सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
संग्रह पर लौटें

कामिक आगम: पूर्व भाग (अष्टाविंशति मूल शैव आगमों का प्रथम एवं सर्वोच्च आगम महाकोश)

Kamika Agama: Purva Pada (Primary Shaiva Agama)

सद्योजात शिवमुखोद्भूत (सम्पादक: सी. स्वामीनाथ शिवचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished1,174 पृष्ठ

संहारमुद्रया देहव्याप्तं चित्तं निरुध्य च॥ ५१
हृत्पद्मगह्वराधारे शिवे वा व्योम्नि निर्मले।
हृत्कण्ठतालुभ्रूशंख रोधिन्यो ब्रह्मरन्ध्रकम्॥ ५२
कुटिला व्यापिनी तन्वी समना उन्मना तथा।
तासामुपरि या शक्तिस्तस्यां वा योजयेन्नरः॥ ५३
saṁhāramudrayā dehavyāptaṁ cittaṁ nirudhya ca|| 51
hṛtpadmagahvarādhāre śive vā vyomni nirmale|
hṛtkaṇṭhatālubhrūśaṁkha rodhinyo brahmarandhrakam|| 52
kuṭilā vyāpinī tanvī samanā unmanā tathā|
tāsāmupari yā śaktistasyāṁ vā yojayennaraḥ|| 53
Having arrested and grasped the self which is pervading the whole body, with the hand-gesture(mudra)
of dissolution(samhara), the Guru should install it to be within Siva who is present in the cave of his
heart-lotus or in the space of pute consciousness above the brahmarandhra. There are five Saktis who
are present in the heart, neck, uvula, midpoint between the eyebrows and the forehead, called Kutila,
Vyapini, Tanvi, Samana and Unmana respectively. In the plane of brahmarandhra which is above all these,
there is Sivaskati. Instead of installing his self within Siva, the Guru may unite his self contemplatively
with this Sakti.
कृत्वाभिध्यानमादौ तु दहेद्देहं अनन्तरम्।
योजनं देशिकैः कार्यं रक्षार्थं भोग्यकर्मणाम्॥ ५४
ज्ञानाग्निसर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते क्षणात्।
मुक्तौ कर्मणि देवाज्ञावशतो नास्ति तल्लयः॥ ५५
तिरोभावकरी शक्तिश्शिवस्य परमेष्ठिनः।
संसिद्धा जगतस्सृष्टि लयभोगादि हेतुका॥ ५६
kṛtvābhidhyānamādau tu daheddehaṁ anantaram|
yojanaṁ deśikaiḥ kāryaṁ rakṣārthaṁ bhogyakarmaṇām|| 54
jñānāgnissarvakarmāṇi bhasmasātkurute kṣaṇāt|
muktau karmaṇi devājñāvaśato nāsti tallayaḥ|| 55
tirobhāvakarī śaktiśśivasya parameṣṭhinaḥ|
saṁsiddhā jagatassṛṣṭi layabhogādi hetukā|| 56
Having first contemplated the transposition of his self in this way, the Guru should incinerate his body
(contemplatively). Such unification of self with Siva or Sakti should be done by the Guru in order to
protect it for experiencing the fruits of karmas which are to occur hereafter. The fire of knowledge
incinerates the fruits of all the karmas(sancita and agamika), within fraction of a second. The karmas of
those who are devoted to path of liberation are within the control of the Sakti of Siva. Therefore, there is no
question of the annihilation of his karmas. That Sakti is known as Tirobhavakari(Tirodhayi) belonging
to Siva, the First Guru(Parameshti). That Sakti is helpful for Siva with regard to His fivefold function –
creation, maintenance, dissolution, concealment and bestowal of grace.

यथा मलसमोपेतं कनकं वह्नि शोधितम्।
प्रध्वस्ताशेष दोषोऽयं निर्मलाश्चावशिष्यते॥ ५७
धारणाभिस्तथा ध्वस्त पापौघो निर्मलः पुमान्।
अधिकारवशाद् भूयो देहित्वम् प्रतिपद्यते॥ ५८
yathā malasamopetaṁ kanakaṁ vahni śodhitam|
pradhvastāśeṣa doṣo'yaṁ nirmalaścāvaśiṣyate|| 57
dhāraṇābhistathā dhvasta pāpaugho nirmalaḥ pumān|
adhikāravaśād bhūyo dehitvam pratipadyate|| 58
Just as the gold which is associated with dirts and taints turns out to remain as an absolutely pure gold
after being burnt in fire and all its dirts having been extirpated, even so the embodied soul turns out
to be an absolutely pure one, all the accumulated fruits of his sinful deeds being completely annihilated
through his yogic discipline of dharana. But, being under the authoritative control of Sivasakti, he
once again gets the embodied state(to experience the fruits of prarabdha karma).
दीक्षितो यः पुमान् साक्षाज् जीवन्मुक्तस्स उच्यते।
कृत्वैवं योजनं पश्चात् ततस्तत्त्वानि भावयेत्॥ ५९
त्रितत्त्वं पञ्चतत्त्वं वा नवतत्त्वं तथापि वा।
पञ्चविंशति षट्त्रिंशत् एकं वाऽध्यात्मिकं तु वा॥ ६०
दीक्षायामुदितं यत्तु तद्वदत्रापि कारयेत्।
dīkṣito yaḥ pumān sākṣāj jīvanmuktassa ucyate|
kṛtvaivaṁ yojanaṁ paścāt tatastattvāni bhāvayet|| 59
tritattvaṁ pañcatattvaṁ vā navatattvaṁ athāpi vā|
pañcaviṁśati ṣaṭtriṁśat ekaṁ vā'dhyātmikaṁ tu vā|| 60
dīkṣāyāmuditaṁ yattu tadvadatrāpi kārayet|
The sadhaka who has been well initiated(dikshita) is considered to be evidently a living liberated soul.
After having done the unification of the soul with Siva, the sadhaka should contemplate the tattvas
related to his body and soul. Three tattvas, five tattvas, nine tattvas, twenty-five tattvas, thirty-six tattvas
or one tattva which is inseperably united with the self – should be contemplated. Those tattvas which
were contemplated during the diksha-ritual should be contemplated here also.
पञ्चतत्त्वक्रमाद्वक्ष्ये शोधनं देहशुद्धये॥ ६१
निवृत्तिश्च प्रतिष्ठा च विद्या शान्तिश्च नाभसी।
एताः कलास्ताभिरेव व्याप्तं सर्वमिदं जगत्॥ ६२
मन्त्राः पदानि वर्णैश्च व्याप्तानीह समन्ततः।

