अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१७ अध्यायः । ] क्षारदाहविवरणम् । १५३
मृदग्निना पचेन्मूत्रं ततो दर्व्वीविघट्टितम् ।
भेषजानि क्षिपेत्तस्मिन् दर्व्वीलेपत्वमागते ॥ ३ ॥
हिङ्गु टङ्कं यवक्षारं पञ्चैव लवणानि च ।
क्षिप्तैतानि पचेत्तावद् यावत्तच्चूर्णतां १ गतम् ॥ ४ ॥
तच्चूर्णन्तु भवेत् सिद्धं २ स्थापयेत् शीतलं कृतम् ।
वातजे ३ कफजे कुष्ठे चार्बुदे मांसकीलके ॥ ५ ॥
लोमान्युत्पाट्य दातव्यः क्षार एष ४ शलाकया । ६ ।
लौहदाहविधानम् ।
वायौ प्रकुपिते ५ ऽत्यर्थमग्निं दद्याद्विचक्षणः ।
यथाशास्त्रं भिषक् प्राज्ञो लौहकैर्मेदसापि वा ॥ ७ ॥
शलाकाभिश्च फालैश्च तप्तैर्लौहेन कीर्त्तितः ।
वर्त्तिभिर्विन्दुदाहेन ६ मेदसा समुदाहृतः ॥ ८ ॥
अग्रकायं ७ दहेल्लोहैः पश्चात्-कायन्तु ८ मेदसा ।
एवं यः कुरुते सम्यक् तस्य सिद्धिर्न दूरतः ॥ ९ ॥
८ । शलाकया वा फालेन वाग्नितप्तेन दाहो लौहदाहः की-
र्त्तितः । तथा वर्त्तिभिर्दाहेन मेदसा दाहः समुदाहृतः ॥
१ । यावत्तु । गः । ५ । बहुप्रकुपितः । खः ।
२ । तिक्तात्तुल्यन्तु । खः । ६ । वर्त्तिभिश्चैव दाहेन । खः ।
३ । वाते कफे च कुष्ठे च । गः । ७ । अग्रकाये । गः ।
४ । एव । खः । ८ । पश्चात्काये । गः ।
20