अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

[ २५१ ]
अथ चत्वारिंशोऽध्यायः ।
वातज्वरनिदानलक्षणानि ।
कारणैः पूर्व्वमुद्दिष्टैः कुपिते मातरिश्वनि ।
ज्वरो वातात्मिकोऽश्वस्य तदा भवति दुःसहः ॥ १ ॥
गुरुत्वञ्चोष्णता चैव मस्तकस्योपजायते ।
शीतता पर्व्वसन्धीनां चलनञ्चैव शंखयोः ॥ २ ॥
स्तब्धाङ्गस्य तुरङ्गस्य ग्रासद्वेषेण बुद्धिमान् ।
वातज्वरं विदित्वा तु ततः कुर्य्यात् प्रतिक्रियाम् ॥ ३
चिकित्सा ।
चिञ्चतेन प्रसारिण्या अन्यैर्वातविनाशनैः ।
तैलैरभ्यङ्गिताङ्गस्य कर्त्तव्ये स्वेदमर्दने १ ॥ ४ ॥
लंघनं कारयेत्तावद् यावन्मुक्तज्वरो भवेत् ।
१ । पूर्व्वमुद्दिष्टैः कारणैरिति सप्तविंशत्यध्यायनिर्दिष्टैः तिक्तरूक-
षनिराहारश्रमादिभिरित्यर्थः । मातरिश्वनि वायौ ।
३ । स्तब्धाङ्गस्य निश्चलकायस्य ।
४ । अन्यैरिति प्रसारण्यादिभिरित्यर्थः ।
१ । उपजङ्गि । गः ।