कृषि-पाराशर (महर्षि पराशर - प्राचीन भारतीय कृषि, मृदा-परीक्षण, वर्षा-पूर्वानुमान व बीज-संस्कार)

Bibliography of works consulted.
(In addition to the books and manuscripts described before the
commencement of the text.)
A collection of Agricultural sayings in Orissa—through the courtesy
of Dr. Parija, Cuttack.
A collection of Kanarese sayings and proverbs bearing on Agriculture—
Bulletin No. 35. Department of Agriculture, Govt. of Madras,
1934.
Agriculture and allied arts in Vedic India—A. K. Y. N. Aiyer,
Bangalore City, 1949.
Agriculture in Ancient India.—S. P. Ray Chaudhuri, Dacca University
Studies.
Amarakoṣa—(see Nāmaliṅgānuśāsana).
Asamīya Sāhityer Chanaki, Vol. I, Calcutta University, 1929.
A short account of the Agricultural methods practised in Ancient
India—S. P. Ray Chaudhuri, Science & Culture, VII: 10-17,
1941.
Bhāratīya-kṛṣi-śāstra-vāṅmaya-sūcī.—Reprint from Shilpa-Sansar, Poona.
(30th. April, 1955, and 19th. Febry., 1955). In this Sūcī some
references to works, published and unpublished, on Agriculture
are given under Kṛṣi-Śāstra—Vṛkṣavidyā, pp. 283-284.)
Bṛhat-saṁhitā of Varāhamihira, Ed. S. Dvivedi. Vizianagram Sans-
krit Series.
Buddhist Records of the Western World, Vol. II.—Beal, London,
1884.
Epigraphia Indica, Vol. XXI.
Ghāg aur Bhandarī, Ramnaresh Tripathi, Hindusthan Academy,
Allahabad, 1949.
Grām-Sāhitya, Part II, Ramnaresh Tripathi, Atmaram & Sons, Delhi,
1952.

( iv )
History of Botany and Allied Sciences in India (c. 2000 B. C. to
100 A. D.), III. Science of Agriculture, Arcives Internationales d'
Histoire des Sciences, UNESCO, Paris, 1951—G. P. Majumdar.
India through Chinese eyes—Surendranath Sen, University of
Madras.
Inscriptions of Bengal, Vol. III,—N. G. Majumdar.
Jyotistattva of Raghunandana. (In the Smṛti-tattva, Vol. I, ed. J.
Vidyasagar, Calcutta.)
Khanār Vacan—pub. Visvadeva Mukhopadhyaya, Calcutta.
Kṛṣi-parāśara (in Oriya)—Dutt Press, Cuttack, 1930.
Kṛṣi-samgraha—trasl., into English, by S. P. Ray Chaudhuri, Imperial
Bureau of Soil Science, England, Monthly Bulletin No. 59, 1936.
Mahābhārata.
Manu-smṛti-N. S. P. ed., Bombay.
Nāmaliṅgānuśāsana—Ed. Sivadatta Śāstrī, Bombay, 1929.
Origin and development of the Science of Agriculture in Ancient India
—G. P. Majumdar, Proc. All India Oriental Conf., Section
Technical Sciences, pp. 113-116, Nagpur, 1946.
Raghuvaṁśa of Kālidāsa.—Ed. Kale, Vol. I, Bombay, 1900.
Rāmapāla-carita of Sandhyākaranandin—Ed. R. C. Majumdar and
others, Rajshahi, 1939.
Ṛg Veda
Sanskrit—English Dictionary—M. Williams, Oxford, 1899.
Some materials for the study of Agriculture and Agriculturists in
Ancient India—R. C. Ganguli, Serampore (West Bengal), 1932.
The antiquity of some field and forest flora of India—A.K.Y.N.
Aiyer, Sankarapuram, Bangalore, 1953.
Vanaspati, Book III—Botany and Science of Agriculture, pp. 186-
219, G. P. Majumdar, Calcutta University, Calcutta, 1927.
Vedic Index, Vols. I & II—Macdonell and Keith.