वर्णांस्तु भुवनैर्व्याप्तास्तत्त्वैर्व्याप्तानि तानि तु॥ ६३
कलभिस्तानि तत्त्वानि व्याप्तानीह कलाः क्रमात्।
शोधनीया विभाव्यैवं पञ्चपञ्चाध्वगर्भिताः॥ ६४
pañcatattvakramādvakṣye śodhanaṁ dehaśuddhaye|| 61
nivṛttiśca pratiṣṭhā ca vidyā śāntiśca nābhasī|
etāḥ kalāstābhireva vyāptaṁ sarvamidaṁ jagat|| 62
mantrāḥ padāni varṇaiśca vyāptānīha samantataḥ|
varṇāstu bhuvanairvyāptāstattvairvyāptāni tāni tu|| 63
kalabhistāni tattvāni vyāptānīha kalāḥ kramāt|
śodhanīyā vibhāvyaivaṁ pañcapañcādhvagarbhitāḥ|| 64
I will now explain the order of five tattvas and the process of their purification in order to render the body
to be absolutely pure. There are five kalas – nivrutti, pratishta, vidya, santi and santyatita(space of
tranquility). All these worlds are being pervaded by these five kalas. The mantras are pervaded by the
words; the words are pervaded by the letters; the letters are pervaded by the worlds(bhuvanas); the worlds
are pervaded by the tattvas; and the tattvas are pervaded by the kalas in an orderly pattern. These five
kalas in which all other five adhvas – mantra, pada, varna, bhuvana and tattva – are existing being pervaded
by these kalas, should be contemplated and purified.
वर्णचिह्नाकृतिगुणैः मन्त्र मन्त्रेशपूर्वकैः।
यद्ध्यानं प्रतिपर्वं तु प्राणायाम समन्वितम्॥ ६५
तदत्र धारणा प्रोक्ता विषनिर्हरणादिवत्।
varṇacihnākṛtiguṇaiḥ mantra mantreśapūrvakaiḥ|
yaddhyānaṁ pratiparvaṁ tu prāṇāyāma samanvitam|| 65
tadatra dhāraṇā proktā viṣanirharaṇādivat|
The contemplation on each one of these five kalas as associated with letters, distinct mark, form, quality,
mantra and mantresvara and as located in each section of the body and as tuned to the breath-control
(pranayama) is considered here as dharana (the sixth aspect of yoga). Just like the removal of poison
from the body, the extirpation of impurities from the body will take place through this kind of dharana.
पार्थिवं चतुरश्रं तु हेमाभं वज्रलाञ्छितम्॥ ६६
लबीजं ब्रह्म दैवतयं अजात हृदयात्मकम्।
निवृत्याख्य कलोपेतं ह्लामित्युद्घात पञ्चकम्॥ ६७
pārthivaṁ caturaśraṁ tu hemābhaṁ vajralāñcitam|| 66
labījaṁ brahma daivatyaṁ ajāta hṛdayātmakam|
nivṛtyākhya kalopetaṁ hlāmityudghāta pañcakam|| 67

The pruthvi tattva has the symbolic form of square. It has the color of gold; distinctly marked with
vajra-weapon. Its seed letter is ‘lam’. Its presiding Deity is Brahma. It is related to sadyojata mantra
and hrudaya mantra. It is associated with nivrutti kala. It is raised above through five elevations with
the recital of ‘hlam’(bija akshara) five times.
आप्यं इन्दुसिताब्जाङ्कं विष्णुदैवं वबीजकम्।
वामशीर्ष समायुक्तम् प्रतिष्ठाकलयान्वितम्॥ ६८
युक्तं चतुर्भिरुद्घातैर्ह्वीमित्युच्चार पूर्वकम्।
āpyaṁ indusitābjāṅkaṁ viṣṇudaivaṁ vabījakam|
vāmaśīrṣa samāyuktam pratiṣṭhākalayānvitam|| 68
yuktaṁ caturbhirudghātairhvīmityuccāra pūrvakam|
The jala tattva(water) has the symbolic form of half-moon. It is with the color of white; distinctly
marked with lotus. Its presiding Deity is Vishnu. Its seed letter is ‘vam’. It is realated to vamadeva mantra
and siro mantra. It is associated with pratishta kala. It is raised above through four elevations effected by the
recital of ‘hvim’ four times.
अग्नित्र्यश्रं सप्तशिखं रक्ताभं रुद्र दैवतम्॥ ६९
रार्णाघोर शिखायुक्तं विद्याख्य कलयान्वितम्।
युक्तं तत्तिभिरुद्घातैह्रूमित्युच्चर संयुतम्॥ ७०
agnitryaśraṁ saptaśikhaṁ raktābhaṁ rudra daivatam|| 69
rārṇāghora śikhāyuktaṁ vidyākhya kalayānvitam|
yuktaṁ tattribhirudghātairhrūmityuccara saṁyutam|| 70
The agni tattva(fire) has the symbolic form of triangle. It is distinctly marked with svastika.Its color is red.
Its presiding Deity is Rudra. Its seed letter is ‘ram’. It is related to aghora mantra and sikha mantra. It is
associated with vidya kala. It is raised above through three elevations effected by the recital of ‘hrum’
three times.
वायव्यं रसकोणं तु बिन्दुषट्कमथाऽसितम्।
ईशाधिपत्यं यार्णं तत्पुरुष कवचैर्युतम्॥ ७१
शान्त्या युक्तं द्विरुद्घातैर्ह्यामित्युच्चार पूर्वकम्।
vāyavyaṁ rasakoṇaṁ tu binduṣaṭkamathā'sitam|
īśādhipatyaṁ yārṇaṁ tatpuruṣa kavacairyutam|| 71
śāntyā yuktaṁ dvirudghātairhyaimityuccāra pūrvakam|
The vayu tattva(air) has the symbolic form of hexagon. It is distinctly marked with six dots(bindus).
Its color is black. Its presiding Deity is Isvara. Its seed letter is ‘yam’. It is related to tatpurusha mantra
and kavaca mantra. It is associated with santi kala. It is raised above through two elevations effected by
the recital of ‘hyaim’ two times.

आकाशं वर्तुलं त्यक्त लाञ्छनं धूम्रवर्णकम्॥ ७२
सद्देशाधिष्ठितं हार्णं ईशास्त्रातीत संयुतम्।
एकोद्घातेन हौमुक्त्वा यथास्थानं प्रयोजयेत्॥ ७३
ākāśaṁ vartulaṁ tyakta lāñcanaṁ dhūmravarṇakam|| 72
sadeśādhiṣṭhitaṁ hārṇaṁ īśāstrātīta saṁyutam|
ekodghātena haumuktvā yathāsthānaṁ prayojayet|| 73
The akasa tattva(space) has the symbolic form of circle. There is no distinct mark for it. It is with
the color of smoke. Its presiding Deity is Sadasiva. Its seed letter is ‘ham’. It is related to isana mantra
and astra mantra. It is associated with santyatita kala. It is raised above through one elevation effected
by the recital of ‘haum’ one time.
पार्थिवं हृदयस्थानं आप्यं कण्ठगतं भवेत्।
वाह्नेयं तालुमूले तु भ्रूमध्ये वायुसंभवम्॥ ७४
ब्रह्मग्रन्थियुतं व्योमस्थानं यद्वान्यथा मतम्।
आजानु पृथ्वी ज्ञेया नाभेराप्यं निगद्यते॥ ७५
अनलं कण्ठदेशात्तु वायुरामुख मण्डलात्।
तदूर्ध्वं गगनस्थानं धारणार्थं प्रकीर्तितम्॥ ७६
pārthivaṁ hṛdayasthānaṁ āpyaṁ kaṇṭhagataṁ bhavet|
vāhneyaṁ tālumūle tu bhrūmadhye vāyusambhavaṁ|| 74
brahmagranthiyutaṁ vyomasthānaṁ yadvānyathā matam|
ājānu pṛthvī jñeyā nābherāpyaṁ nigadyate|| 75
analaṁ kaṇṭhadeśāttu vāyurāmukha maṇḍalāt|
tadūrdhvaṁ gaganasthānaṁ dhāraṇārthaṁ prakīrtitam|| 76
The pruthvi tattva(earth) is located in the heart; jala tattva, in the neck; agni tattva, at the root of uvula;
vayu tattva, at the mid-point of the two eyebrows; akasa tattva , in the brahmarandhra. Or, the location
of these tattvas may be contemplated in a different way. The pruthvi tattva is from the feet to the knee; the
jala tattva is from the knee to navel; the agni tattva is from the navel to the neck; the vayu tattva is from
the neck to the top of the face. The akasa tattva is located above this. Such locations are told for the
purpose of dharana-practice.
प्राणायामं समासेन कथयामि विशेषतः।
रेचकं पूरकं चैव कुम्भकं च त्रिधाऽभ्यसेत्॥ ७७
अकारोकारमकारास्त्वक्षराः परिकीर्तिताः।
ब्रह्मविष्णु हरास्तेषां अधिदेवाः प्रकीर्तिताः॥ ७८

