बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

९८ बृहद्देश्यां
कैशिकीजातिसम्भूतः षड्जांशन्याससंयुतः ।
दुर्बलो धैवतेन स्याद् रागो मालवकैशिकः ॥ ३४६ ॥
पञ्चमं केचिदिच्छन्ति हास्याद्या + + कर्मणि ।
गान्धारं च तथा चान्ये तद्धि लक्ष्ये न दृश्यते ॥ ३४७॥
अस्यार्थः—मालवकैशिको मध्यमग्रामसम्बन्धः, कै-
शिकीजातेर्जातत्वात् । षड्जो ग्रहोंऽशो न्यासश्च। धैवतस्या-
त्राल्पत्वम् । प्रयोगो निषादोऽत्र काकलिः । पूर्णस्वरश्चायम् ।
विप्रलम्भे शृङ्गारे चास्य विनियोगः । वीरादिको रसः । षड्जा-
दिमूर्छना । आरोही वर्णः । अलङ्कारः प्रसन्नमध्यमः । दक्षिणे
कला वार्त्तिके कला चित्रे कला । स्वरपदगीते चच्चत्पुटादि-
तालः ।
इदानीं वेसराणां ग्रामविशेषो दृश्यते —
टक्करागश्च सौवीरस्तथा वै टक्ककैशिकः ।
बोट्टरागश्च षड्जाख्ये भवेद् वेसरषाडवः ॥ ३४८ ॥
हिन्दोलकस्तु विज्ञेयो मध्य(म)ग्रामसम्भवः ।
मालवपञ्चमश्चैव मालवकैशिकस्तथा ॥ ३४९ ॥
इति वेसरकाः प्रोक्ताः सर्वे निश्चितलक्षणाः ।
स्वराणां दृश्यते वेगस्तेन वेगस्वराः स्मृताः ॥ ३५० ॥
शुद्धा भिन्नाश्च गौडाश्च तथा वेगस्वराः परे ।
कथिताः साम्प्रतं वक्ष्ये सप्त साधारणंस्ततः ॥ ३५१ ॥
ननु साधारणा(नां) कथं साधारणत्वम् । उच्यते ।
पूर्वोक्तानां सर्वेषां रागाणां या गीतयस्ताभि(र्जीं ? र्जा)यमा