INDEX TO VERSES OF THE KṚṢI-PARĀŚARA
[ Pratīka of each foot of a verse is given. The
figure indicates the number of the verse. ]
अखण्डिते ततो 221 अविरलपृथुधारा 44
अग्नेः प्रदक्षिण˙ 131 असमा बन्धुपुष्पाश्च 205
अङ्कयित्वा तु 49 असमर्थो हि 82
अङ्गाधिक्ये च 52 अस्त˙ गते दिनकरे 53
अङ्गारको यदा 77 अस्माभिर्मानिता 229
अच्छिद्रतृणके ह्यस्मिन् 160 अस्माकमस्तु सततं 232
अञ्चल्लथ शौलश्च 112 अहेः क्रोडे वाम 132
अतिवृष्टिः समुद्रे 55 आघातवातदुष्टानां 69
अतो वत्सर 11 आचम्य च तत 225
अथ कार्त्तिकसंक्रान्त्यां 198 आज्ञया हि सुषेणस्य 202
अथ पाकविहीनं 191 आढकस्य भवेन्मानं 26
अदृष्टायुक्तमाना 120 आढकं सलिलस्यापि 11
अधमतमाधम 43 आत्मपोषणमात्रं 98
अनाकृष्ट˙तु यत् 186 आबद्धो मण्डलाकार 116
अनिलोत्तरो हिष्यां 121 आर्द्रादीनि च 47
अनेन मानेन 28 आरोपणीयो यत्नेन 214
अन्नं हिधान्य 7 आवर्त्तश्चैव संवर्तः 24
अन्न˙ प्राणा 6 आश्विने कार्तिके चैव 196
अन्योन्य˙ लेपनं 225 आषाढे चाधमं 168
अर्कस्य पत्रसदृशी 117 आषाढे श्रावणे मासि 186
अर्कार्किकुज 108 आषाढ्यां पौर्णमास्यां 59
अर्चितास्तेन 9 आषाढस्य मिते 60
अर्चितो गन्धपुष्पाभ्यां 218 इति पराशरेणोक्तं 52
अलक्ष्म्या गृह्यते 2 इन्द्रं चित्ते समाधाय 177
अवनितनयवारे 45 इयं हि हल 119

2 Index
ईशानादिदक्षिणाङ्कान् 55 कर्कटे रोहिणी 63
ईषा युग 112 कर्पूरवासितं दिव्यं 226
ईषाभङ्गो भवेद्वापि 146 कर्मणा मनसा वाचा 230
उत्तराभिमुखो भूत्वा 135 कांस्यं कांस्योदकं 90
उत्तरात्त्रयमूलेन्द्र 170 कार्पासशोधनं चैव 90
उत्तिष्ठत्यरण्डमादाय 66 कुङ्कुमैश्चन्दनैश्चापि 100
उद्यम्य लगुडं 100 कुजपृष्ठगतो भानुः 76
उपवासस्तथापि 5 कुतस्तस्य कृषाणस्य 152
एकदेशेन चावर्त्तः 25 कुर्यात् शस्यान्वितां 16
एकया च पुनः 3 कुर्वन्ति बालका 68
एकरूपं तु यत् 159 कुर्वन्ति गृहमेधिन्य 92
एकरूपं प्रयत्नेन 159 कुलारकुम्भालि 28
एकविंशतिशाल्यस्तु 118 कुलीरभाद्रयोर्मध्ये 190
एका तिस्रस्तथा 142 कृत्वा गोनाश 91
एका जयकरी 143 कृत्वा धान्यस्य 178
एकैकं पञ्चदण्डेन 32 कृत्वा तु वपनं 181
एतासु चण्डवातो 40 कृत्वा तु खननं 214
एते शुभप्रदा 105 कृषकाणां हितार्थाय 1
एतेषु शुभलग्नेषु 127 कृषाणसारकेदार 166
एभिः सुदीक्षितं 224 कृषिर्धन्या कृषि 8
एवं सम्यक्प्रयुञ्जानः 173 कृषिः कृषिपुराणज्ञ 79
ऐश्वर्यभोगमतुलं 53 कृषिर्गावो वणिग्विद्या 81
ॐ सिद्धिरिति 49 कृषिं च तादृशीं 84
औदुम्बरी विशेषेण 216 कृषिकर्मसमारम्भो 123
कच्छपर्वततीरेषु 56 कृषिभङ्गो भवेत्तस्य 149
कच्छयोश्चित्तला 56 कृष्यन्वितो हि 3
कण्ठे कर्णे च 5 कृष्णी ऋषी हल 134
कपित्थपर्कटीनिम्ब 240 केदारेशानकोणे च 198
कपित्थबिल्ववंशानां 220 केवलं बलदर्पेण 153
कर्कटे कटयेत् 187 कौवेर्यां शस्यपूर्णा 59