आत्म विद्या शिवाख्यानि तत्त्वानि स्युर्यथाक्रमम्।
मात्रा द्वादशभिर्हीनो द्विगुणैर्मध्यमो मतः॥ ७९
त्रिगुणैरुत्तमः कालः प्रत्येकं रेचकादिषु।
prāṇāyāmaṁ samāsena kathayāmi viśeṣataḥ|
recakaṁ pūrakaṁ caiva kumbhakaṁ ca tridhā'bhyaset|| 77
akārokāramakārāstvakṣarāḥ parikīrtitāḥ|
brahmaviṣṇu harāsteṣāṁ adhidevāḥ prakīrtitāḥ|| 78
ātma vidyā śivākhyāni tattvāni syuryathākramam|
mātrā dvādaśabhirhīno dviguṇairmadhyamo mataḥ|| 79
triguṇairuttamaḥ kālaḥ pratyekaṁ recakādiṣu|
Now, I will tell briefly about the process of breath-control(pranayama) with some specific details. The
breath-control should be practiced in three phases – breathing out(recaka), breathing in(puraka) and
retention of the breath(kumbhaka). The phonemes related respectively to these three are, akara(‘a’),
ukara(‘u’) and makara(‘m’). The presiding deities of these three are Brahma, Vishnu and Rudra
respectively. These three are related to atma tattva, vidya tattva and siva tattva, in the same order.
If each phase of breath is done with a duration of 12 units(matras), it is of inferior type. If each phase is
done with a duration of 24 units, it is of medium type. If each phase is performed with a duration of 36
units, it is of superior type.
रेचयेद्देहगं वायुं अशुद्धं व्योमसंस्थितम्॥ ८०
शुद्धं वायुं पूरकेण समाहृत्य शनैश्शनैः।
सम्पूर्णकुम्भवत्तिष्ठेद् रेचयेत्तदनन्तरम्॥ ८१
recayeddehagāṁ vāyuṁ aśuddhaṁ vyomasaṁsthitam|| 80
śuddhaṁ vāyuṁ pūrakeṇa samāhṛtya śanaiśśanaiḥ|
sampūrṇakumbhavattiṣṭhed recayettadanantaram|| 81
First, the sadhaka should breath out the air which is impure and within his body. Then he should breath
in the pure air which is in outer space, in a slow phase. He should retain the in-drawn air in such a way
that his stomach appears like a pot filled up with water. Then he should breath out.
घण्टिकां तालुना बध्वा फङ्कारोच्चारयोगतः।
पाशुपतेन शस्त्रेण रेचयेद्ध्वन्यमोचनात्॥ ८२
ततो ग्रन्थिविभेदोपि भावनीयस्तदा तदा।
स्थानात्स्थानान्तर प्राप्तिर्जीवस्यास्य तदुत्क्रमात्॥ ८३
सूक्ष्मप्राणायामं कृत्वा देहञ्चकवदाचरेत्।
शिवेन सहितं चान्तं चोद्घातग्रन्थि भेदतः॥ ८४

ghaṇṭikāṁ tālunā badhvā phaṭkāroccārayogataḥ|
pāśupatena śastreṇa recayedbandhamocanāt|| 82
tato granthivibhedopi bhāvanīyastadā tadā|
sthānātsthānāntara prāptirjīvasyāsya tadutkramāt|| 83
sūkṣmaprāṇāyāmaṁ kṛtvā dehañcakravadācaret|
śivena sahitaṁ cāntaṁ codghātagranthi bhedataḥ|| 84
Having closed the uvula with the root of the palate, he should untie the knots of the channels with
the recital of the pasupata-astra mantra ending with ‘phat’ and breath out while the knots are being
untied. At each level of cakra where there is the knot, he should contemplate the untied stage of the knot
and ideate that he is being freed from obstructions created by the knot. He should elevate his self
from one cakra to another cakra above and ensure the ascent of his self to the higher planes. Having
systematically done the subtle breath-control(sukshma pranayama), he should redesign his body to
look like a yantra. Through such elevation and untying of the knots, his self is enabled to exist in
oneness with Siva at the level of dvadasanta.
ऊर्ध्वमूलं अधश्शाखं कल्प्य संसारपादपम्।
पूरकार्धेन पार्थिव्या हेयोपादेयवित्सुधीः॥ ८५
आप्यायितं तद्वारुण्या पूरकापरभागतः।
पत्रपुष्पफलोपेतं स्निग्धं वैराग्यशस्त्रतः॥ ८६
छेदयित्वा तदाग्नेय्या कुम्भकेन विशोष्य च।
ज्ञानानलेन निर्दग्धं पादाङ्गुष्ठादिकान्तकम्॥ ८७
रेचकेनाथ वायव्या भस्मीभूतं दिशो दश।
प्रलीनमन्त्यया शुद्धं निर्मलं व्योम भावयेत्॥ ८८
ūrdhvamūlaṁ adhaśśākhaṁ kalpya saṁsārapādapam|
pūrakārdhena pārthivyā heyopādeyavitsudhīḥ|| 85
āpyāyitaṁ tadvāruṇyā pūrakāparabhāgataḥ|
patrapuṣpaphalopetaṁ snigdhaṁ vairāgyaśastrataḥ|| 86
chedayitvā tadāgneyyā kumbhakena viśoṣya ca|
jñānānalena nirdagdhaṁ pādāṅguṣṭhādikāntakam|| 87
recakenātha vāyavyā bhasmībhūtaṁ diśo daśa|
pralīnamantyayā śuddhaṁ nirmalaṁ vyoma bhāvayet|| 88
Then, the sadhaka , who is well learned and who has known well those things which are to be accepted
and followed and those things which are to be abandoned, should breath in slowly. During the first half of
the inhalation and through the pruthvi tattva he should ideate the state of worldly existence to be in the form
of a tree whose roots are above and branches are below. During the later part of the inhalation and through
the jala tattva, he should think that the tree of worldly existence is being watered. During the retention of
breath, he should ideate that the tree is appearing with glistening leaves, flowers and fruits. Being in
kumbhaka and through agni tattva, he should cut down the tree with the sword of detachment(vairagya)
and render it to be completely desiccated. Being in the same state, he should ideate that the tree in the form
of his own body has been completely incinerated with the fire of knowledge, from the big toe to the top.

