकरणा-
द विषय ,, १४, १५
१७, १८
[ दक्षिण स्तम्भः ]
(विषयाः) पृष्ठाङ्काः श्लोकाङ्काः
[४] चित्रिणीचन्द्रकला-
समुद्देशः ६
तिथिभेदेन चित्रिणीवशीकरण-
विषयः ,, १६, २०
२१, २२
[५] शङ्खिनीचन्द्रकला-
समुद्देशः ७
तिथिभेदेन शङ्खिनीवशीकरण-
प्रकारः ,, २३, २४
[६] हस्तिनीचन्द्रकला-
समुद्देशः ८
तिथिभेदेन हस्तिनीवशीकरण-
प्रकारा ,, २५, २६
पद्मिन्यादीनां सुरतोचितसम-
यनिरूपणम् ९-२७, २८
[७] सत्त्वसमुद्देश १०.
देवसत्त्वा स्वरूपम् ,, २९
गन्धर्वसत्त्वा स्वरूपम् ,, ३०
यक्षसत्त्वा स्वरूपम् ,, ३१
प्रेतसत्त्वा स्वरूपम् ११ ३२
द्वितीयः सायकः ,,
[१] रतिभेदसमुद्देशः ,,

[ २ ]
( विषया ) पृष्ठाङ्का श्लोकाङ्का | ( विषया ) पृष्ठाङ्काः श्लोकाङ्काः
गुह्यप्रमाणभेदेन नायकनायिक- | सौराष्ट्रादिदेशीयाः १६ १७
योर्भेदाः १२ १ | वङ्गादिदेशीया १७ १८
तथाविधनार्यनायकयोः सम- | मध्यदेशीयाः ,, १९
सुरतकथनम् ,, २ | गौडदेशीयाः ,, २०
ऋत्यादिभेदेन सुरतस्यषड्- | मालवीयान्ध्रदेशीयाश्च १८ २१
भेदाः १२ ३,४ | गूर्जरदेशीया ,, २२
तथाविधरतानामुत्तमाधमा- | सिन्धुदेशीयाः ,, २३
धमत्वानिरूपणम् ,, ५,६ | हौणलाटियभवा ,, २४
प्रचण्डादिभेदेन सुरतत्रैविध्यम् ,, ७ | द्राविडादिदेशीया १६ २५
[२] पुरुषजातिसमुद्देशः १३ | मद्रदेशीयाः ,, २६
शशलक्षणम् ,, ८ | पौराद्यादिदेशीया ,, २७
वृषलक्षणम् १४ ९ | लाटादिदेशीया २० २८
अश्वलक्षणम् ,, १० | म्लेच्छदेशीयाः ,, २९
[३] स्त्रीजातिसमुद्देशः ,, | पार्वत्या काश्मीरदेशीयाश्च ,, ,,
हस्तिनीलक्षणम् ,, ११ | चन्द्रकलाविज्ञानस्य फलम् ,, ३०
वडवालक्षणम् १५ १२ | [६] योनिस्वरूपसमुद्देश २१
शङ्खिनीलक्षणम् ,, १३ | योनिधातुविध्यम् ,, ३१
[४] वयोलक्षणसमुद्देश ,, | योनीनामुत्तममध्यमाधमत्वम् ,, ३२
अवस्थाभेदेन बालादिसंज्ञानि- | [७] सामान्यकर्मसमु-
रूपम् ,, १४ | द्देश ,,
तासां स्वभावलक्षणम् १६ १५ |
[५] देशविशेषस्त्रीलक्ष- | स्त्रीणां कामाधिक्यम् ,, • ३३
णसमुद्देश ,, |
शौर्पाराकापरन्तदेशीयाः ,, १६ | स्त्रीणां गुप्तितश्चाप्रकटः २२ ३४

[ ३ ]
(वामस्तम्भः / Left Column)
(विषयाः) पृष्ठाङ्काः श्लोकाङ्काः
(८) प्रीतिकारणसमुद्देशः २२
नैसर्गिक्‍याः प्रीतेःस्वरूपम् ,, ३५
विषयजाया प्रीतेःस्वरूपम् ,, ३६
