पञ्चसायक (कविशेखर ज्योतिरीश्वर - कामकला एवं रति-शास्त्र संस्कृत मूल पाठ)

द्वितीयः सायकः १३
प्रचण्डवेगस्त्वथ मध्यवेगस्तथापरः स्याल्लघुनामधेयः ।
पुंस स्तरुण्या उभयोरपीह त्रिधा कवीन्द्राः सुरतं वदन्ति ॥७॥
इति रतिभेदसमुद्देशः-
अथ पुरुषजातिसमुद्देश -
तत्रादौ शशजातीयकानां नायकानां स्वरूपं
निरूपयति-
दीर्घाक्षाः सूक्ष्मदेहा लघुसमदशना लम्बकर्णाः सुवाचो
ग्रीवायां जानुदेशे करचरणतले कालिमानं वहन्तः ।
अल्पाहाराः सुशौचा दिनमधिशयिनः कान्तिमन्तो धनाढ्याः
क्रीडावन्तो विनीता लघुतरसुरताः पुण्यभाजः शशाः स्युः ॥८॥
अथ मृगजातीयकानां नायकानां स्वरूपंवर्णयति
सुचारुकेशो मृदुवाक् सुवेशः
सुदीर्घकण्ठ श्चपलः सुनेत्रः ।
(१) कोक्कोककविरचिते रति रहस्ये तु प्रचण्डादिवेगेन नवधारतं मित्युकम्
तथा—मन्दमध्यप्रचण्डा- स्युर्वेगत उभयं तथा । वेगैः कामुकता ज्ञेयस्तेनाऽपि
नवधा रतम् " इति ॥ यस्यायमाशयः -
मन्दवेगयोर्यूनोः सङ्गम एकं रतम् । मध्यवेगयोः यूनोः सङ्गमेऽप्येकंरतम् । प्रचण्ड
वेगयो र्यूनोस्सङ्गमेऽप्येकंरतम् । एवं त्रीणि रतानि । मन्दवेगायायुवत्या सह मध्य
वेगस्य यूनः सङ्गमे चैकं रतम् । मध्यमवेगाया युवत्या मन्दवेगस्य यून सङ्गमेप्येकं
रतम् । एवं पञ्चरतानि । मन्दवेगायाऽङ्गनया चण्डवेगस्य नरस्य सङ्गमं चैकं रतम् ।
मध्यवेगायाऽङ्गनया चण्डवेगस्य नरस्य सङ्गमश्चैकं रतम् । चण्डवेगायाऽङ्गनयामध्यवेगस्य
पुरुषस्य सङ्गमंचैकरतम् । चण्डवेगाया युवत्या सह मंदवेगस्य पुरुषस्य संगमे चैकं
रतम्, इति पूर्वोक्त गणनया नवधा रतमिति ॥
(२) करकमल इति क पुस्तके लिखितम् ।
(३) इदं पद्यं ग पुस्तके न लिखितम् ।