विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

देवी—णेत्थि भवदो अवराहो । अह एव्व अवराद्धा । जा
पडिकूलदसणा भविअ अग्गदो चिट्ठामि । इदो गमिस्सम् । (इति
कोपं नाटयित्वा प्रस्थिता ।)
राजा—
अपराधी नामाहं प्रसीद रम्भोरु विरम संरम्भात् ।
सेव्यो जनश्च कुपितः कथं नु दासो निरपराधः ॥ २० ॥
(इति पादयोः पतति ।)
देवी—(आत्मगतम् ।) मो क्खु लहुहिअआ अणुणअं बहु मण्णे ।
किं दु दक्खिण्णकिदपच्छादावस्स भाएमि । (इति राजानमपहाय
सपरिवारा निष्क्रान्ता ।)
विदूषकः—पाउसणदी विअ अप्पसण्णा गदा देवी । ण
उत्थेहि ।
राजा—(उत्थाय ।) वयस्य, नेदमुपपन्नम् । पश्य ।
प्रियवचनशतेऽपि योषितां
दयितजनानुनयो रसाहते ।
१ नास्ति भवतोऽपराधः । अहमेवापराद्धा । या प्रतिकूलदर्शना भूत्वा
अग्रतस्तिष्ठामि । इतोगमिष्यामि ।
२ मा खलु लघुकृदया अनुनयं बहु मन्यै । किं तु दाक्षिण्यकृत-
पश्चात्तापस्य बिभेमि ।
३ प्रावृण्नदीवाप्रसन्ना गता देवी । नोत्तिष्ठ ।
अ ध नितो वस्त्वाश्चर्यजना त्मा । इत्या । मिनश्च । इतः । इत्यवराद्धः ।
या प्रतिकू ल ना भूत्वा अग्रतः । गमिष्यामि । अपराधी नामे
त्ति । संरम्भात्क्रोधात्। व्यापदः पराध इत्यपराधिनश्चैत्य सर्वो न कुपितः । पति-
श्चा । यदि कश्चि दपराधश्चेत् । आत्मगतम्-मो खलु । लघुकृदया
निस्नेहहृ दया नानुरूपानुरागा इत्यर्थः । सा तस्येति दाक्षिण्यकृते-
त्यथः । ॥ तन्ती । कश्चित् लघुकृ अनुनयं बहु मन्या । दाक्षिण्यकृत-
पश्चात्तापस्य बिभेमि । विदूषकः । प्रावृण्नदीवाप्रसन्ना गता गता भवत्या
प्रियवचनकृत इति । प्रियवचन कृत इत्यर्थः । दयितजनस्यानुनयः प्रियजन-