सादृश्यजायाः प्रीते स्वरूपम् ,, "
अभ्यासजायाःप्रीते स्वरूपम् ,, ३७
[६] रागविनाशसमुद्देशः,,
रागविनाशहेतवः २३ ३८
तृतीयः सायकः ,,
[१] देहदुर्गन्ध्यहरणस-
मुद्देशः ,, "
अङ्गरागस्य प्रयोजनम् ,, १
गात्रदुर्गन्ध्यहरलेपः ,, २
घर्मजगात्रदुर्गन्ध्यहरप्रदेहः ,, ३
स्वेदादिदुर्गन्ध्यहरप्रलेपः २४ ४
गात्रदुर्गन्ध्यहरः प्रलेपः ,, ५
घर्मगन्धहरः प्रलेपः ,, ६
[२] महापरिमलतैल-
समुद्देश २४
महापरिमलतैलाविधानम् ,, ७
[३] स्नानीयसुगन्धिभ-
मुद्देश ,,
केशमार्दव १ गम ,, ८
अंगमर्दनपरगन्ध ,, ९
(४) सामान्याङ्गराग-
समुद्देशः २५
(दक्षिणस्तम्भः / Right Column)
(विषयाः) पृष्ठाङ्काः श्लोकाङ्काः
मदनोद्दीपकोऽङ्गरागः २६ १०
नरमोहनारव्योऽङ्गरागः ,, ११
सुरनरमोहनोऽङ्गरागः ,, १२
अङ्गसौरभकर प्रलेपः २७ १३
(५) सर्वोत्तिमगन्धसमु-
द्देशः ,,
राजयोग्योऽङ्गरागः ,, १४
कन्दर्पदप्पाख्योऽङ्गराग ,, १५
सौरभ्यगर्भाख्योऽङ्गरागः २८ १६
(६) मुखवाससमुद्देशः ,,
मुखवासवासकतो रगलताद्यादि-
योगः ,, १७
मुखरागकरो गुटिकादि योगः ,, १८
मुखरागकर चूर्णम् ,, १६
(७) वाजीकरणयोग-
समुद्देशः २६
वाजीकरण प्रयोजनम् ,, २०
विदारीचूर्णम ,, २१
श्राम्रतकचूर्णम ,, २२
शतावर्यादिचूर्णम् ३० २३
कर्कट्यादिभागयोगः ,, २४
कंटारिलाख्याजस्रयोगः ,, २५
माष्यादिचूर्णम् ,, २६
लपुषात्मनिलन्तादिचूर्णम् ३१ २७
उदशान्तार्जिगुहङ्कराग ,, २८

( ४ )
[वाम स्तम्भः]
(विषयाः) पृष्ठाङ्काः योगाङ्काः
[८] योनिगाढीकरण-
समुद्देशः ३१
योनिगाढाकरणप्रयोजनम् ,, २९
निशाद्वयादिप्रलेपः ,, ३०
धातक्यादियोगः ३२ ३१
पिक्वाजप्रयोगः ,, ३२
इन्द्रगोपप्रयोगः ,, ३३
इन्द्रावरादिप्रलेप ,, ३४
मदनफलादिप्रदेह ३३ ३५
[९] कामिनीद्रावण
समुद्देश
कामिनाद्रावणप्रयोजनम् ,, ३६
सिन्दूरादिप्रलेप ,, ३७
घोषाचूर्णप्रलेप ३४ ३८
टकणचूर्णप्रदेहः ,, ३९
रोक्षादिचूर्णप्रलेपः ,, ४०
वाजपूरमूलप्रलेप ,, ४१
[१०] ध्वजस्थूलीकरण
समुद्देश ३५
वृष्टादिचूर्णं ,, ४२
बृहदर्क्यादिचूर्णंम् ,, ४३
लोध्रार्दतैलम् " ,, ४४
[११] ध्वजदृढीकरण-
समुद्देश ३६
करवरादिप्रलेप ,, ४५
[१२] वीर्यस्तम्भन
समुद्देशः ,,
लज्जालुमुलादप्रयोग ,, ४६
[दक्षिण स्तम्भः]
(विषयाः) पृष्ठाङ्काः योगाङ्काः
श्वेतशरपुखादिगुटिका ३६ ४७
श्वेतशरपुखामृतम् ३७ ४८