Then he should slowly breath out. During the exhalation and through vayu tattva, he should think that
the body-tree has turned now into ashes and diffuse those ashes in all the ten directions. Finally, he should
contemplate through akasa tattva that the body-tree has now been absorbed into the pure space.
महामायांश्च विक्षोभ्य शाक्तं देहं प्रकल्पयेत्।
आप्लाव्य चामृतेनैव विद्याङ्गं विन्यसेत्ततः॥ ८९
इच्छाज्ञानक्रियाशक्ति लोचनं मातृकात्मकम्।
आवाह्य तत्र चात्मानं मुद्रया पुष्पमन्त्रयुक्॥ ९०
mahāmāyāñca vikṣobhya śāktaṁ dehaṁ prakalpayet|
āplāvya cāmṛtenaiva vidyāṅgaṁ vinyasettataḥ|| 89
icchājñānakriyāśakti locanaṁ mātṛkātmakam|
āvāhya tatra cātmānaṁ mudrayā puṣpamantrayuk|| 90
Then, having induced a slight move to the pure maya, he should contemplate the formation of a fresh body
related to Sakti. Having drenched it with the nectarine stream issuing from the thousand-petalled cakra,
he should make it to be a body of pure consciousness(vidya deha). He should then invoke his own self
which is of the nature of matrukas(letters) and which is having the iccha sakti, jnana sakti and kriya sakti as
its three eyes, to occupy that pure body of consciousness with the hand gesture of goad (ankusa mudra)
and with flowers and with the recital of appropriate mantra.
ईशानं मूर्ध्नि विन्यस्य मुखे तत्पुरुषं न्यसेत्।
अघोरं हृदये न्यस्य गुह्ये वामं प्रकल्पयेत्॥ ९१
सद्योजातं न्यसेत्पादे तत्तन्मुद्रा समन्वितम्।
मूर्द्धादि पादपर्यन्तं मालाब्रह्माणि विन्यसेत्॥ ९२
ऊर्ध्वेन्द्र याम्य सौम्याप्य वक्त्रेष्वीशादितो न्यसेत्।
बीजब्रह्माणि वा विद्वान् अष्टत्रिंशत्कलां न्यसेत्॥ ९३
īśānaṁ mūrdhni vinyasya mukhe tatpuruṣaṁ nyaset|
aghoraṁ hṛdaye nyasya guhye vāmaṁ prakalpayet|| 91
sadyojātaṁ nyasetpāde tattanmudrā samanvitam|
mūrdhādi pādaparyantaṁ mālābrahmāṇi vinyaset|| 92
ūrdvendra yāmya saumyāpya vaktreṣvīśādito nyaset|
bījabrahmāṇi vā vidvān aṣṭatriṁśatkalāṁ nyaset|| 93
Then, he should place the isana mantra on his head; tatprusha mantra on the face; aghora mantra on the
chest; vamadeva mantra on the secret part; sadyojata mantra on the feet. This placing of the mantras should
be done along with a mudra appropriate to each one. Then he should identify the maala-brahma mantras
with his body, from the head to the feet. Or, he may do the nyasa of bija-brahma mantras. Subsequently,
he should do the nyasa of 38 kalas.

ईशानस्सर्व विद्यानां नमोन्तं चोर्ध्व मूर्धनि।
ईश्वरस्सर्व भूतानां नमोन्तं पूर्व मूर्धनि॥ ९४
ब्रह्मणोधिपतिर्ब्रह्म नमोन्तं याम्य मूर्धनि।
शिवो मेऽस्तु नमोन्तं च तथा कौबेर मूर्धनि॥ ९५
सदाशिवोम् नमोन्तञ्च विन्यसेदाप्य मूर्धनि।
ईशानस्य कलाः पञ्च प्रणवादि प्रकल्पयेत्॥ ९६
īśānassarva vidyānāṁ namontaṁ cordhva mūrdhani|
īśvarassarva bhūtānāṁ namontaṁ pūrva mūrdhani|| 94
brahmaṇodhipatirbrahma namontaṁ yāmya mūrdhani|
śivo me'stu namontaṁ ca tathā kaubera mūrdhani|| 95
sadāśivom namontañca vinyasedāpya mūrdhani|
īśānasya kalāḥ pañca praṇavādi prakalpayet|| 96
The process of the nyasa of 38 kalas:
on the top of the head - om īśānassarva vidyānāṁ namaḥ
on the east side of the head - om īśvarassarva bhūtānāṁ namaḥ
on the south side of the head – om brahmaṇodhipatirbrahma namaḥ
on the north side of the head – om śivo me'stu namaḥ
on the west side of the head - om sadāśivom namaḥ
शशिनी चाङ्गदा इष्टा मरीचिर्ज्वालिनी तथा।
नामैशान कलानां स्यात्तन्नाम्ना केवलं तु वा॥ ९७
śaśinī cāṅgadā iṣṭā marīcirjvālinī tathā|
nāmaiśāna kalānāṁ syāttannāmnā kevalaṁ tu vā|| 97
Sasini, Angada, Ishta, Marici, Jvalini – these are names of the Saktis of the five kala mantras pertaining to
Isana. The five kalas may be identified as associated with these Saktis or kala mantras alone may be
identified, without adding the name of Sakti.
प्रणवेनोर्ध्ववक्त्रे तु कलामादौ तु विन्यसेत्।
तत्पुरुषाय विद्महे नत्यन्तं पूर्ववक्त्रके॥ ९८
महादेवाय धीमहि नत्यन्तं दक्षिणानने।
तन्नो रुद्र नमोन्तं च कल्पयेदुत्तरानने॥ ९९
प्रचोदयान् नमोन्तं च कल्प्यं पश्चिम वक्त्रके।
कलाश्चतस्रो वक्रे स्युर्मूर्धिन्यव्यक्त कला भवेत्॥ १००
शान्ति विद्या प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्चेति ताः कलाः।

praṇavenordhvavaktre tu kalāmādau tu vinyaset|
tatpuruṣāya vidmahe natyantaṁ pūrvavaktrake|| 98
mahādevāya dhīmahi natyantaṁ dakṣiṇānane|
tanno rudra namontaṁ ca kalpayeduttarānane|| 99
pracodayān namontaṁ ca kalpyaṁ paścima vaktrake|
kalāścatasro vaktre syurmūrdhinyavyakta kalāḥ bhavet|| 100
śānti vidyā pratiṣṭhā ca nivṛttiśceti tāḥ kalāḥ|
First, the pranava (OM) should be identified with the top side of the face.
on the east side of the face - om tatpuruṣāya vidmahe namah
on the south side of the face- om mahādevāya dhīmahi namah
on the north side of the face - om tanno rudra namah
on the west side of the face - om pracodayān namah
These are the four kala mantras of tatpurusha vaktra. On the top side of the face is the Sakti kala known
as Avyakta kala(Santyātita kala). The names of the Saktis of the four kalas are – Santi, Vidya, Pratishta
and Nivrutti.
अघोरेभ्योपि नत्यन्तं तमां हृदय गोचरे ॥ १०१
नत्यन्तं अथ घोरेभ्यो मोहं कण्ठे तु विन्यसेत्।
रक्षां घोरनमोन्तं च दक्षिणांसे तु विन्यसेत्॥ १०२
निष्ठां घोरतरेभ्यश्च नमो वामांसे न्यसेत्।
मृत्युं च सर्वतमस्सर्व नमो नाभो तु विन्यसेत्॥ १०३
शर्वेभ्यो नम इत्युक्त्वा मायां च जठरे न्यसेत्।
नमस्ते रुद्र नत्यन्तं अभयां पृष्ठके न्यसेत्॥ १०४
जरामुरसि रूपेभ्यो नमः प्रणव पूर्वकम्।
बहुरूप कलाश्चाष्टौ विद्यादेहे प्रकल्पयेत्॥ १०५
aghorebhyopi natyantaṁ tamāṁ hṛdaya gocare|| 101
natyantaṁ atha ghorebhyo mohāṁ kaṇṭhe tu vinyaset|
rakṣāṁ ghoranamontaṁ ca dakṣiṇāṁse tu vinyaset|| 102
niṣṭhāṁ ghoratarebhyaśca namo vāmāṁsake nyaset|
mṛtyuṁ ca sarvatamassarva namo nābho tu vinyaset|| 103
śarvebhyo nama ityuktvā māyāṁ ca jaṭhare nyaset|
namaste rudra natyantaṁ abhayāṁ pṛṣṭhake nyaset|| 104
jarāmurasi rūpebhyo namaḥ praṇava pūrvakam|
bahurūpa kalāścāṣṭau vidyādehe prakalpayet|| 105
on the heart - om aghorebhyo tamāyai namah
on the nech - om atha ghorebhyo mohāyai namah
on the right shoulder - om ghora rakṣāyai namah

