मालविकाग्निमित्रम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)

७२ मालविकाग्निमित्रे
नहि बुद्धिगुणेनैव सुहृदामर्थदर्शनम् ।
कार्यसिद्धिपथः सूक्ष्मः स्नेहो नाप्युपलभ्यते ॥ ६ ॥
विदूषकः—१तुवरदु भवं समुद्दघरए सहीसहिदं मालविअं
ठाविअ भवन्तं पच्चुग्गदोम्हि ।
राजा—अहमेनां संभावयामि । गच्छाग्रतः ।
विदूषकः—२एदु भवं (परिक्रम्य ।) इंदं समुद्दघरं ।
राजा—(साशङ्कम् ।) वयस्य, एषा कुसुमावचयव्यग्रहस्ता स-
ख्यास्ते परिचारिका चन्द्रिका संनिकृष्टमागच्छति । इतस्तावदावां
भित्तिगूढौ भवावः ।
विदूषकः—३अहो कुम्भीलएहिं कामुएहिं च परिहरणीआ खु
चन्दिआ ।
(उभे यथोक्तं कुरुतः ।)
राजा—गौतम, कथं नु ते सखी मां प्रतिपालयति । एहि । एनां
गवाक्षमाश्रित्य विलोकयामि ।
विदूषकः—४तह ।
(उभौ विलोकयन्तौ तिष्ठतः ।)
(ततः प्रविशति मालविका बकुलावलिका च ।)
बकुलावलिका—५सँहि, पणम भट्‍टारं ।
१. त्वरतां भवान् । समुद्रगृहे सखीसहितां मालविकां स्थापयित्वा भवन्तं प्रत्युद्गतोऽस्मि ।
२. एतु भवान् । इदं समुद्रगृहम् ।
३. अहो कुम्भिलकैश्च परिहरणीया खलु चन्द्रिका ।
४. तथा ।
५. सखि, प्रणम भर्तारम् ।
त्यहं संदिष्ट इति । ततो युज्यत इति तयैवं संपादितोऽर्थः ॥ नहि बुद्धीत्यादि ।
स्पष्टोऽर्थः ॥ त्वरतां भवान् । समुद्रगृहे सखीसहितां मालविकां स्थापयित्वा भवन्तं
प्रत्युद्गतोऽस्मि ॥ एतु भवान् । इदं समुद्रगृहम् ॥ अहो इत्यामन्त्रणे । कुम्भिलकैः कामु-
कैश्च परिहरणीया खलु चन्द्रिका तथा ॥ सखि, प्रणम भर्तारम् नमस्ते सखि,