श्वेतशकजपामूलादिप्रलेपः ,, ४९
[१३] तिलकसमूद्देशः ,,
मञ्जिष्ठादितिलकः ,, ५०
[१४] अञ्जनसमुद्देशः ३८
रञ्जनप्रयोग ,, ५१
[१५] चूर्णसमुद्देशः ,,
दुष्टादिचूर्णम् ,, ५२
(१६) लेपनसमुद्देशः ,,
वीर्यप्रलेपविधानम् ,, ५३
पतिदासीकरणक्षारः ३९ ५४
सैन्धवादिप्रलेप ,, ५५
भल्लूकमंसादिप्रलेप ,, ५६
गोरोचनादिप्रलेप ,, ५७
[१७] धूपसमुद्देशः ४०
शुभ्रादि धूपनम् ,, ५८
[१८] काममन्त्र-
समुद्देशः ,,
काम मन्त्र । तद्ध्यानम् ४० ७१ ५९
[१९] चामुण्डामन्त्र
समुद्देशः ,,
तन्मन्त्रस्तद्ध्यानञ्च ४१ ७२ ६०
[२०] विश्वेश्वरीमन्त्र-
समुद्देश ,,
विश्वेश्वरीमन्त्र । तद्
ध्यानञ्च । ,, ६१
[२१] पद्मिनीमन्त्र
समुद्देश- ४३

( ५ )
(विषय) पृष्ठाङ्कः संख्या | (विषय) पृष्ठाङ्कः संख्या
पद्मिनीमन्त्रस्तम्भन | [२९] रोमशातनसमुद्देश ४७
प्रकारश्च ४३ (क) | भुजङ्गतैलप्रयोग ” ६९
[२२] चित्रिणीमन्त्र- | तालकादिचूर्णम् ” ७०
समुद्देशः ” | शङ्खभस्मप्रयोगः ” ७१
चित्रिणीमन्त्रस्तम्भन | [३०] स्मरमन्दिर
प्रकारश्च ” (ख) | पुष्पसमुद्देश ”
[२३] शङ्खिनीमन्त्र- | ज्योतिष्मतीपत्रप्रयोग ४८ ७२
समुद्देशः ४४ | [३१] गर्भधारणसमुद्देश ”
शङ्खिनीमन्त्रस्तम्भन | (क) अश्वगन्धागाभिनदुग्ध-
प्रकारश्च ” (ग) | विधानम् ” ७३
(२४) हस्तिनीमन्त्र- | लक्ष्मणामूलप्रयोग ” ७४
समुद्देश ” | बीजपूरमूलप्रयोगः ४९ ७५
हस्तिनीवशीकरणमन्त्रस्त- | (ख) कशेरुकादिशानितदुग्धप्रयोग ” ७६
म्भनप्रकारश्च ” (घ) | [३२] सुखप्रसवमन्त्र-
(२५) अनिच्छाहरण | समुद्देशः ”
समुद्देश ४५ | त्रयःसुखप्रसवमन्त्राः ,, ७७-७९
अनिच्छाहरणोपाय ” ५२ | व्याघ्रमुखप्रसवमन्त्रः ५० ७९
(२६) मन्मथोत्थापन | ललनास्नानं ” ८०
समुद्देश ” | [३३] वन्ध्याकरणसमुद्देशः ५१
मानदृक्चूर्णादिप्रलेप ” ५३ | पलाशबीजाद्यवशनम् ” ८१
भुजङ्गवादिशनम् ” ५४ | कदम्बफलप्रयोग ” ८२
दाडिमीर्त्तनावेशनम् ” ५५ | राक्षसगन्धाद्यप्रयोगः ” ८३
(२७) पतितमन्मथोत्था- | [३४] केशसंस्कार-
पनसमुद्देश ४६ | समुद्देशः ”
कूर्प्पासराशनम् ” ६६ | तिलप्रसूनादिप्रलेपः ” ८४
[२८] योनिसंस्कार | निर्मलीकरणप्रयोग ५२ ८५
समुद्देश ” | [३५] इन्द्रलुप्तसमुद्देश ”
योनिरोपनप्रकारः ” ६७ | गुञ्जाफलप्रयोगः ” ८६
जातिप्रसूनप्रक्षेपः ” ६८ |