विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

चतुर्थोऽङ्कः । १०७
(स्थानकेनावलोक्य ।) अये, कृताहारकः संवृत्तः । भवतु । समीपमस्य
गत्वा पृच्छामि ।
(अनन्तरे चचरी ।)
'हह पँ पुच्छिमि आअक्खहि गअवर [···]
ललिअपहारे णासिअतरुवर ।
दूरविणिज्जिअससहरकंती [···]
दिट्ठी विज पँ संमुहवन्ती ॥ ४५ ॥
(पदद्वयं पुरत उपसृत्य ।)
मदकलरुचितैश्चिक्कटा गजयूथप यूथिकाशबलोपदेशी ।
स्थिरयौवना प्रिया ते दृशलोक सुभागोका ॥ ४६ ॥
(सहर्षमवेक्ष्य ।) अहह, अनेन प्रियोपलब्धिशंसिना मन्द्रकण्ठगर्जि-
तेन ममाश्वसितोऽसि । साधर्म्याद्भूयसी मे त्वयि प्रीतिः ।
मामाहुः पृथिवीभृतामधिपतिं नागाधिराजो भवा-
नप्युच्छिन्नपृथुप्रवृत्ति भवतो दानं ममाप्यर्थिषु ।
१ अह त्वां पृच्छामि आचक्ष्व गजवर
ललितप्रहारेण नाशिततरुवर ।
दूरविनिर्जितशशधरकान्ति
दृष्टा प्रिया त्वया सम्मुख यान्ती ॥
स्थानकेनेति । स्थानकधाराविशेषः । तथा चाभाणीश्वरतः — स्थानक
सङ्केतं स्थानदृङ्मनुविदारिकम् इति । त० मिति प्रकृतानामवधित्यर्थः ॥ गज प्रति
प्रियाप्रवृत्तिं पृच्छति—हह पं इति । अह पं परे त्वां वा पृच्छामि आचक्ष्व गजवर
ललितप्रहारेण नाशिततरुवर । दूरविनिर्जितशशधरकान्तिर्दृष्टा प्रिया तया संमुख
यान्ती ॥ दूरमत्यन्तं विनिर्जिता पराजिता शशाङ्ककान्तिरतिशयनिष्कळङ्कत्वादियुग
मुखेत्यविशेष्यः । छद्मवाण्डनकन्तियथा । इवपरलेखनेन पूर्वय इता चोलते ॥४५॥
मदक० एति । मदेन कटो मधुराव्यश्थदः । कण्ठेषु मधुराव्यश्चशब्देजी । इति
शेषन । युवतियादिकेत्येलनेन युवतीनां सारदाजम् धधिकउयनेन च निष्कठ
इत्य चोलतं । स्थिरयावनाव तु देवतात्वादेव ॥४६॥ साधम्यादात्मानधर्मत्वाद् ।
तदेवाह—नामाहुरिति । विशेषेण उच्छिन्ना न भवतीत्यनुच्छिन्ना पृथ्वी म