Index 3
क्षयोनेकेन सीदन्ति 81 चैताद्यभागे चिलायां 46
क्षेत्रे चाखण्डित 229 चैत्रे शुक्लतृतीयायां 39
गणयेन्मासिकीं वृष्टिं 30 चैत्रे ताम्रसमा 154
गतवत्सरवद्वारि 51 छिन्नरेखा न कर्तव्या 142
गन्धैः पुष्पैश्च 207 छेदनं च प्रकुर्वीत 103
गमने गोविनाशः 108 जलं शताढं 27
गवामङ्गे ततो 102 जलनिधिरपि 45
गवां यातां 107 जलस्थो जलहस्तो वा 65
गीतैर्नृत्यैश्च 227 जलाढकं पणणवतिं 28
गुडकैर्यवसै 86 जीमूतैर्वेष्टितोऽसौ 61
गुरौ च शोभना 14 जीवे सौम्ये भृगौ 242
गृहिणी म्रियते 144 ज्येष्ठा वापि कनिष्ठा 201
गोपूजां कार्तिके 99 ज्येष्ठान्ते विदिनं 174
गोमूत्रजालकेनैव 92 ज्येष्ठादौ सित 58
गोशकृन्मूललिप्ताङ्गा 88 ज्येष्ठे तु मृतृ 155
गोशाला सुदृढा 87 ज्वरातिसाररोगेण 148
गोषु चारसमं 80 झिञ्झीरवस्तथाकाशे 70
गोहितः श्वेतगामो 83 ततः प्रमुदिताः 233
ग्रहाणामुदये 72 ततः स्वातिं समासाद्य 73
घृतं तैलं 163 ततस्तन्मस्तके 208
चक्ररोगो ज्वरारिष्टं 15 ततश्च हर्षिताः 228
चतुर्गवं नृशंसानां 96 ततो वाद्यैश्च 101
चतुर्वेदान्तगो विप्रः 2 ततो वपनकाले 111
चतुर्थी कीटजननी 126 ततो दयाच्च 139
चत्वारो जलदाः 24 ततो गन्धैश्च 199
चराचरभृते देवि 140 ततो दद्यात् प्रयत्नेन 200
चलत्यङ्गारके वृष्टि 71 ततो मार्गे तु 206
चित्ताकें नृपे 13 तथापि प्रार्थयन्त्येव 4
चित्रास्वातीविशाखासु 57 तथा संरक्षयेद् वारि 197
चिंतामध्यगते जीवे 73 तदभावेन बीजानां 182

4 Index
तदादौ सप्तमे 35, 37 दशम्येकादशी चैव 124
यदा संवत्सरो 38, 57 दीपानिधूम 164
तदा स्याच्छोभना 40 दृढा पञ्चनिका 115
तदा वृष्टिर्भवेत् 62 देवराज्ञि नमोऽस्तु 179
तदा पराशरः 63 देवासुरमनुष्याश्च 6
तद्वद् वृष्टि 22 द्वादशाङ्गुलमानौ 114
तल्लोहं दिने 103 द्वादशाङ्गुलकैर्मानैः 238
तस्मात् सर्वं 7 द्विवारम् आश्विने 191
तस्मादादौ प्रयत्नेन 10 धर्मस्थितिमर्नः 19
तस्यान्नं प्रयत्नेन 130 धरणीतलमशेषं 44
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन 192 धान्यं निदाघ · 156
तस्मादियं प्रयत्नेन 235 धान्यकेशरसंयुक्तः 218
तस्य वाहा 87 धान्यच्छेदं प्रशंसन्ति 212
ताडितानल 202 धान्यवृद्धिं परां 204
तावद् वर्षन्ति 41 धान्यवृद्धिर्यशो 231
तावद् वर्षति 42 धान्यस्य लवनं 206
तावत् पर्यन्तमेव 61 धावन्ति शलभा 67
तास्वेव श्रावणे 57 धूलिभिरेव धवली 34
तिलधान्ययवानां 167 ध्रुवे च वैष्णवे 75
तुषैरपि तु 190 न कारयेत् 93
तेनार्चितं जगत् 9 न कृतं येन 196
तैलं हरिद्रया 102 न च बन्ध्या 161
तोयाहृता धरित्री 36 न च सार 188
तोयेन तल 34 न निम्नभूमौ 188
त्रयोदशी तृतीया 124 न फलन्ति 184
त्रिऋक्षं सर्व 54 न बन्ध्या 162
त्रिषूत्तरेषु रोहिण्यां 106 न भवति फल 176
दत्त्वा दण्डे 33 न भोजनं पुनः 233
दधिभक्तं च 200 न मुष्टिग्रहणं 210
दधिमिश्र तथा 223 नलं तु घट 205

