दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

विजे ॥ २ ॥ तुंदे¹ हेकेंड² कठोरवचनी । अखंड बोले साभिमानीं । न्याय
नीति अंतःकरणीं । घेणार नाहीं ॥ ३ ॥ तऱ्हेई³ शीघ्रकोपी सदा । कदापि न
धरी मर्यादा । राजकारण संवादा । मिळोंच नेणे ॥ ४ ॥ ऐसे लोंद⁴ बेह्-
मानी । कदापि सत्य नाहीं वचनीं । पापी अपस्मार⁵ जनीं । राक्षस जाणावे
॥ ५ ॥ समयासारिखा समय येइना । नेम सहसा चालेना । नेम धरितां
राजकारणा । अंतर पडे ॥ ६ ॥ अति सर्वत्र वर्जावें । प्रसंग पाहून चालावें ।
हटनिय्रहीं न पडावें । विवेकी पुरुषें ॥ ७ ॥ बहुतचि करितां हट । तेथें ये-
ऊन पडले तट । कोणी एकाचा शेवट । झाला पाहिजे ॥ ८ ॥ बरें ईश्वर
आहे साभिमानी । विशेष तुळजा भवानी । परंतु विचार पाहोनी । कार्य
करणें ॥ ९ ॥ अखंडचि सावधाना । बहुत काय करावी सूचना । परंतु
कांहींएक अनुमाना । आणिले पाहिजे ॥ १० ॥ समर्थापाशीं बहुत जन ।
राहिला पाहिजे साभिमान । निश्चळ करूनियां मन । लोक असती ॥ ११ ॥
म्लेंच्छ दुर्जन उदंड । बहुतां दिवसांचें माजलें बंड । याकारणें अखंड । सा-
वधान असावें ॥ १२ ॥ सकळ कर्ता तो ईश्वर । तेणें केला अंगिकार ।
तया पुरुषाचा विचार । विरळा जाणे ॥ १३ ॥ न्याय नीति विवेक विचार ।
नाना प्रसंग प्रकार । परीक्षणें परांतर । देणें ईश्वराचें ॥ १४ ॥ महायत्न
सावधपणें । समयीं धारिष्ट धरणें । अद्भुतचि कार्य करणें । देणें ईश्वराचें
॥ १५ ॥ यश कीर्ति प्रताप महिमा । उत्तम गुणांसि नाहीं सीमा । नाहीं
दुसरी उपमा । देणें ईश्वराचें ॥ १६ ॥ देव ब्राह्मण आचार विचार । कितीक
जनांस आधार । सदा घडे परोपकार । देणें ईश्वराचें ॥ १७ ॥ इहलोक प-
रलोक पाहणें । अखंड सावधपणें राहणें । बहुत जनांचें साहणें । देणें
ईश्वराचें ॥ १८ ॥ देवाचा कैपक्ष⁶ घेणें । ब्राह्मणाची चिंता वाहणें । बहुत
जनांस पाळणें । देणें ईश्वराचें ॥ १९ ॥ धर्मस्थापनेचे नर । ते ईश्वराचे अ-
वतार । झाले आहेत पुढें होणार । देणें ईश्वराचें ॥ २० ॥ उत्तम गुणांचा
ग्राहक । तर्क तीक्ष्ण विवेक । धर्मस्थापना पुण्यश्लोकें⁷ । देणें ईश्वराचें ॥ २१ ॥
सकळ गुणांमध्यें सार । तजबिजा विवेक विचार । जेणें पाविजे पैलपार ।
१. मस्त. २. एककल्ली. ३. तऱ्हेवाईक. ४. दांडगे. ५. दुःखदायक. ६. कैवार.
७. पुण्यकारक कीर्ति.