विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

पञ्चमोऽङ्कः । १२५
प्राप्तापराधोचितमन्तरीक्षा
त्समौलिरत्नः पतितः पतत्री ॥ ६ ॥
(सर्वे विस्मयं रूपयन्ति ।)
कञ्चुकी—अभिप्रेतोऽयं मणिः कस्मै प्रदीयताम् ।
राजा—वेधक, गच्छ । कोशपेटके स्थापयैनम् ।
किरात—'जं भट्ठा आणवेदि त्ति । (इतिमणिमादाय निष्क्रान्तः ।)
राजा—(शस्त्रस्य प्रति ।) आर्य, जानाति भवान्कस्यायं बाण इति ।
कञ्चुकी—नामाङ्कितो दृश्यते । नात्र मे वर्णविभावसहा दृष्टिः ।
राजा—तदुपक्षेपय शरं यावन्निरूपयामि ।
विदूषक—किं भवं विमारेदि ।
राजा—शृणु तावदहर्तुर्नामाक्षराणि ।
विदूषक—अवहिदो म्हि ।
राजा—(वाचयति ।)
उर्वशीसंभवस्यायमैलसूनोर्धनुष्मतः ।
कुमारस्यायुषो बाणः संहर्ता द्विषदायुषाम् ॥ ७ ॥
विदूषक—दिट्ठिआ संताणण वड्ढदि महाराओ ।
१ यदाज्ञापयतीति ।
२ किं भर्ता विचारयति ।
अवहितोऽस्मि ।
४ दिष्ट्या सन्तानेन वर्धते महाराजः ।
वचनात् प्रभावः शासनं बोधनम् । अपराध्योचितं योग्यं शासनमित्यर्थात् ॥६॥
जायतेऽस्य ना कोशाभ्यन्तरस्थाने बभ्रौ स्थितपेटिकायां वरात्र । किरात । यद्
नाप यतः ... पयति तत्र मम नयः शब्दयोगेन निरूपयामीति भविष्यदर्थे ॥
विदूषकः । किम् अत्र विचारयति ॥ विदूषकः । अवहितोऽस्मि ॥ उव
नयन्त्येति । तस्य पुरूरवसः सूतोः पुत्रस्य । आयुर्नामधेय कुमारस्य । ०
सायुषं । पञ्चाधिनार्थम् ॥ ॥ विदूषकः । दिष्ट्या संतानेन वर्धते