Index 5
न वल्मीके 161 पञ्चपदा तु ४५
नवहस्ता तु 118 पञ्चहस्ता भवेद्दोषा 113
न वापयेत्तिथौ 173 पञ्चसंख्या तु 143
न विघ्नोपशम 236 पञ्चम्यादिषु पञ्चसु 43
न ऋक्षरूप' 184 पञ्चाङ्गुल्यधिको 117
न व्याधिकीट 195 पदे पदे विफलता 211
न सम्यक्फलम् 189 परमान्न' च 222
नानाव्याधि 104 पशवस्तस्य नश्यन्ति 107
नानाफलैश्च मूलैश्च 223 पितुरन्तःपुरं दद्यात् 80
नासालीढां प्रकुर्वीत 150 पितृदेवातिथीनां 98
नित्यं तु 97 पुरा पराशरेणोयं 234
नित्यं दशहले 97 पुष्करे दुष्कर' 25
निपाते कर्षकस्यापि 147 पुष्पैरभरणं कृत्वा 227
निरामिषैस्तथा 222 पुष्यश्रवणहस्तेषु 106
निरूप्य नीरं 28 पुष्यश्रवणहस्तासु 121
निर्योलपाशिका 114 पुष्ययात्रां जनाः 221
निर्वांते वृष्टि 31 पुष्ययात्रां न 236
निर्विघ्नां शस्य 138 पुष्पेणोपचितान् 74
निविष्टो विष्टरे 137 पूजयित्वा नलं 199
निष्पन्नमपि यत् 189 पूजयित्वा यथान्याय' 207
निष्फला कर्कटे 155 पूर्वाल्य' धनिप्रा 105
निःसरन्ति गवां 88 पूर्वार्धे वासरो 32
निस्तृणा हि 192 पृथिवी धूलि 14
नृपाणां वर्धनं 20 पृथिवीं ग्रहसंयुक्तां 131
नैर्ऋत्यां शस्य 59 पृथिव्यां चतुरो 29
नैरुज्यं सुप्रचारश्च 18 पौषे यदा 34
नैरुज्यार्थं हि 193 पौषे मासि 35, 237
नोच्छिष्ट' स्पर्शयेत् 162 पौषे मेधि 219
न्यग्रोधः सप्त 216 प्रजापतिं नमस्कृत्य
पक्षयोः शोषणं 70 प्रणमेद् वामनं 137