on the left shoulder - om ghoratarebhya niṣṭhāyai namah
on the navel - om sarvatamassarva mṛtyai namah
on the stomach - om śarvebhyo māyāyai namah
on the back side - om namaste rudra abhayāyai namah
on the chest - om rūpebhyo jarāyai namah
These eight kalas of aghora hrudaya mantra should be identified with the vidya deha.
वामदेवाय नत्यन्तं रजां गुह्ये तु विन्यसेत्।
रक्षां ज्येष्ठाय नत्यन्तं लिङ्गे प्रणवकं न्यसेत्॥ १०६
रतिं रुद्राय नत्यन्तं दक्षिणोरुगतं न्यसेत्।
पाल्यां कालाय नत्यन्तं वामोरुगतमावहेत्॥ १०७
कामां कल नमोन्ताञ्च दक्षजानुनि विन्यसेत्।
विकरणाय नमोन्तं च संयमीं वाम जानुनि॥ १०८
क्रियां बल नमोन्तं च जङ्घायां दक्षिणे न्यसेत्।
बुद्धिं विकरणायेति नमोन्तं वाम जङ्घिके॥ १०९
कार्यां बल नमोन्तं च दक्षिण स्फिचि विन्यसेत्।
धात्रीं प्रमथनायेति नमोन्तं वामतस्स्फिचि॥ ११०
नमोन्तं ब्राह्मणीं कट्यां न्यसेदोङ्कार पूर्वकम्।
सर्वभूतदमनाय पदमेकं प्रकल्पयेत्॥ १११
नत्यन्तं मन इत्येवं मोहिनीं दक्ष पार्श्वके।
उन्मनायेति नत्यन्तं भवां पार्श्वे तु वामके॥ ११२
त्रयोदश कलाश्चैवं वामदेवस्य कीर्तिताः।
vāmadevāya natyantaṁ rajāṁ guhye tu vinyaset|
rakṣāṁ jyeṣṭhāya natyantaṁ liṅge praṇavakaṁ nyaset|| 106
ratiṁ rudrāya natyantaṁ dakṣiṇorugataṁ nyaset|
pālyāṁ kālāya natyantaṁ vāmorugatamāvahet|| 107
kāmāṁ kala namontāñca dakṣajānuni vinyaset|
vikaraṇāya namontaṁ ca saṁyamīṁ vāma jānuni|| 108
kriyāṁ bala namontaṁ ca jaṅghāyāṁ dakṣiṇe nyaset|
buddhiṁ vikaraṇāyeti namontaṁ vāma jaṅghike|| 109
kāryāṁ bala namontaṁ ca dakṣiṇa sphici vinyaset|
dhātrīṁ pramathanāyeti namontaṁ vāmatassphici|| 110
namontaṁ brāhmaṇīṁ kaṭyāṁ nyasedoṅkāra pūrvakam|
sarvabhūtadamanāya padamekaṁ prakalpayet|| 111

natyantaṁ mana ityevaṁ mohinīṁ dakṣa pārśvake|
unmanāyeti natyantaṁ bhavāṁ pārśve tu vāmake|| 112
trayodaśa kalāścaivaṁ vāmadevasya kīrtitāḥ|
om vāma devāya namo rajāyai namaḥ - on the privy part
om jyeṣṭhāya namaḥ rakṣāyai namaḥ - on the genital organ
om rudrāya namaḥ ratyai namaḥ - right thigh
om kālāya namaḥ pālyai namaḥ - left thigh
om kala kāmāyai namaḥ - right knee
om vikaraṇāya namaḥ saṁyaminyai namaḥ - left thigh
om bala kriyāyai namaḥ - right shin
om vikaraṇāya namaḥ buddhyai namaḥ - left shin
om bala kāryāyai namaḥ - right hip
om pramathanāya namaḥ dhātryai namaḥ - left hip
om sarvabhūta damanāya namaḥ brāhmaṇyai namaḥ - waist
om mana mohinyai namaḥ - right side
om unmanāya namaḥ bhavāyai namaḥ - left side
The thirteen kalas of vamadeva mantra have been expouded in this way.
सद्योजातं प्रपद्यामि सिद्धि दक्षिण पादके॥ ११३
सद्योजाताय वै नमो ऋद्धिं वामाङ्घ्रिके न्यसेत्।
द्युतिं भवे नमोन्तं च न्यसेद्दक्षिण बाहुके॥ ११४
अभवे नम इत्युक्त्वा लक्ष्मीं वामकरे न्यसेत्।
न्यसेन्नातिभवे मेघां नत्यन्तं नासिकाग्रतः॥ ११५
भवस्वमां नमोन्तं च कान्ति शिरसि विन्यसेत्।
स्वधां भव नमोन्तं च न्यसेद्दक्षिण बाहुके॥ ११६
उद्भवाय नमोन्तं च धृतिं बाहौ तु वामके।
सद्योजात कलाश्चाष्टौ न्यसेत्सर्वास्समुद्रया॥ ११७
sadyojātaṁ prapadyāmi siddhi dakṣiṇa pādake|| 113
sadyojātāya vai namo ṛddhiṁ vāmāṅghrike nyaset|
dyutiṁ bhave namontaṁ ca nyaseddakṣiṇa bāhuke|| 114
abhave nama ityuktvā lakṣmīṁ vāmakare nyaset|
nyasennātibhave meghāṁ natyantaṁ nāsikāgrataḥ|| 115
bhavasvamāṁ namontaṁ ca kānti śirasi vinyaset|
svadhāṁ bhava namontaṁ ca nyaseddakṣiṇa bāhuke|| 116
udbhavāya namontaṁ ca dhṛtiṁ bāhau tu vāmake|
sadyojāta kalāścāṣṭau nyasetsarvāssamudrayā|| 117

oṁ sadyojātāyaṁ prapadyāmi siddhyai namaḥ - on the right foot
oṁ sadyojātāya vai namaḥ ṛddhyai namaḥ - on the left foot
oṁ bhave dyutyai namaḥ -on the right hand
oṁ abhave lakṣmyai namaḥ - on the left hand
oṁ anātibhave medhāyai namaḥ - on the nose tip
oṁ bhajasva māṁ kāntyai namaḥ - on the head
oṁ bhava svadhāyai namaḥ - on the right arm
oṁ udbhavāya namaḥ dhṛtyai namaḥ - on the left arm
These are the eight kalas of sadyojata mantra. All these kalas should be identified, holding the appropriate
mudras(modes of joining the fingers).
अष्टत्रिंशत्कलान्यासात् विद्यादेहं विधाय च।
मूलमन्त्रं समावाह्य पश्चादङ्गानि विन्यसेत्॥ ११८
हृदयं हृदये न्यस्य शिरश्शिरसि विन्यसेत्।
शिखायां तु शिखां न्यस्य कवचं स्तनमध्यतः॥ ११९
हस्तयोर्हेति विन्यस्य लिपिन्यासं अथाचरेत्।
aṣṭatriṁśatkalānyāsāt vidyādehaṁ vidhāya ca|
mūlamantraṁ samāvāhya paścādaṅgāni vinyaset|| 118
hṛdayaṁ hṛdaye nyasya śiraśśirasi vinyaset|
śikhāyāṁ tu śikhāṁ nyasya kavacaṁ stanamadhyataḥ|| 119
hastayorheti vinyasya lipinyāsaṁ athācaret|
Having designed vidya deha in this way through the nyasa of 38 kalas, he should first invoke the mula
mantra to occupy the vidya deha and then invoke the presence of anga mantras. He should
identify the hrudaya mantra with the heart; siro mantra with the head; sikha mantra with the tuft;
kavaca mantra with the place between the breasts; astra mantra with the hands. The he should do
the nyasa of phonemes(lipi nyasa).
दीपकं वाग्भवं बिन्दुं श्रीकण्ठाय पदं ततः॥ १२०
पूर्णोदर्यै नमश्चेति न्यसेत्केशान्त देशकम्।
न्यसेत् ओं आं अनन्ताय विरजायै नतिः पुनः॥ १२१
न्यसेल्ललाटे दीपाद्यं इं सूक्ष्माय पदं ततः।
शाल्मल्यै नम इत्येवं न्यसेद्दक्षिण चक्षुषि॥ १२२
ओं ईं त्रिमूर्त्तये चेति लोलाक्ष्यै नम इत्यपि।
न्यसेद्वामाक्षि मध्ये तु ओमुङ्कारमनन्तरम्॥ १२३
ततोऽमरेश्वरायेति वर्तुलाक्ष्यै नमः पुनः।

