दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

३९० श्रीदासबोध. [ दशक
ते । आपदां लागती ॥ १९ ॥ बळाविण युद्धास गेला । तो सर्वस्वें नाग-
वला । शब्द ठेवावा कोणाला । कोण कैसा ॥ २० ॥ जें प्रतीतीस आलें
खरें । तेंचि घ्यावें अत्यादरें । अनुभवाविण जीं उत्तरें । तीं फलकटें जाणावीं
॥२१॥ शिकवून जातां राग चढे । परंतु पुढें अद्दल घडे । खोटा निश्चय तात्काळ
उडे । लोकांमध्यें ॥२२॥ खरें सांडून खोटें घेणें । बकध्यानास काय उणें । त्रिभू-
वनीं नारायणें । न्याय केला ॥२३॥ तो न्याय सोडितां शेवटीं । अवघें जगाचि
लागे पाठीं । जनीं भांडभांडोनि हिंपुटी । किती व्हावें ॥२४॥ अन्याय बहुतांस
पुरवले । हें देखिलें ना ऐकलें । वेडें उगेंच भरीं भरलें । असत्याचे ॥ २५ ॥
असत्य म्हणिजे तेंचि पाप । सत्य म्हणिजे स्वरूप । दोहोंमध्यें साक्षेप ।
कोणाचा करावा ॥ २६ ॥ मायेमध्यें बोलणें चालणें साचें । माया नसतां
बोलणें कैंचें । या कारणें निःशब्दांचें । मूळ शोधावें ॥ २७ ॥ वाच्यांश
जाणोन सांडावा । लक्ष्यांश विवरोन घ्यावा । या कारणें निःशब्दमूळाचा
गोवां । आढळना ॥ २८ ॥ अष्टधा प्रकृति पूर्वपक्ष । सांडून अलक्षीं ला-
वावें लक्ष । मननशीळ परम दक्ष । तोचि जाणे ॥ २९ ॥ नाना भूस आणि
कण । एकाचि म्हणणें अप्रमाण । रस सांडून चोइटिया कोण । शाहणा से-
वी ॥ ३० ॥ पिंडीं नित्यानित्यविवेक । ब्रह्मांडीं सारासार अनेक । सकळ
शोधूनियां एक । सार घ्यावें ॥ ३१ ॥ मायेकरितां कोणी एक । अन्वय आणि
व्यतिरेक । ते माया नसतां विवेक । कैसा करावा ॥ ३२ ॥ तत्त्वें तत्त्व
शोधावें । महावाक्यीं प्रवेशावें । आत्मनिवेदनें पावावें । समाधान ॥ ३३ ॥
इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे अष्टादशदशके करंटपरीक्षानिरूपणं नाम
पंचमः समासः ॥ ५ ॥
६. उत्तम पुरुष.
श्रीगणेशाय नमः ॥ नाना वस्त्रे नाना भूषणें । येणें शरीर शृंगारणे ।
विवेकें विचारें राजकारणें । अंतर शृंगारिजे ॥ १ ॥ शरीर सुंदर सतेज ।
वस्त्रे भूषणें केलें सज्ज । अंतरीं नसतां चातुर्यबीज । कदापि शोभा न पा-
१. हाल भोगतात. २. ढोंगास. ३. कष्टी. ४. शब्दातीत ब्रम्हाचें. ५.
भ्रम, गोंधळ. ६. निरास पावणारी. ७. ब्रह्माचे ठिकाणीं. ८. हा समास शिवाजी
महाराजांस अनुलक्षून लिहिला आहे.