सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 147, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 147

An accurate line-by-line transcription of the Devanagari text from the image:

१२६ विक्रमोर्वशीये
राजा—कथमेतत् । सखे, अनिमिषा वियुक्तोऽहमुर्वश्या । न
कदाचिदपि तत्रभवती गर्भाविर्भूतदोहदाप्युपलक्षिता । कुत एव
प्रसूति । किं तु
आविलपयोधराग्रं लवलीदलपाण्डुराननच्छायम् ।
कतिचिदहनि शरीरं श्वथवलयमिवाभवत्तस्या ॥ ८ ॥
विदूषकः—मा मव मानुसीधम्मं दिव्वाए ताए संभावेदु ।
पभावगूढाइं ताण चरिदाइं ।
राजा—अस्तु तावदेव यथाह भवान् । पुत्रसंवरणे किमिव
कारणं तत्रभवत्या ।
विदूषकः—मा बुद्धी म राजा परिहरिस्सदि त्ति ।
राजा—कृतं परिहासेन । चिन्त्यताम् ।
विदूषक —को देवरहस्साइं तकइस्सदि ।
कञ्चुकी—(प्रविश्य ।) जयति जयति देव । देव, च्यवनाश्र-
मात्कुमारं गृहीत्वा तापसी संप्राप्ता देवं द्रष्टुमिच्छति ।
राजा—उभयमप्यविलम्बितं प्रवेशय ।
कञ्चुकी—यदाज्ञापयति देवः । (इति निष्क्रम्य तापसीसहिते कुमारं
मादाय प्रविष्टः ।)
१ मा भवांमानुषीधर्मं दिव्यायास्तस्याः संभावयतु । प्रभावगूढानि
तासां चरितानि ।
२ मा बुद्धौ मां राजा परिहरिष्यतीति ।
३ को देवरहस्यानि तर्कयिष्यति ।
राज्ञः पिहत्वात्तदन इति सागरः ॥ अनिमिषी देववनिते। अन्यत्र नेमिनेमस
श्चात् इत्यपि क्वचित्पाठः । सवमत्राच्छादनं यह्नेसशदाने पनेऽपि च इति कोषः ॥
आविषेति । आविलं मलिनम् । लवली लताविशेषः । छा येति केचित् । आननं
मुखम् । आनीलचूचुकान्नम् इत्यपि पाठः । चूचुकं तु कुचाग्रं स्यात् इत्यमरः
॥ ८ ॥ विदूषकः । मा भवांमानुषीधर्मं दिव्यायास्तस्याः संभावयतु । प्रभा-
वगूढानि तासां चरितानि ॥ संवरणं गोपनम् ॥ विदूषकः । मा बुद्धौ मां राजा
परिहरिष्यतीति ॥ विदूषकः । को देवरहस्यानि तर्कयिष्यति ॥ उभयम् । कुमा-