सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 53, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 53

४८ विक्रमोर्वशीये
राजा—एतदासनाभ्यताम् ।
चित्रलेखा—उव्वसी महाराजं सिरसा पणमिअ विण्णवेदि ।
राजा—किमाज्ञापयति ।
चित्रलेखा—मम तस्सिं सुरारिसंभवे दुव्वए महाराओ एव्व
सरणं आसी । सव्वद सा अहं तुह दंसणसमुत्थेण आआमिणा
बलिअं बाधिअमाणा मअणेण पुणो वि महाराअस्स अणुक्कम्प-
णीआ होमि ।
राजा—अयि सखि,
पर्युत्सुका कथयसि प्रियदर्शना ता-
मार्तिं न पश्यसि पुरूरवसस्तदर्थाम् ।
साधारणोऽयमुभयो प्रणयो यतस्व
तां कौमुदीमिव समागमयेन्दुरिम्भे ॥ १५ ॥
१ उर्वशी महाराजं शिरसा प्रणम्य विज्ञापयति ।
२ मम तस्मिन्सुरारिसंभवे दुर्नये महाराज एव शरणमासीत् । सां
प्रत साहं तव दर्शनसमुत्थेनायासिना बलवद्बाध्यमाना मदनेन पुनरपि
महाराजस्यानुकम्पनीया भवामि ।
त्वाह प्रच्छन्नप्रकाशत्वान्न — तद्भवदपवारितम् । रहस्यं तु यदन्यस्य परावृत्य
प्रकाश्यते । इति । कृत नवावेशोपगता । तत्रभवत्या उर्वश्या रहस्यनैतया
भवितव्यम् ॥ चित्रलेखा । उर्वशी महाराजं शिरसा प्रणम्य विज्ञापयति ॥ चि-
त्रलेखा । मम तस्मिन्सुरारिसंभवे दुर्लये महाराज एव शरणमासीत् । सांप्रतं
साहं तव दर्शनसमुत्थेनायासिना बलवद्वाध्यमाना मदनेन पुनरपि महाराजस्यानुक-
म्पनीया भवामि ॥ पर्युत्सुकामिति । आर्ति पीडाम् । अयमुभयोरावयोः प्र-
णयः प्रमः साधारणः । यथा मम तस्याम् तथा तस्या अपि मयीत्यर्थः । अतो
दतस्व यत्नं कुरु । समागमयेन्दुरिम्भे इव ताम् । मदीक्षणात् । स-
मागमय । प्रणयः परस्परं तस्मिन् सममवस्था च न च योग्यैषम् इति पाठः मारस्य
प्रणयः सोऽम्काद्वन भिन्न पीडाप्रदानकरः । तं दृष्ट्वैव नूनं समनावस्था घटनाव
तस्यान योग्यमिति सोऽक्षिपि । अनोष्टीति मितनत्रपश्रीश्चित्रष इति भावः ॥ १५॥