6 Index
प्रतिपदि मधु 44 भोजयित्वा सुभोज्येन 181
प्रपीडितं कृषाणानां 194 भोजयेयुः जनाः 224
प्रवाहुयुतनयां 48 भौमार्कबुध 213
प्रविश्य स्थापयेत् 209 भौमार्कदिवसे 123
प्राङ्मुखः कलसं 178 भ्रातृनाशो युगे 146
प्रातस्त्थाय सहसा 50 भ्रामयेयुर्वृषं 101
प्रायो वर्षन्ति 72 मकरे शस्य 130
प्रोषितं मिश्रितं 165 मध्यगते 53
प्रोपयित्वा नल' 204 मन्त्रशासन 232
फलत्यवेष्टिता खर्णं 79 मन्दा वृष्टिः 15, 21
फालाग्रं खर्णं 132 मयूराश्चैव नृत्यन्ति 68
फालोत्पाटे च 145 मर्दयित्वा यथा 237
फाल्गुने प्रति 110 माघस्य सित 38
बद्धा श्यामलतां 99 माघे बहुल 39
बहुविघ्नकरी षष्ठी 125 माघे मासि 42
बालकास्तरुणा 201 माघे गोमय 109
बीजं न वापयेत् 175 माघे वा फाल्गुने 157
बीजं विधान्य 158 मापनं वामा 238
बीजस्य पुटिकां 158 मीनवृश्चिकयोः 37
बीजस्य वपनं 171, 182 मीनलग्ने शुभे 242
बीजे यज्ञमतः 167 मुखपाश्वौँ तयोः 134
बीजोपरि भ्रमेणापि 163 मूलमाक्षार्पितं तन्न 193
बुधगुरुभृगुजानां 45 मूलस्यादौ यमस्यान्ते 47
भक्षयेयुस्ततो 226 मूषिकाणां भयं 172
भवति खलु 45 मृगशिरसि निवृत्ते 176
भवति ऋतुमती 176 मृत् सुवर्णा 154
भागस्थिष्टो नृपो 12 मेधिः कार्यों 220
भाद्रे चार्द्र 187 मेधेगुणेन 215
भाद्रे च जल 194 मेषलग्ने पशुं 128
भेकः शब्दायते 66 यज्ञाब्दे चन्द्र 18

..." or "विलिप्तं" or "विलिब्धं":
Look at the text:
Could it be "विलिप्तं"?
Wait, look at the letter again very carefully:
Is it "विलिग्धं"?
Is it "विलिब्धं"?
In some Hindi/Sanskrit dialects or texts, "विलिप्तं" might be written, but looking closely at the image:
It really looks like "विलिब्धं" or "विलिन्धं" or "विलब्धिं".
Wait, look at the character:
It has:
व + ि = वि
ल (la)
then िम (mi) + धं (dhaṁ)? No, िम doesn't look like that.
Wait, look at "लिखित्वा तु" on line 26 left:
The 'तु' is त + ु.
Look at "लाङ्गलं भियते" on line 25 left:
ला (lā) ङ्ग (ṅga) लं (laṁ) भि (bhi) य (ya) ते (te)
Wait, is that "भियते" or "भिद्यते"?
Look at "भियते": there is no 'द'. It is "भिद्यते" or "भियते"?
Line 25 left: लाङ्गलं भिद्यते!
Wait, look at "भिद्यते":
It has भि (bhi), then 'द्य' (dya

8 Index
वृष्टिमूला कृषिः 10 स एव विपरीतस्तु 76
वृष्टिर्मन्दा सदा 13 स एव रविणा 78
वैजयन्तीसमायुक्तो 217 सजला निर्जला 58
वैशाखशुक्लप्रतिपत् 48 सद्यो निकृन्तयेत् 77
वैशाखे करकाः 42 सद्यः करोत्यनावृष्टिं 75
वैशाखे वपनं 168 सन्ध्यायां तु 96
व्यतीपाते च 213 संग्रामो वात 21
शकाब्दं वह्नि 23 संपूज्याग्निं 133
शतयोजनविस्तीर्णा 26 सप्तपद्यां ततः 209
शनिभौमार्कवारेषु 94 सप्तम्यां खातित 41
शस्यचयः प्रतिपदि 125 संमार्जनीं च 91
शस्यवृद्धिःशकृत 151 समर्थेन कृषिः 82
शस्यवृद्धिकरो मार्गे 219 समं चैवाधिकं 50
शस्यध्वंसं प्रकुर्यात् 59 समुद्रे दश 29
शस्यसम्पत्तयेऽवश्यं 139 समपुष्पत्वमासाद्य 203
शस्यहानिर्भवेत् 17 समृद्धिं च परां 243
शाकं त्रिगुणितं 12 सर्वशुक्लस्तथा 141
शुक्रेन्दुजीव 122 सर्वविघ्नप्रशान्त्यर्थं 235
शुक्लपुष्पसमायुक्तं 135 सर्वा गोजातयः 104
शुक्लाषाढ्यां नवम्यां 61 सर्वे ते प्रशमं 230
शुभेऽर्के चन्द्र 130 सर्वे ते बन्ध्यतां 166
शेषं मेघं 23 सार्द्धं दिन 30
शेषे नीचैर्न 46 सार्द्धहस्तस्तु 113
शोभने दिवसे 109 सार्द्धद्वादश 115
शोषयेदातपे सम्यक् 157 सार्द्धमुष्टिद्वयं 211
श्रवणो जनितं 74 सिंहगेहे कृता 89
श्रावणे मासि 64 सिंहे सर्प 128
श्रावणो वाधमं 169 सुदृढं पुटकं 160
श्रेष्ठो मुष्टि 210 सुदृढा कृषकैः 119
श्लेष्मातकाग्रपुभाग 240 सुवर्णरौप्यमाश्रित्य 4