दक्षश्रोत्रे न्यसेदेतद् ओमुङ्कारं अनन्तरम्॥ १२४
अर्धीशाय ततो दीर्घघोणायै नम इत्यपि।
वामकर्णे न्यसेदेतद् ओं ॠङ्कारं तु विन्यसेत्॥ १२५
यद्भारभूतये चेति दीर्घमुख्यै नमः पुनः।
दक्षनासा पुटे न्यसेत् ओं ऋङ्कारं अनन्तरम्॥ १२६
पदं यन्निधनेशाय गोमुख्यै नम इत्यपि।
वामनासा पुटे न्यस्येत् ओं ऌङ्कारं अनन्तरम्॥ १२७
स्थाणवे दीर्घजिह्वायै नमो गण्डे तु दक्षिणे।
ओं ॡङ्कार पदं पूर्वं हरायेति पदं पुनः॥ १२८
कुण्डोदर्यै नमश्चेति वाम गण्डे तु विन्यसेत्।
dīpakaṁ vāgbhavaṁ binduṁ śrīkaṇṭhāya padaṁ tataḥ|| 120
pūrṇodaryai namaśceti nyasetkeśānta deśakam|
nyaset oṁ āṁ anantāya virajāyai natiḥ punaḥ|| 121
nyasellalāṭe dīpādyaṁ iṁ sūkṣmāya padaṁ tataḥ|
śālmalyai nama ityevaṁ nyaseddakṣiṇa cakṣuṣi|| 122
oṁ īṁ trimūrtaye ceti lolākṣyai nama ityapi|
nyasedvāmākṣi madhye tu omuṅkāramanantaram|| 123
tato'mareśvarāyeti vartulākṣyai namaḥ punaḥ|
dakṣaśrotre nyasedetad omūṅkāraṁ anantaram|| 124
arghīśāya tato dīrghaghoṇāyai nama ityapi|
vāmakarṇe nyasedetad oṁ ṝṅkāraṁ tu vinyaset|| 125
yadbhārabhūtaye ceti dīrghamukhyai namaḥ punaḥ|
dakṣanāsā puṭe nyaset oṁ ṛṅkāraṁ anantaram|| 126
padaṁ yannidhaneśāya gomukhyai nama ityapi|
vāmanāsā puṭe nyasyet oṁ ḷṅkāraṁ anantaram|| 127
sthāṇave dīrghajihvāyai namo gaṇḍe tu dakṣiṇe|
oṁ ḹṅkāra padaṁ purvaṁ harāyeti padaṁ punaḥ|| 128
kuṇḍodaryai namaśceti vāma gaṇḍe tu vinyaset|
The process of identifying the letters with the body:
oṁ aṁ śrīkaṇṭhāya pūrṇodaryai namaḥ - tip of the hairs on the head
oṁ āṁ anantāya virajāyai namaḥ - forehead
oṁ iṁ sūkṣmāya śālmalyai namaḥ - right eye
oṁ īṁ trimūrtaye lolākṣyai namaḥ - left eye
oṁ uṁ amareśvarāya vartulākṣyai namaḥ - right ear
oṁ ūṁ arghīśāya dīrgha ghoṇāyai namaḥ - left ear
oṁ ṛṁ bhārabhūtaye dīrgha mukhyai namaḥ -right nostril
oṁ ṝṁ nidhaneśāya gomukhyai namaḥ - left nostril

oṁ ḷṁ sthāṇave dīrgha jihvāyai namaḥ - right cheek
oṁ ḹṁ harāya kuṇḍodaryai namaḥ - left nostril
ओं एङ्कारपदं पूर्वं चण्डीशाय पदं पुनः ॥ १२९
ऊर्ध्वकेश्यै नमश्चेति विन्यसेदुत्तरोष्ठके।
ओं ऐङ्कारमथोद्धृत्य भौतिकाय पदं पुनः॥ १३०
पदं विकृतिमुख्यै स्यात् नत्यन्तं अधरोष्ठके।
ओं ओंकारमतोद्धृत्य सद्योजाताय यत्पदम्॥ १३१
ज्वालामुख्यै नमश्चेति विन्यसेदूर्ध्व दन्तके।
ओं औं अनुग्रेशाय उल्कामुख्यै नमः पुनः॥ १३२
न्यसेदधोगते दन्तपङ्क्तिके साधकोत्तमः।
ओं अंकारं समुद्धृत्य क्रूराय च पदं पुनः॥ १३३
श्रीमुख्यै नम इत्येतन्मूर्ध्नि विन्यस्य भावयेत्।
ओं अःकारं समुद्धृत्य महासेनाय यत्पदं॥ १३४
विद्यायै नम इत्येवं आस्ये न्यस्येत्स्वरांस्त्विमे।
oṁ eṅkārapadaṁ pūrvaṁ caṇḍīśāya padaṁ punaḥ|| 129
ūrdhvakeśyai namaśceti vinyaseduttaroṣṭhake|
oṁ aiṅkāramathoddhṛtya bhautikāya padaṁ punaḥ|| 130
padaṁ vikṛtimukhyai syāt natyantaṁ adharoṣṭhake|
oṁ oṁkāramatoddhṛtya sadyojātāya yatpadam|| 131
jvālāmukhyai namaśceti vinyasedūrdhva dantake|
oṁ auṁ anugraheśāya ulkāmukhyai namaḥ punaḥ|| 132
nyasedadhogate dantapaṅktike sādhakottamaḥ|
oṁ aṁkāraṁ samuddhṛtya krūrāya ca padaṁ punaḥ|| 133
śrīmukhyai nama ityetanmūrdhni vinyasya bhāvayet|
oṁ aḥkāraṁ samuddhṛtya mahāsenāya yatpadam|| 134
vidyāyai nama ityevaṁ āsye nyasyetsvarāstvime|
oṁ eṁ caṇḍīśāya ūrdhvakeśyai namaḥ - upper lip
oṁ aiṁ bhautikāya vikṛtimukhyai namaḥ - lower lip
oṁ oṁ sadyojātāya jvālāmukhyai namaḥ - upper row of teeth
oṁ auṁ anugraheśāya ulkāmukhyai namaḥ - lower row of teeth
oṁ aṁ kṝrāya śrīmukhyai namaḥ - head
oṁ aḥ mahāsenāya vidyāyai namaḥ - ( whole hole)face

