सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
वेदान्तसार (नृसिंहसरस्वती टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

वेदान्तसार (नृसिंहसरस्वती टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

Vedantasara by Sadananda Yogindra

सदानन्द योगीन्द्र द्वारा

स्रोत: खेमराज श्रीकृष्णदास · खेमराज श्रीकृष्णदास · 1940 (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished145 पृष्ठ

पृष्ठ 28, कुल 145 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 28

( २८ ) वेदान्तसार ।
कारादीति।प्रलयकाले हिरण्यगर्भादिप्रपंचोत्पादकेश्वरगतमूल-
प्रकृतिवत्सुषुप्तिकालेऽहंकारादिशरीरोत्पादकसंस्कारमात्राव-
शिष्टजीवगताज्ञानस्यापिकारणशरीरत्वंइंद्रियतद्विषयाभावेन-
व्यासंगाभावादानंदबाहुल्यादानंदमयत्वंकोशवदात्माच्छादक-
त्वात्कोशत्वंचयुक्तमितिभावः॥ ननुस्थूलसूक्ष्मशरीरलयस्थान
स्यकथं सुषुप्तिशब्दवाच्यत्वमित्याशंक्यपूर्ववत्संज्ञाभेदो नव-
स्तुभेदइतिवक्तुंतत्रयुक्तिमाह। सर्वोपरमत्वादिति। पंचीकृतस्थूल-
शरीरस्य व्यावहारिकस्यापंचीकृतसूक्ष्मशरीरे प्रातिभासिके
प्रविलापितत्वात्तस्यापि प्रातिभासिकस्य स्वाप्नप्रपंचस्य स्व-
कारणेऽज्ञाने लीनत्वात्सर्वोपरतिरित्यर्थः । तथा चोक्तम्"लये
फेनस्य तद्धर्मा द्रवाद्याः स्युस्तरंगके । तस्यापि विलये नीर
तिष्ठंत्येव यथा पुरा । व्यावहारिकजीवस्य लयःस्यात्प्रातिभा-
सिके । तल्लये सच्चिदानंदाः पर्यवस्यंति साक्षिणि" इति ॥ २९ ॥
( भा०टी० ) यही व्यष्टिभूत ज्ञान अहंकारादिका कारण
है इसी कारण इसको कारणशरीर कहते हैं आनन्दका आ-
धिक्य होनेसे तथा कोषकी तरह आच्छादक होनेसे आन-
न्दमयकोष, और इन्द्रियोंका उपरमस्थान होनेसे सुषुप्ति
कहाजाताहै । इसी कारण इसी अज्ञानको स्थूल सूक्ष्म प्र-
पञ्चका लयस्थान कहते हैं ॥ २९ ॥
तदानीमेतावीश्वरप्राज्ञौ चैतन्यप्रदीप्ताभिरतिसू-
क्ष्माभिरज्ञानवृत्तिभिरानन्दमनुभवतः । "आनन्द-
भुक् चेतोमुखः प्राज्ञः" इति श्रुतेः । 'सुखमहमस्वा-