मालविकाग्निमित्रम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)

४२ मालविकाग्निमित्रे
वि दाव लज्जेमि । कुदो विहवो सिणिद्धस्स सहीजणस्स इमं वृत्तन्तं
आचक्खिदुं । ण जाणे अप्पडिआरगरुअं वेअणां केत्तिअं कालं
मअणो मं णइस्सदित्ति । (इति कतिचित्पदानि गत्वा ।) आ, कहिं खु
पत्थिदम्हि । (इति स्मृतिमभिनीय ।) आदिद्वम्हि देवीए । गोद मचावलादो
दोलापरिब्भट्ठाए सरुजो मह चलणो । तुमं दाव गदुअ तवणीआसो-
अस्स दोहलं णिवट्टेहित्ति । यदि सो पञ्चरत्तब्भन्तरे कुसुमं दंसेदि, तदो
अहं अहिलाषपूरइत्तअं पसादं दाइस्सं ति । जाव णिओअभूमिं पुढमं
गदा होमि, ताव अणुपदं मम चलणालंकारहत्थाए बउलावलिआए
आअन्तव्वं, परिदेवइस्सं ताव वीसद्धं मुहुत्तअं । (इति परिक्रामति ।)
विदूषकः—(दृष्ट्वा ।) वैअस्स, एदं खु सीहुपाणुब्बेजिदस्स
मच्छण्डिआ उवणदा ।
राजा—अयि, किमेतत् ।
विदूषकः—ऐसा णादिपरिआरवेसा ऊसुअवअणा एआइणी
मालविआ अदूरे वहदि ।
राजा—(सहर्षम् ।) कथं मालविका ।
विदूषकः—अह इं ।
१. वयस्य, एतत्खलु सीधुपानोद्वेजितस्य मत्स्यण्डिकोपनता ।
२. एषा नातिपरिचारवेषोत्सुकवदनैकाकिनी मालविकाऽदूरे वर्तते ।
३. अथ किम् ।
रममिलषन्त्यात्मनोऽपि तावलज्जामि । कुतो विभवः स्निग्धस्य सखीजनस्येमं
वृत्तान्तमाख्यातुम् । न जानेऽप्रतीकारगुरुकां वेदनां कियन्तं कालं मदनो मां
नेष्यतीति । आ, कुत्र खलु प्रस्थितास्मि । 'आ स्मृतौ' । आदिष्टास्मि देव्या । गौतम-
मचापलाद्दोलापरिभ्रष्टायाः सरुजो मम चरणः । त्वं तावद्गत्वा तपनीयाशोकस्य
दोहदं निर्वर्तयेति । यद्यसौ पञ्चरात्राभ्यन्तरे कुसुमं दर्शयति, ततोऽहमभिलाष-
पूरयितृकं प्रसादं दास्यामीति । यावन्नियोगभूमिं प्रथमं गता भवामि । 'यावत्पु-
रानिपातयोर्लट्' इति भविष्यदर्थे लट् । तावदनुपदं मम चरणांलंकारहस्तया
बकुलावलिकयागन्तव्यम्। परिदेवयिष्यामि तावद्विस्रब्धं मुहूर्तकम् ॥ वयस्य, एत-
त्खलु सीधुपानोद्वेजितस्य मत्स्यण्डिकोपनता ॥ मत्स्यण्डिका नाम शर्कराविशेषः ॥
एषा मालविकाऽदूरे वर्तते ॥ अथ किम् ॥