अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

२६२ अश्ववैद्यके [४३ अध्यायः ।
गुरुभिः खादितै१र्नित्यं तथा स्नेहाति२योगतः ।
सौभिक्षो जायतेऽश्वस्य आमविद्वेगलक्षितः ॥ २ ॥
यवसं खादनश्चैव३ यो वाजी खादितं पुनः ।
मुखेन प्रोज्झित्याशु तं विद्यादूर्ध्ववर्त्तिनम् ॥ ३ ॥
अतीसारेण संयुक्तं शूलं यस्योपजायते ।
भिन्नवर्त्तीति तं विद्यात्तुरङ्गं दीनचेष्टितम् ॥ ४ ॥
नोत्सृजेद्यः पुरीषं तु सानाहः शूलपीडितः ।
विबन्धवर्त्तिः सास्याहुस्तं विद्यात्कष्टजीवितम् ॥ ५ ॥
भिन्नं स्निग्धं पुरीषञ्च जायते यस्य वाजिनः ।
स्नेहातियोगात्तस्याशु स्नेहवर्त्तिं समादिशेत् ॥ ६ ॥
२ । स्नेहातियोगतः घृताद्यधिकभोजनादित्यर्थः । आमविड्बे-
गलक्षित इति आमविट् अपक्कमलं तस्य वेगेन लक्षितः अनुमितः ।
प्रधानतोऽपक्कमलवेगेन सौभिक्षशूलमनुमीयते इत्यर्थः । लक्षण-
मिति पाठे स एवार्थः ।
३। ऊर्द्धवर्त्तिशूललक्षणमाह यवसमिति । यवसं घासः ।
४। दीनचेष्टितं मन्दचेष्टम् ।
५। सानाह आनाहेन विण्मूत्रसङ्गेन सह वर्त्तमानः । श्लोकोऽयं
ग-पुस्तके लिपिकरप्रमादात् पतित इव लक्ष्यते ।
१ । खादनैः । गः । २ । स्नेहादियोगतः । गः ।
३ । खादने चैव । गः ।