मालविकाग्निमित्रम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)
Malavikagnimitram of Kalidasa with Hindi Commentary
महाकवि कालिदास / पं. रामचन्द्र मिश्र द्वारा
पृष्ठ 39, कुल 111 में से
संदर्भ में पढ़ें३६ मालविकाग्निमित्रे
ण्णोण्णसंघारिसिदाणं णट्टाअरिआणं उवदेसं देखिअ कदरो भअ-
वदीए पसंसिदो।
समाहितिका—दुवेवि किल आअमिणा पओअणिउणा अ।
किंतु सिस्सागुणविसेसेण मालविआए उवदेसो पसंसिदो।
मधुकरिका—अह मालविआगदं कोलीणं किंति सुणीअदि।
समाहितिका—दिढं किल तस्सि साहिलासो भट्ठा। किंतु
केवलं धारिणीए चित्तं रक्खन्तो पहुत्तणं दसेदि। मालविआवि
इमेसु दिअहेसु अणुहूदसुत्ता विअ मालदीमाला मिलाणा लक्खि-
अदि। अदो वरं ण जाणे। विसज्जेहि मं।
मधुकरिका—ऐदं साहावलम्बिदं बीअपूरअं गेण्ह।
समाहितिका—तह। (इति नाटयेन बीजपूरकं गृहीत्वा।) हला
तुमं वि अदो पेसलदरं साहुजणसुस्सूसाए फलं पावेहि। (इति प्र-
स्थिता।)
१. द्वावपि किलागमीनौ प्रयोगनिपुणौ च। किंतु शिष्यागुणविशेषेण
मालविकाया उपदेशः प्रशंसितः।
२. अथ मालविकागतं कौलीनं किमिति श्रूयते।
३. दृढं किल तस्यां साभिलाषो भर्ता। किंतु केवलं धारिण्याश्चित्तं
रक्षन्प्रभुत्वं दर्शयति। मालविकाप्येषु दिवसेष्वनुभूतमुक्तेव मालतीमाला
म्लाना लक्ष्यते। अतः परं न जाने। विसृज माम्।
४. एतच्छाखावलम्बितं बीजपूरकं गृहाण।
५. तथा। सखि, त्वमप्यतः पेशलतरं साधुजनशुश्रूषायाः फलं प्राप्नुहि।
तस्माद्बीजपूरकेण शुश्रूषितुमिच्छामीति॥ ननु संनिहितं बीजपूरकम्। कथय तावद-
न्योन्यसंघर्षितयोर्नाट्याचार्ययोरुपदेशं दृष्ट्वा कतरो भगवत्या प्रशंसितः॥ द्वावपि कि-
लागमिनौ प्रयोगनिपुणौ च। किंतु शिष्यागुणविशेषेण मालविकाया उपदेशः प्रशंसि-
सितः॥ अथ मालविकागतं कौलीनं लोकवार्ता किमिति श्रूयते॥ दृढं किल तस्यां
साभिलाषो भर्ता किंतु केवलं धारिण्याश्चित्तं रक्षन्प्रभुत्वं दर्शयति। मालविकाप्येषु
दिवसेष्वनुभूतमुक्तेव मालतीमाला म्लाना लक्ष्यते। अतः परं न जाने। विसृज
माम्॥ एतच्छाखावलम्बितं बीजपूरकं गृहाण॥ तथा। सखि, त्वमप्यतः पेशलतरं
फलं प्राप्नुहि॥ सखि, सममेव गच्छाव विरायमा