Index 9
सुवृष्टिं कुरु 136 हलप्रसारणं नैव 153
सुस्था भवन्तु 180, 203 हलप्रसारणं कार्यं 122
सूर्योदये विषुवतो 53 हलप्रसारणं येन 152
सौम्यवारुणयो 31 हलमष्टगवं प्रोक्तं 96
स्त्रीनाम्ना कर्षकैः 215 हले प्रवाहमारो 149, 151
स्थानं तत् 95 हस्तसंपुटकं कृत्वा 228
स्नात्वा गन्धैश्च 130 हस्ता हरि 241
स्पृष्ट्वा न किमपि 208 हस्तान्तरं कर्कटे 185
स्मर्तव्यो वासवः 133 हस्तायामथ रेवत्यां 170
स्रष्टा पृच्छति 65 हिंसादिदोषयुक्तोऽपि 8
स्वोयं कार्यं 61 हिताय सर्व 234
हर्म्यष्टमी बलीवर्दन् 126 हिमवारिनिविक्षस्य 177
हलं प्रवहमाणं 144 हीने हीनं 51
हलप्रवाहकाले 148 हेमन्ते कृष्यते 156
हलप्रवाहमातं 150

The provided image is completely blank and contains no visible text, diagrams, or content to transcribe.

Please provide a valid or readable document/page image to proceed with the transcription.

ERRATA
Page Line For Read
of introduction
x 19 95 94
xii (Footnote) reésumè résumé
xiii 6 81-85 79-83
" 24 114-122 112-120
" (Footnote 11) beng ben
" " dāke ḍāke
" " Sighra Śīghra
xiv 29 159-177 157-175
xv 5 184 182
" 11 171 169
" 16 187 185
" 17 190 188
" 24 195 193
xvi 8 200-207 201-205
" 17 208-215 206-213
" 21 216-222 214-220
" 27 223-238 221-237
" (Footnote 17) 217 215
" " pradāh pradaḥ
" " 220 218
Page Line For Read
of text
3 (Last footnote) 89 8-9
21 6 ०मृगुः ०मृगुः ॥७७॥
" 7 ०मही ॥७७॥ ०मही ॥
23 3 वाहनविधानम् बाहनविधानम्
26 2 नृशंमना नृशंसानाम्
30 1 निर्योलः पाशिका निर्योलपाशिका
" 5 पञ्चाशदङ्गलः पञ्चाशदङ्गुलः
31 9 शुक्तेन्दुजीवारेषु शुक्रेन्दुजीववारेषु
45 6 विधि विधिं
47 6 द्विवारं आश्विने द्विवारम् आश्विने
48 7 श्चौ च्चौ
.. 11 ज्ञापयन्त ज्ञापयन्ति

The provided image appears to be completely blank and contains no visible text or content to transcribe.

The provided image is entirely blank (solid white), containing no visible text, diagrams, or content to transcribe.

Please re-upload or provide a clear image containing the document or page you would like transcribed.

The provided image is entirely blank (solid white) and does not contain any text, historical records, or content to transcribe.

Please upload the correct image or document page so I can provide the line-by-line transcription for you.

The provided image is completely blank and contains no text to transcribe.

The provided image is completely blank and contains no text to transcribe.

The provided image is completely blank and does not contain any text, symbols, or images to transcribe.