कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( २०१ )
अधरोष्ठोऽकम्पत नेत्रे च प्रान्तभागयोः रक्ते जाते तथा च सा
तन्मुखाद् दृष्टिमाकृष्य भ्रुव कुटिलां कृत्वावज्ञया तिर्यगवालो-
कन् ॥ ७४ ॥
उवाच चैनं परमार्थतो हरं
न वेत्सि नूनं यत एवमात्थ माम् ।
अलोकसामान्यमचिन्त्यहेतुकं
द्विषन्ति मन्दाश्चरितं महात्मनाम् ॥ ७५ ॥
उवाचेति । अथ एनं ब्रह्मचारिणं उवाच च । किमिति । पर-
मार्थतः तत्त्वतः हरं न वेत्सि न जानासि नूनम् । कुतः । यतः मां
एव उक्तया रीत्या आत्थ ब्रवीषि । 'ब्रुवः पञ्चानामादितः '—इति
रूपसिद्धि । अज्ञानादेवायं शिवद्वेषस्तवेत्याशयेनाह—मन्दा मूढाः ।
मूढाल्पपटुनिर्भाग्या मन्दाः ' इत्यमरः । लोकसामान्यमितरजन-
साधारणं न भवति इति अलोकसामान्यं अचिन्त्यहेतुकं दुर्बोध-
कारणकं महात्मनां चरित द्विषन्ति हेत्वपरिज्ञानाद्दूषयन्ति । विद्वां
सस्तु कोऽप्यत्र हेतुरस्तीति बहु मन्यन्त इत्यर्थः ॥ ७५ ॥
PROSE ORDER :—( गौरी ) एन उवाच च, नून परमार्थतः
हरं न वेत्सि, यतः मां एवं आत्थ, मन्दाः अलोकसामान्यं अचिन्त्य-
हेतुकं महात्मनां चरितं द्विषन्ति ॥ ७५ ॥
NOTES :—एनं—एतं ब्रह्मचारिणं to this Brahmacharin.
एनं is the optional form of इदम् and एतत् in the Accu-
sative sing to be used when there is अन्वादेश i e, their
proper forms have already been used in a previous
clause. ' द्वितीयाटौस्वेनः ' पा० २.४.३४ । नूनं—निश्चयेन
certainly. परमार्थतः—परमश्चासौ अर्थश्च परमार्थः ( सत्यं ),