मालविकाग्निमित्रम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)

तृतीयोऽङ्कः । ५७
इरावती—अहो णवणीदकप्पहिअओ अज्जउत्तो ।
मालविका—बेउलावलिए, एहि । अणुचिट्ठिदं अत्तणो णि-
ओअं देवीए णिवेदेह्म ।
बकुलावलिका—विष्णोवेहि भट्‍टारं विसज्जेहित्ति ।
राजा—भद्रे, यास्यसि । मम तावदुत्पन्नावसरमर्थित्वं श्रूयताम् ।
बकुलावलिका—अवहिदा सुणाहि । आणवेदु भट्‍टा ।
राजा—
धृतिपुष्पमयमपि जनो बध्नाति न तादृशं चिरात्प्रभृति ।
स्पर्शामृतेन पूरय दोहदमस्याप्यनन्यरुचेः ॥ १९ ॥
इरावती—(सहसोपसृत्य ।) पूरेहि पूरेहि । असोओ कुसुमं ण
दंसेदि । अअं उण पुप्फदि एव ।
(सर्वे इरावतीं दृष्ट्वा संभ्रान्ताः ।)
राजा—(अपवार्य्य ।) वयस्य, का प्रतिपत्तिरत्र ।
विदूषकः—किं अण्णं । जङ्घाबलं एव ।
१. अहो नवनीतकल्पहृदय आर्यपुत्रः ।
२. बकुलावलिके, एहि । अनुष्ठितमात्मनो नियोगं देव्यै निवेदयावः ।
३. विज्ञापय भर्तारं विसर्जयेति ।
४. अवहिता शृणु । आज्ञापयतु भर्ता ।
५. पूरय पूरय । अशोकः कुसुमं न दर्शयति । अयं पुनः पुष्यत्येव ।
६. किमन्यत् । जङ्घाबलमेव ।
स्पष्टोऽर्थः । अत्र प्रसक्त्या संग्रहो नाम संध्यङ्गमुक्तं भवति ॥ अहो नवनीतकल्प-
हृदय आर्यपुत्रः ॥ बकुलावलिके, एहि । अनुष्ठितमात्मनो नियोगं देव्यै निवे-
दयावः ॥ विज्ञापय भर्तारं विसर्जयेति ॥ अवहिता शृणु । आज्ञापयतु भर्ता ॥
धृतिपुष्पेति । स्पष्टोऽर्थः ॥ पूरय पूरय । अशोकः कुसुमं न दर्शयति । अयं
पुनः पुष्यत्येव । अत्र संरम्भवचनात्तोटकं नाम संध्यङ्गमुक्तं भवति ॥ वयस्येत्या-
दि । का प्रतिपत्तिः को विचारः । क उपाय इत्यर्थः । अत्र भीतेर्गम्यमानार्थ-
त्वाद्द्वेगो नाम संध्यङ्गमुक्तं भवति ॥ किमन्यत् । जङ्घाबलमेव ॥ बकुलावलिके,