अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

६१ अध्यायः ।] विषरोगविवरणम् । .२१९
प्रस्वेदो रोमहर्षश्च अरुचिर्गात्रसादनम् ।
विवर्णमूत्रं लाला च भिन्नविङ्गलमेव च ॥ २ ॥
लिङ्गान्येतानि वाहस्य सर्पदष्टस्य लक्षयेत् ।
स्थावरेऽप्येवमेवन्तु नो दंशस्तत्र केवलम् ॥ ३ ॥
कीटादिविषसंयुक्ते लालास्रावोऽपि जायते१ ।
ज्ञेयो वाधप्रदेशे तु अन्यच्च सर्पदष्टवत्२ ॥ ४ ॥
दत्वादौ३ घृतपानन्तु जीवरक्षाविचक्षणः ।
ततः कुर्यात् क्रियां वैद्यः प्रच्छन्नोद्वर्त्तनादिकम् ॥ ५ ॥
तण्डुलीयकमूलन्तु मूलं विल्वकपित्थयोः ।
गोघृतेन समालोड्य सर्पदष्टे तु पाययेत् ॥ ६ ॥
सर्पदष्टस्य वाहस्य क्षिप्रं वस्त्रेण बुद्धिमान् ।
प्रच्छाद्येदंशदेशन्तु४ शिरां तस्य च५ वेधयेत् ॥ ७॥
४ । वाधेत्यत्र वेधेति पाठः साधुः ।
६ । तण्डुलीयकमूलं । (कांटानटेरमूल) ।
७ । प्रच्छाद्येत् परिच्छादयेदित्यर्थः ।
१ । कीटादिविषे लाला श्वासो वाहस्य जायते । गः ।
२ । दंशप्रवेशेतु अन्यदा सर्पदंष्ट्रवत् । गः ।
३ । दद्यादौ । खः ।
४ । प्रच्छाद्येदंशदेशन्तु । खः ।
५ । वा तस्य । खः ।