करणकुतूहलम् (भास्कराचार्य द्वितीय - सुमेध हिन्दी व्याख्या सहित पञ्चाङ्ग एवं ग्रह-गणित)

गणककुमुदकौमुदीटीकासमेतम् F२ ( २७ )
अथ मध्यमार्कोदयिकास्तेषां स्फुटोदयिककरणाय
कर्मोपजात्यर्द्धेनाह—
भानोः फलं भैर२७र्विहृतं च चन्द्रे मध्ये विधेयं रविवद्धनर्णम् ।
भानोरिति । ज्यायाः खपञ्चबाणैः ५५० लब्धं भानोः
फलं भैः सप्तविंशतिभिर्भक्तं फलमंशादि मध्यमचन्द्रे धनर्णं
कार्यम्, रविफलं रवौ यदि धनं स्यात्तदा मध्यमचन्द्रे धनं
कार्यम् ऋणं चेत्तदा ऋणमेव कार्यम् ततश्चन्द्रः स्पष्टो विधेयः
अन्येषां स्वल्पान्तरत्वान्न कृतम् ॥
अथ सूर्यादीनां गतेर्मन्दफलमुपजात्यर्द्धेनेन्द्रवज्रया चाह—
स्वभोग्यखण्डं नव ९ हृत्खरंशोर्विश्वै १३ हतं
वेद ४ हतं हिमांशोः ॥ ११ ॥ द्विघ्नं नगा ७ प्तं
कुजसौम्ययोश्च खाक्षै ५० रिनैः १२ खार्क १२
मितैश्च भक्तम् । जीवादिकानां च गतेः फलं
तत्स्वर्ण क्रमात्कर्कमृगादिकेन्द्रे ॥ १२ ॥
यस्य ग्रहस्य भुक्तिफलं साध्यं तस्य भुजज्याकरणे यद्भो-
ग्यखण्डं तत्सूर्यसम्बन्धि चेत्तदा नव९ भिर्भाज्यं लब्धं कला-
दिकं ग्राह्यं तत्सूर्यगतिफलं स्यात्, एवं चंद्रस्य स्वभोग्यखण्डं
विश्वै १३ गुणितं वेदै४र्भक्तं लब्धं चंद्रस्य गतिफलं स्यात्,
अथ द्वाभ्यां २ गुणितं सप्तभि ७ र्भक्तं कुजस्य गतिफलं
स्यात्, एवं बुधस्य च केवलम्, गुरोः स्वभोग्यखण्डं खाक्षैः
पञ्चाशद्भिः ५० भक्तं लब्धं गुरोर्गतिफलं स्यात्, एवं शुक्र-
स्य स्वभोग्यखण्डमिनैर्द्वादशभि१२ र्भक्तं भृगुगतिफलं स्यात्,