ओं कंकारं समुद्धृत्य क्रोधीशाय पदं पुनः ॥ १३५
महाकाल्यै नमश्चेति न्यसेद्दक्षिण बाहुके।
ओं खंकारं समुद्धृत्य चण्डेशाय पदं पुनः ॥ १३६
सरस्वत्यै नमश्चेति न्यसेद्दक्षिण कूर्परे।
ओं गंकारं समुद्धृत्य पदं पञ्चान्तकाय च ॥ १३७
यत्सर्वसिद्धिगौर्यै स्यान्नमस्कारं अनन्तरम्।
दक्षिणे मणिबन्धे स्याद् ओं घंकारं अनन्तरम् ॥ १३८
पदं शिवोत्तमायेति समुद्धृत्य यथाविधि।
नतिस्त्रैलोक्यवन्द्यायै दक्षपाणितले न्यसेत्॥ १३९
ओं ङंकारं समुद्धृत्य चैकरुद्राय यत्पदम्।
मन्त्रशक्त्यै नमश्चेति न्यसेद्दक्ष कराग्रतः॥ १४०
oṁ kaṁkāraṁ samuddhṛtya krodhīśāya padaṁ punaḥ|| 135
mahākālyai namaśceti nyaseddakṣiṇa bāhuke|
oṁ khaṁkāraṁ samuddhṛtya caṇḍeśāya padaṁ punaḥ|| 136
sarasvatyai namaśceti nyaseddakṣiṇa kūrpare|
oṁ gaṁkāraṁ samuddhṛtya padaṁ pañcāntakāya ca|| 137
yatsarvasiddhigaurryai syānnamaskāraṁ anantaram|
dakṣiṇe maṇibandhe syād oṁ ghaṁkāraṁ anantaram|| 138
padaṁ śivottamāyeti samuddhṛtya yathāvidhi|
natistrailokyavandyāyai dakṣapāṇitale nyaset|| 139
oṁ ṅaṁkāraṁ samuddhṛtya caikarudrāya yatpadam|
mantraśaktyai namaśceti nyaseddakṣa karāgrataḥ|| 140
oṁ kaṁ krodhīśāya mahākālyai namaḥ - right arm
oṁ khaṁ caṇḍeśāya sarasvatyai namaḥ - right elbow
oṁ gaṁ pañcāntakāya sarvasiddhi gauryai namaḥ - right fist
oṁ ghaṁ śivottamāya trailokya vandyāyai namaḥ - right palm
oṁ ṅaṁ ekarudrāya mantraśaktyai namaḥ - tip of the right palm
ओं चंकारं समुद्धृत्य कूर्मायेति पदं पुनः।
आत्मशक्त्यै नमश्चेति वामबाहौ तु विन्यसेत्॥ १४१
ओं छंकारं समुद्धृत्य एकनेत्राय यत्पदम्।
भूतमात्रे नमश्चेति विन्यसेद्वाम कूर्परे॥ १४२
ओं जं चतुर्मुखायेति लम्बोदर्यै नमोन्तकम्।
वामे तु मणिबन्धे स्याद् ओं झंकारं अनन्तरम्॥ १४३

अजेशाय पदं पश्चाद् द्राविण्यै नम इत्यपि।
वामपाणितले न्यस्येद् ओं झंकारं अनन्तरम्॥ १४४
चन्द्राय च नगर्यै स्यान्नतिर्वामकराग्रतः।
oṁ caṁkāraṁ samuddhṛtya kūrmāyeti padaṁ punaḥ|
ātmaśaktyai namaśceti vāmabāhau tu vinyaset|| 141
oṁ chaṁkāraṁ samuddhṛtya ekanetrāya yatpadam|
bhūtamātre namaśceti vinyasedvāma kūrpare|| 142
oṁ jaṁ caturmukhāyeti lambodaryai namontakam|
vāme tu maṇibandhe syād oṁ jhaṁkāraṁ anantaram|| 143
ajeśāya padaṁ paścād drāviṇyai nama ityapi|
vāmapāṇitale nyasyed oṁ ñaṁkāraṁ anantaram|| 144
candrāya ca nagaryai syānnatirvāmakarāgrataḥ|
oṁ caṁ kūrmāya ātmaśaktyai namaḥ - left arm
oṁ chaṁ ekanetrāya bhūtamātre namaḥ - left elbow
oṁ jaṁ caturmukhāya lambodaryai namaḥ - left fist
oṁ jhaṁ ajeśāya drāviṇyai namaḥ - left palm
oṁ ñaṁ candrāya nagaryai namaḥ - tip of the left palm
ओं टंकारं समुद्धृत्य सोमेशाय पदं पुनः ॥ १४५
खेचर्यै नम इत्येतन्न्यसेद् दक्षोरु मूलके।
ओं ठंकारं समुद्धृत्य पदं लाङ्गलिने नमः॥ १४६
मञ्जर्यै नम इत्येदद्विन्यसेद् दक्ष जानुनि।
ओं डंकारं समुद्धृत्य दारुकाय पदं पुनः॥ १४७
रूपिण्यै नम इत्येवं दक्ष जङ्घाग्रके न्यसेत्।
ओं ढंकार पदं यत्तद् अर्धनारीश्वराय च॥ १४८
वीरायै च नमश्चेति दक्षपादतले न्यसेत्।
ओं णंकारं समुद्धृत्य उमाकान्ताय यत्पदम्॥ १४९
खादिय्यै नम इत्येवं दक्षपाद तलाग्रके।
oṁ ṭaṁkāraṁ samuddhṛtya someśāya padaṁ punaḥ|| 145
khecaryai nama ityetannyased dakṣoru mūlake|
oṁ ṭhaṁkāraṁ samuddhṛtya padaṁ lāṅgaline namaḥ|| 146
mañjaryai nama ityedadvinyased dakṣa jānuni|
oṁ ḍaṁkāraṁ samuddhṛtya dārukāya padaṁ punaḥ|| 147
rūpiṇyai nama ityevaṁ dakṣa jaṅghāgrake nyaset|
oṁ ḍhaṁkāra padaṁ yattad ardhanārīśvarāya ca|| 148
vīrāyai ca namaśceti dakṣapādatale nyaset|

