अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१५४ अश्ववैद्यके [१४ अध्यायः ।]
दहेत् प्रथमया लोम¹ चर्म चैव द्वितीयया ।
मांसं तृतीयया सम्यग् दहेद्विद्धा शलाकया ॥ १० ॥
समांसलेषु देशेषु फालै²र्वह्निं प्रदापयेत्।
रेखाभिर्बिन्दुभिश्चैव तथा काकपदादिभिः ॥ ११ ॥
दहेदेवं सम्यगेवं वाजिनोऽङ्गं शलाकया।
दग्ध्वा मधुककल्केन घृतमिश्रेण लेपयेत् ॥ १२ ॥
मेदोदग्धविधानम्।
पुरलाक्षामधूच्छिष्टसर्जश्रीवेष्टकैः समैः ।
मनःशिलागुडोपेतैर्वर्त्तिमष्टाङ्गुलायताम् ॥ १३ ॥
कृत्वाष्टाङ्गुलविस्तारां³ शूकरादिवसान्विताम्।
घृतप्लुतेन संवेष्ट्य कर्पटेन विनिःक्षिपेत् ॥ १४ ॥
अधोभागे दृढं विद्वा⁴ सुशिरे वेणुदण्डकैः।
प्रक्षिप्य छिद्रं कुर्व्वीत अधोभागे विचक्षणः५ ॥ १५॥
कोलास्थिमाचदण्डस्य दिहस्तस्य विचक्षणः।
यस्मिन् स्थाने स्थिता वर्त्तिस्तच दण्डं प्रवर्त्तयेत् ॥ १६ ॥
अधोभागे घृताक्तेनालक्तकेनाङ्गुलाष्टकम्।
यस्मिन् कृत्वा ततो वह्निं भृशं प्रज्वालयेद्बुधः ॥ १७ ॥
१० । पुस्तकान्तरे लोमस्थाने लोहमिति पठ्यते ॥
१ । लोहं । गः । ४ । अधोभागं दृढं वद्धं । गः।
२ । काले । गः । ५ । विचेष्टयेत् । खः ।
३ । द्वाङ्गुलविस्तारम् । खः ।