वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)
Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary
महाकवि सुबन्धु द्वारा
पृष्ठ 210, कुल 244 में से
संदर्भ में पढ़ें१९० वासवदत्ता
देशमिव सविद्रुमलतां कातरम्¹ इव सदारं विष्णुमिवानै-
कम्/कमुक्तोपेतं) पुलिन(तलं) आससाद। ततः कृतस्नानादि(सकल-
कृत्यो जलनिधि)जलमवतरितुम्/अवतरीतुम् आरेभे शरीरत्यागाय। अथ सा-
नुग्रहेषु ग्राहेषु निर्मत्सरे(१०९)षु मत्स्येष्वक्षुद्रेषु क्षुद्र(आ-
म्डेष्वनिच्छेषु) [२८०] कच्छपेष्वक्रूरेषु नक्रेष्वभयं-
करेषु मकरेष्वमारेषु (शिंशुमारेष्वाकाशात्²) सरस्वती समु-
दचरत्। आर्य कंदर्पकेतो पुनरपि तव (प्रियासमागमो)
भविष्यत्यचिरेण तद्विरम मरणव्यवसायादिति। (सो ऽपि) तद्
उपश्रुत्य मरण(आरम्भाद्) विरराम³। [पुनः प्रियया समा-
गमेच्छया शरीरस्थितिहेतुमाहारं चिकीर्षुर्महासागरकच्छो-
पान्तभुवं जगाम।] अथ तत इतः परिभ्रमन् फलमूला-
दिना वने (वर्तयन्⁴) [कियन्तं] कालं (अनेकं) निनाय [क-
न्दर्पकेतुः]। एकदा (तु⁵) कतिपय(दिवसा⁶)पगमे काकलीगा-
यन इवो [२८१] (ऽपसमृद्ध⁷)निम्नगानदः (सायंतन)समय
इव नर्तितनीलकण्ठः कुमारमयूर इव (समारूढ)शरजन्मा
[महा]तपस्वी ऽव प्रशमितरजःप्रसरःतापस इव धृतजलद-
करकः प्रळयकाल इव दर्शितानैकतरणिविभ्रमः निरुप(द्र-
व)कानन(प्र⁸)देश इव घनोत्(से[२८२]कित)सारंगः रेवतीकर-
पल्लव इव हलिधृ(११०)तिकरः (लंकेश्वर इव समेघनादः
विंध्य इव घनश्यामः⁹ सम्)आजगाम वर्षासमयः। (वि)-
भिन्न[मेघ]नीलोत्पलकानन(नीले) क्रीडासरसी ऽव नभसि स्म-
रस्य (कनक)रत्न(नौर) इव जलद(काल)लक्ष्मीमातंगकन्या-
नर्तनरज्जु[२८३]र् इव नभस्सौधतोरण(रत्न)मालिके ऽव प्र-
वसता निदाघ(कालकांतेन द्युस्त्री)पयोधरे दत्तआ स्मर-
णाय¹⁰आवलिरिव गगनलक्ष्मी(बंधुर)रशनामाले
ऽव नभोमंदार[तरु¹¹]सुंदरकलिक[आमाल]ए ऽव रतिनखमार्ज-
नरत्न(शिला)शलाके ऽव रत्न(शक्तिर्) इव¹² (विलासयष्टिरिव) कुसु-
¹ Trichinopoly ed., kāntāram. ² So also Hall's manuscripts A, B, D, F, H.
³ Cf. virarāma maraṇārambhāt in Hall's manuscripts C, D, E.
⁴ So also Hall's manuscripts C, D, F, H.
⁵ So also Hall's manuscripts C, D, E, H.
⁶ So also Hall's manuscripts A, B, F, H.
⁷ Cf. samṛddha in Hall's manuscripts A, B, C, D, E, F, G, H, Trichinopoly ed., and
Srirangam text.
⁸ So also Hall's manuscripts F, G.
⁹ Cf. rāvaṇa iva samēghanādō vindhyagirir iva saghana in Hall's manuscript C.
¹⁰ Hall's manuscripts C, D, E, F also omit smaraṇāya.
¹¹ Hall's manuscripts C, D, E, G, H also omit taru.
¹² Trichinopoly ed. omits ratnaśaktir iva.