वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

२३४ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे
धनधान्यं च वायव्ये कर्मशालां ततो बहिः ॥
एवं वास्तुविशेषः स्याद्गृहभर्तुः शुभावहः ।
अथातः सम्प्रवक्ष्यामि दार्वाहरणमुत्तमम् ॥
धनिष्ठापञ्चकं मुक्त्वा विष्ट्यादिकमतः परम् ।
ततः सांवत्सरादिष्टे दिने यायाद्वनं बुधः ॥
प्रथमं बलिपूजां च कुर्याद्वृक्षाय सर्वथा ।
पूर्वोत्त्तरेण पतितं गृहदारु प्रशस्यते ॥
अन्यथा न शुभं विद्याद्याम्यापरनिपातने ।
क्षीरवृक्षोद्भवं दारु न गृहे विनिवेशयेत् ॥
कृताधिवासं विहगैरनलानिलपीडितम् ।
गजावभग्नं च तथा विद्युन्निर्घातपीडितम् ॥
ऊर्ध्वं शुष्कं तथा दारु भग्नं वक्रं तथैव च ।
चैत्यदेवालयोत्पन्नं नदीसङ्गमजं तथा ॥
श्मशानकूपनिलयं तडागादिसमुद्भवम् ।
वर्जयेत्सर्वदा दारु यदिच्छेद्विपुलां श्रियम् ॥
तथा कण्टकिनो वृक्षान्नीपनिम्बविभीतकान् ।
श्लेष्मातकानाम्नतरून् वर्जयेत् गृहकर्मणि ॥ इति ।
बह्वृचगृह्येऽपि,
अथातो वास्तुपरीक्षा । अनूपरमंविवदिष्णु भूमौषधिवनस्प-
तिवत् । यस्मिन् कुशवीरणं प्रभूतम् । कण्टकिक्षीरिणस्तु समू-
लान् परिखायोद्वासयेदपामार्गः शाकस्तिल्वकः परिव्याध इति
चैतानि । यत्र सर्वत आपो मध्यं समेत्य प्रदक्षिणं शयनीयं प-
रीत्य प्राच्यः स्यन्देरन्ननवदत्यस्तत्सर्वसमृद्धम् । समवस्रवे भक्त-
शरणं कारयेत् । बह्वन्नं हि भवति । दक्षिणाप्रवणे सभां मापये-
१ अर्धशुष्कम् इति मा० पा० ।