करणकुतूहलम् (भास्कराचार्य द्वितीय - सुमेध हिन्दी व्याख्या सहित पञ्चाङ्ग एवं ग्रह-गणित)

( १२२ ) करणकुतूहलम् ।
तदेवान्तरं चतुर्विंशतिभि २४ र्भक्तं हस्ता भवन्ति यथा पूर्वा-
गतदिनादिभिः ० । १४ । ५६ चालितौ जातौ समौ गुरुः
११ । १६ । ३६ । १५ शुक्रः ११ । ३६ । ३६ ।
१५ जातावेतत्कालीनौ पुनः स्पष्टौ कृत्वा शरौ साध्यावत्र
स्वल्पत्वात् पुराकृतशीघ्रफलं मंदफलं ताभ्यां शरौ साध्येते
स्वचञ्चलफलैरित्यादिना शरः साध्यते गुरुपातः ९ । ८ ।
० । ० शीघ्रफलेन ७ । ४२ । ३१ व्यस्तः संस्कृतः
धनत्वात्पाते हीनः जातो गुरोः स्पष्टपातः ९ । ० । १७ ।
३२ स्पष्टगुरुणा ११ । १६ । ३६ । १५ युतोजातः
सपातः ८ । १६ । ५३ । ४४ अस्य भुजज्या ११६।२६
क्षेपेण ७६ गुणा ८८४८ । ५६ कर्णेन १३५ भक्ता
६५ । २६ त्रिभक्ताङ्गुलाद्यः शरः २१ । ४८ सपातो
दक्षिणगोले तेन दक्षिणशरः शुक्रस्य पातः १० । ० । ० । ०
मन्दफलेन १ । ३१ । ११ युतः १० । १ । ३१ । ११
शीघ्रोच्चेन ८ । २० । ४९ । ५२ युतः ६ । २२ । २१ ।
३ भुजज्या ४५ । २८ क्षेपेण १३६ गुणिता ६१८३ ।
२८ कर्णेन ८९ । २३ भक्ता ६९ । १० त्रिभक्ता २३ ।
२३ अङ्गुलादिशरो याम्यः । अथ लक्षणान्तरं ज्ञेय-
मिति यस्य ग्रहस्य दक्षिणशरः स दक्षिणस्थो ज्ञेयः यस्य
सौम्यः स उदक्स्थो ज्ञेयः शरयोर्दिक्साम्ये यस्याल्पशरः
स इतरग्रहाद्बृहच्छरग्रहादन्यदिक्स्थो ज्ञेयः । अथ