वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)
Viramitrodaya Rajanitiprakasha of Mitramishra with Commentary
महामहोपाध्याय मित्रमिश्र (सम्पादक: पं. विष्णुप्रसाद शर्मा) द्वारा
पृष्ठ 231, कुल 490 में से
संदर्भ में पढ़ेंआश्वलायनगृह्योक्तवास्तुविधिः । २३५
त्साद्युता ह भवति । युवानस्तस्यां कितवाः कलहिनः प्र-
मायुका भवन्ति । यत्र सर्वत आपः प्रस्यन्देरन् सा स्वस्त्यय-
न्यनूता च ( आ० गृ० अ० २ खं० ७ ) ।
अथैतैर्वास्तु परीक्षेत । जानुमात्रं गर्तं खात्वा तैरेव
पांसुभिः प्रतिपूरयेत् । अधिके प्रशस्तं, समे वार्त्तं, न्यूने गर्हि-
तम् । अस्तमिते पांसुपूर्णं परिवासयेत् । सोदके प्रशस्तम्, आर्दे
वार्तं, शुष्के गर्हितं, श्वेतं मधुरास्वादम् । सिकतोत्तरं ब्राह्मण-
स्य, लोहितं क्षत्रियस्य, पीतं वैश्यस्य । तत्सहस्रसीतं कृत्वा
यथादिशं समचतुरस्रं मापयेत् आयतचतुरस्रं वा । तच्छमीशा-
खयोदुम्बरशाखया वा शन्तातीयेन त्रिःप्रदक्षिणं परित्रजन्प्रोक्ष-
ति-अविच्छिन्नया चोदकधारया “आपोहिष्ठामयो भुव” इति
तृचेन । वंशान्तरेषु शरणानि कारयेत् । गर्त्तेष्ववकां
शीपालमित्यवधापयेन्नास्याग्निर्दाहुको भवतीति विज्ञायते । म-
ध्यमस्थूणाया गर्त्तेऽवधाय प्रागग्रोदगग्रान् कुशानास्तीर्य व्री-
हियवमतीरप आसेचयेद् “अच्युताय भौमाय स्वाहा” इति ।
अथैनामुच्छ्रीयमाणामनुमन्त्रयेत “इहैव तिष्ठ निर्मिता तिल्वि-
लास्तामिरावतीं मध्ये पोषस्य तिष्ठन्तीम् । आ त्वा प्रापन्नघायव
आ त्वा कुमारस्तरुण आवत्सो जायतां सह । आ त्वा परि-
श्रितः कुम्भ आदन्नः कलशैरयन”इति । (आ०गृ०अ०२खं०८)
वंशमाधीयमानम् । “ऋतेन स्थूणामधिरोह वंश द्रा-
घीय आयुः प्रतरं दधाना” इति । सदूर्वासु चतसृषु
शिलासु मणिकं प्रतिष्ठापयेत् “पृथिव्या अधि सम्भव” इति ।
“अरङ्गरो वावदीति त्रेधा बद्धो वरत्रया । इरामु ह प्रशं-
सत्यनिरामपबाधताम्” इति वा । अथास्मिन्नप आसेचयेत्
“ऐतु राजा वरुणो रेवतीभिरस्मिंस्थाने तिष्ठतु मोदमानः ।