oṁ ṇaṁkāraṁ samuddhṛtya umākāntāya yatpadam॥ 149
khādiryai nama ityevaṁ dakṣapāda talāgrake|
oṁ ṭaṁ someśāya khecaryai namaḥ - right thigh
oṁ ṭhaṁ lāṅgaline mañjaryai namaḥ - right knee
oṁ ḍaṁ dārukāya rūpiṇyai namaḥ - right shin
oṁ ḍhaṁ ardhanārīśvarāya vīrāyai namaḥ - right foot
oṁ ṇaṁ umākāntāya khādiryai namaḥ - tip of the right foot
ओं तंकारं समुद्धृत्य षडीशायेति यत्पदम्॥ १५०
पूतनायै नमश्चेति न्यसेद्वामोरु मूलके।
ओं थंकारं समुद्धृत्य डिण्डिने यत्पदं पुनः॥ १५१
भद्रकाल्यै नमश्चेति विन्यसेद्वाम जानुनि।
ओं दंकारं समुद्धृत्य अत्रये यत्पदं पुनः॥ १५२
गोमत्यै नम इत्येतद्वाम जङ्घाग्रके न्यसेत्।
ओं धंकारं समुद्धृत्य चेशानाय पदं पुनः॥ १५३
शङ्खिन्यै नम इत्येतद् वामपादतले न्यसेत्।
ओं नंकारं समुद्धृत्य मेषाय पदं उद्धरेत्॥ १५४
गर्जिन्यै नम इत्येतद् वामपाद तलाग्रके।
oṁ taṁkāraṁ samuddhṛtya ṣaḍīśāyeti yatpadam॥ 150
pūtanāyai namaśceti nyasedvāmoru mūlake|
oṁ thaṁkāraṁ samuddhṛtya ḍiṇḍine yatpadaṁ punaḥ॥ 151
bhadrakālyai namaśceti vinyasedvāma jānuni|
oṁ daṁkāraṁ samuddhṛtya atraye yatpadaṁ punaḥ॥ 152
gomatyai nama ityetadvāma jaṅghāgrake nyaset|
oṁ dhaṁkāraṁ samuddhṛtya ceśānāya padaṁ punaḥ॥ 153
śaṅkhinyai nama ityetad vāmapādatale nyaset|
oṁ naṁkāraṁ samuddhṛtya meṣāya padaṁ uddharet॥ 154
garjinyai nama ityetad vāmapāda talāgrake|
oṁ taṁ ṣaḍīśāya pūtanāyai namaḥ - left thigh
oṁ thaṁ ḍiṇḍine bhadrakālyai namaḥ - left knee
oṁ daṁ atraye gomatyai namaḥ - left shin
oṁ dhaṁ īśānāya śaṅkhinyai namaḥ - left foot
oṁ naṁ meṣāya garjinyai namaḥ -tip of the left foot
ओं पं लोहितायेति कालरात्र्यै नमः पदम्॥ १५५
दक्षपार्श्वे न्यसेदों फं शिखिन्यै नम इत्यपि।

कुब्जिन्यै नम इत्येवं वामपार्श्वे तु विन्यसेत्॥ १५६
ओं बंकारं समुद्धृत्य छागलाण्डाय यत्पदम्।
कामिन्यै नम इत्येवं पृष्ठभागे तु विन्यसेत्॥ १५७
ओं भंकारं समुद्धृत्य द्विरण्डायेति यत्पदम्।
वज्रायै नम इत्येवं नाभिदेशे तु विन्यसेत्॥ १५८
ओं मं महाकालायेति जयायै नम इत्यपि।
हृद्देशे विन्यसेदों यं पदं यत्तत्त्वगात्मने॥ १५९
पालिने सुमुखेश्वर्यै नमश्चेति त्वचि न्यसेत्।
oṁ paṁ lohitāyeti kālarātryai namaḥ padam|| 155
dakṣapārśve nyasedoṁ phaṁ śikhinyai nama ityapi|
kubjinyai nama ityevaṁ vāmapārśve tu vinyaset|| 156
oṁ baṁkāraṁ samuddhṛtya chagalaṇḍāya yatpadam|
kāminyai nama ityevaṁ pṛṣṭhabhāge tu vinyaset|| 157
oṁ bhaṁkāraṁ samuddhṛtya dviraṇḍāyeti yatpadam|
vajrāyai nama ityevaṁ nābhideśe tu vinyaset|| 158
oṁ maṁ mahākālāyeti jayāyai nama ityapi|
hṛddeśe vinyasedoṁ yaṁ padaṁ yattattvagātmane|| 159
pāline sumukheśvaryai namaśceti tvaci nyaset|
oṁ paṁ lohitāya kālarātryai namaḥ - right side
oṁ phaṁ śikhinyai kubjinyai namaḥ - left side
oṁ baṁ jalachagalaṇḍāyakāminyai namaḥ - back side
oṁ bhaṁ dviraṇḍāya vajrāyai namaḥ - navel
oṁ maṁ mahākālāya jayāyai namaḥ -heart
oṁ yaṁ tvagātmane pāline sumukheśvaryai namaḥ - skin
ओं रं रक्तात्मने चेति भुजङ्गायेति यत्पदम्॥ १६०
रेवत्यै नम इत्येतत् पदं रुधिर गोचरे।
ओं लं वसात्मने चेति पदं यत्तत् पिनाकिने॥ १६१
माधव्यै नम इत्येतत् पदं मांसगतं न्यसेत्।
ओं वं मेदोमयायेति खङ्गीशाय पदं पुनः॥ १६२
वारुण्यै नम इत्येतत्पदं मेदसि विन्यसेत्।
ओं शं अस्थ्यात्मने चेति बेकायेति समुद्धरेत्॥ १६३
वायव्यै नम इत्येतत् पदं अस्थिनि विन्यसेत्।
ओं षं मज्जात्मने चेति श्वेताय पदं उद्धरेत्॥ १६४

पदं रक्षोपधारिण्यै नमो मज्जगतं न्यसेत्।
oṁ raṁ raktātmane ceti bhujaṅgāyeti yatpadam॥ 160
revatyai nama ityetat padaṁ rudhira gocare।
oṁ laṁ vasātmane ceti padaṁ yattat pinākine॥ 161
mādhavye nama ityetat padaṁ māṁsagataṁ nyaset।
oṁ vaṁ medomayāyā khaḍgīśāya padaṁ punaḥ॥ 162
vāruṇyai nama ityetatpadaṁ medasi vinyaset।
oṁ śaṁ asthyātmane ceti bekāyeti samuddharet॥ 163
vāyavyai nama ityetat padaṁ asthini vinyaset।
oṁ ṣaṁ majjātmane ceti śvetāya padaṁ uddharet॥ 164
padaṁ rakṣopadhāriṇyai namo majjagataṁ nyaset।
oṁ raṁ raktātmane bhujaṅgāya revatyai namaḥ - blood
oṁ laṁ vasātmane pinākine mādhavye namaḥ -
oṁ vaṁ medomayāyā khaḍgīśāya vāruṇyai namaḥ -
oṁ śaṁ asthyātmane bekāyai namaḥ - bones
oṁ ṣaṁ majjātmane śvetāya rakṣopadhāriṇyai namaḥ - marrow
ओं सं शुक्लात्मने चेति भृगवे पदमुद्धरेत्॥ १६५
सहजायै नमश्चेति पदं रेतसि विन्यसेत्।
ओं हं प्राणात्मने चेति लकुलीशाय यत्पदम्॥ १६६
पदं लक्ष्यै नमश्चेति मन्त्रमेतद् हृदि न्यसेत्।
ओं लं लिङ्गात्मने चेति तमोरूपाय यत्पदम्॥ १६७
व्यापिन्यै नम इत्येतल् लिङ्गमूले तु विन्यसेत्।
ओं क्षं क्रोधात्मने चेति वर्तकायेति यत्पदम्॥ १६८
मायायै नम इत्येतत् पदं लिङ्गाग्रके न्यसेत्।
oṁ saṁ śuklātmane ceti bhṛgave padamuddharet॥ 165
sahajāyai namśceti padaṁ retasi vinyaset।
oṁ haṁ prāṇātmane ceti lakulīśāya yatpadam॥ 166
padaṁ lakṣyai namaśceti mantrametad hṛdi nyaset।
oṁ laṁ liṅgātmane ceti tamorūpāya yatpadam॥ 167
vyāpinyai nama ityetat liṅgamūle tu vinyaset।
oṁ kṣaṁ krodhātmane ceti vartakāyeti yatpadam॥ 168
māyāyai nama ityetat padaṁ liṅgāgrake nyaset।
oṁ saṁ śuklātmane bhṛgave sahajāyai namaḥ - seminal fluid
oṁ haṁ prāṇātmane lakulīśāya lakṣyai namaḥ - flesh
oṁ ḷaṁ liṅgātmane tamorūpāya vyāpinyai namaḥ - base of the genital organ
oṁ kṣaṁ krodhātmane vartakāya māyāyai namaḥ - tip of the genital organ