मालविकाग्निमित्रम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)

८४ मालविकाग्निमित्रे
नार्हति कृतापराधोऽप्युत्सवदिवसेषु परिजनो दण्डम् ।
इति मोचितै मयैते प्रणिपतितुं मामुपगते च ॥ १७ ॥
इरावती—णिंउणिए, गच्छ । देवीं विण्णावेहि । दिठ्ठो भ-
वदीए पक्खवादो णं अज्जत्ति ।
निपुणिका—तह । (इति निष्क्रान्ता ।)
विदूषकः—(आत्मगतम् ।) ३भो, अणत्थो संपडिदो । बन्धणब्भट्टा
गिहकवोदो बिडालिआए आलोए पडिदो ।
(प्रविश्य ।)
निपुणिका—(अपवार्य ।) ४भट्टिणि, जदिच्छादिट्ठाए माहविआए
आचक्खिदं एवं खु एदं णिव्वृत्तंति । (इति कर्णे कथयति ।)
इरावती—(आत्मगतम् ।) ५उववण्णं । सच्चं अअं एत्थ ब्रह्मबन्धुणा
किदो पओओ । (विदूषकं विलोक्य ।) इअं इमस्स कामतन्तसचिवस्स
णीदी ।
१. निपुणिके, गच्छ । देवीं विज्ञापय । दृष्टो भवत्याः पक्षपातो नन्वद्येति ।
२. तथा ।
३. भोः, अनर्थः संपतितः । बन्धनभ्रष्टो गृहकपोतो बिडालिकाया
आलोके पतितः ।
४. भट्टिनि, यदृच्छादृष्टया माधविकयाख्यातम् । एवं खल्वेतन्निर्वृ-
त्तमिति ।
५. उपपन्नम् । सत्यमयमत्र ब्रह्मबन्धुना कृतः प्रयोगः । इयमस्य
कामतन्त्रसचिवस्य नीतिः ।
हास्या भवेयम् ॥ नार्हतीत्यादि । स्पष्टोऽर्थः ॥ निपुणिके, गच्छ । देवीं विज्ञापय ।
दृष्टो भवत्याः पक्षपातो नन्वद्येति ॥ तथा ॥ भोः, अनर्थः संपतितः । बन्धनभ्रष्टो
गृहकपोतः पारावतो बिडालिकाया आलोके पतितः ॥ भट्टिनि, यदृच्छादृष्टया
माधविकयाख्यातम् । एवं खल्वेतन्निर्वृत्तमिति ॥ उपपन्नम्। सत्यमयमत्र ब्रह्मबन्धुना
कृत प्रयोगः । इयमस्य कामतन्त्रसचिवस्य नीतिं ॥ भवती, यदि नीतिगतमेक