विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

द्वितीयोऽङ्कः । १७
दव अज्जरुग्वणदो गच्छि मे रन्तोट्टाअरणं वि । ता कहं सो
पहवपू अदिगंपाढब्बो । अहवा तुल्लगभ्मे विअ अदन्ताभस-
रिद्वेण संसिअ रामारहग्गं विरं चिट्ठदि त्ति लब्भेमि । ता जाव णं
ष्णवेगामि । (परिक्रम्यावलोक्य च ।) अह्मो, आलेक्खवाणरो विअ
किमिवि चिन्तन्तो णिहुदो अञ्चमाणभवो चिट्ठदि । ता जाव णं
उवसमपि । (उपसृत्य ।) अज्ज, वन्दामि ।
विदूषकः—सोत्थि भोदीए । (आत्मगतम् ।) एवं दुट्टचेडिएं
देवस्स तं रामरहस्स दिअसं णिच्चेअ णिच्छयदि विभ । (वि-
विमृश्य चक्षुरुन्मील्य । प्रकाशम् ।) भोदि णिउणिए, संगीदवावारं उज्झिअ
कहिं गच्छिसि ।
ष्टावटोन्निद्रे । तत्कथं स ब्रह्मबन्धुरितीहापाठव्यः । अथवा तुल्य-
सहोदरसहावस्थानाभ्यर्हितं न तस्मिन्नारादरहस्यं चिरं तिष्ठतीति तर्कयामि ।
तद्यावदेनमन्वेषयामि । अहो आलेख्यवानर इव किमपि मन्त्रप्रविष्टमुत
आत्मानमवतिष्ठति । तद्यावदेनमुपसर्पामि । आर्य, वन्दे ।
१ स्वस्ति भवत्यै । एतां दुष्टचेटिकां प्रेक्ष्य तद्रामरहस्यं हृदयं
भित्त्वा निष्क्रामतीव । भवति निपुणिके, संगीतव्यापारमुज्झित्वा कुत्र
गमिष्यसि ।
यथा—इह धटि निपुणिके यत प्रभृति भगवत सूर्यस्योपस्थान कृत्वा प्रतिनिवृ-
वृत्तो महाराजदर्शनं प्रभृति शून्याहृदय इव लक्ष्यते । तत्त्वमपि तावदात्मानमव
धानाद्धान्योपकरणाधारणमिति । धान्यवकेऽपि विदूषकनाम । तत्कथं स ब्रह्म
बन्धुरितीपापाठ्यः । ब्रह्मबन्धुपुच्छयित्वा । ब्रह्मबन्धुरपिप्रेषे निर्देशेऽपि द्विजो
लवः । इति विश्वलोचनम् । अतिधैर्यताम्व्यो बन्धनीयाः । अथवा तुल्याग्रजन्मविका
सन्धावर्त्तित न तस्मिन्नारादहस्यं चिरं तिष्ठतीति तर्कयामि । तद्यावदेनमन्वे
षयामि । अत्र दासी नीहार । अत्र दासी द्विजें कर्णे शततामवन्द्धयेति । इति
विचार्य यतः । अभ्यो आश्चर्य । आलेख्यवानर इव किमपि मन्त्रप्रक्षिप्तम आत्मानमव
तिति । इतिमो निभृतः । तद्यावदेनमुपसर्पामि । आर्य वन्दे ॥ विदूषकः