अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

१५४ भाष्यस्फुटार्थासहितेऽभिधर्मकोशे [ इन्द्रिय--
यैर्वा निकायभागस्थितिस्त आयुःसंस्काराः । यैस्तु कालान्तरं जीवति ते
जीवितसंस्कारा इति ।
बहुवचनं बहूनामायुर्जीवितसंस्काराणाम्¹ उत्सर्जनाधिष्ठात् । न ह्येकस्य
क्षणस्योत्सर्जनमधिष्ठानं चास्ति । न च कालान्तरस्थावरमेकमायुर्द्रव्यं न भवतीति
द्योतनार्थमित्येके ।
बहुष्वेव संस्कारेष्वायुराख्या । नैकमायुर्नाम द्रव्यमस्ति; अन्यथा हि नैव
संस्कारग्रहणमकरिष्यदित्यपरे ।
किमर्थं पुनर्भगवता आयुस्संस्कारा उत्सृष्टाश्च, अधिष्ठिताश्च ² मरणवशित्व-
ज्ञापनार्थमुत्सृष्टाः, जीवितवशित्वज्ञापनार्थमधिष्ठिताः—त्रैमास्यमेव नोर्ध्वम्,
विनेयकार्याभावात् । यच्चापि तत् प्रतिज्ञातम्—"एवम्भावि तैरहं चतु-
र्भिर्ऋद्धिपादैराकाङ्क्षन् कल्पमपि तिष्ठेयम्, कल्पाव