वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)
Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary
महाकवि सुबन्धु द्वारा
पृष्ठ 208, कुल 244 में से
संदर्भ में पढ़ें१८८ वासवदत्ता
लनाभिलाषसंचरन्नक्रचक्रं (स्तिमिततिमि)तिमिङ्गिलकुलं (क-
दलीवनवात) विलुलित (ऐला) लवलीलवङ्ग (मातुलुङ्ग¹) गुल्म (गह-
नं) ऊर्मिमारुत(मर्मरिततरलतरो)त्ताल (ताली² वनचरित³) जल-
मानुषमिथुनमृदित[सलिल]पुलिनबालशैवालं प्रवाळांकुरको-
टिपाटितमुखखिन्नशंखनख(मुखरखरशिखरवि)लिखि-
ततट(रेखं) खगेश्वरगोत्रपत्ररथपटलकलिलसलिलं अद्या-
ऽप्य् अनिर्मुक्तमन्दरमथनसंस्कारम् इवा "वर्तभ्रान्तिभिः
साप[269]स्मारम् इव (सितफेनसञ्चयैः) ससुरा(गन्धम्) इवै-
("लापरिमलैः सघोषम्) इव गर्जितैः सखेदम् इव (नागनिश्व़ा-
सैः) सभ्रू(भङ्गं⁴) इव तरङ्गैः साळानस्तम्भम् इव राम-
सेतुना कुम्भीनसीकुक्षिमू इव लवणोत्पत्तिस्थानं व्याकरणम्
इव [वितत⁵]स्त्रीनदीकृत्यबहुलं राजकुलम् इव दृश्यमानम-
हापात्रं हस्तिबन्धम् इव वारिगतानेकना[270]ग(106)मुच्य-
मान(शूत्)कारं विश्वामित्रपुत्रवर्गम् इव अम्भोज(चारु)म-
त्स्योपशोभितं सत्पुरुषम् इव गोत्र्(आतिशयं) साधुम् इवा ऽच्यु-
तस्थिति रमणीयं सुनृ(पतिं⁶) इव सज्जनक्रमकरं कृतम-
न्युम् इव करतोयाप्लुत[271]मुखं विरहिणम् इव चन्दनोद-
कषिक्तं विलासिनम् इव नर्मदानुगतं (राशिम् इव समीनकुली-
रं शृङ्गारिणम् इवा ऽनेकमुक्ताऽलंकृतं) उद्धृतकालकूटम् अपि
प्रकटितविषराशिम् अतिवृद्धम् अपि सुन्दरी[परि]वृत(ओप्⁷)अकण्ठं
(107) सुरोत्पत्तिस्थानम् अप्य् असुराधिष्ठितं जल[272][नि]धिम्
अपश्यत्. अचिन्तयच् च अहो मे कृतापकारेणा ऽपि विधिना उपकृतिर्
एव कृता यद् अयं लोचनगोचरतां (गतस्) समुद्रः तद् अत्र
देहं (त्यजामि) [प्रियाविरहाग्निं निर्वापयामि]. यद्य् अप्य् अना-
तुरस्या ("त्म⁸)त्यागो न विहितः तथा ऽपि (खलु नः कार्यं) न
[खलु] सर्वस् (सर्वं⁹) कार्यम् (एव) करोत्य् [इत्य्¹⁰] असारे सं-
सारे. केन किन् [273] (नाम¹¹) न कृतं. तथा हि गुरुदार(हर-
¹ So also Hall's manuscripts E, F, H, and the commentator Jagaddhara.
² Srirangam text and Trichinopoly ed., tālī.
³ Hall's manuscript D also has carita.
⁴ So also Hall's manuscripts A, D, E.
⁵ Hall's manuscripts A, B, C, F, G, H also omit vitata.
⁶ So also Hall's manuscripts A, B, C, E, F, G.
⁷ Cf. parivṛtōpakaṇṭham in Tel. ed. 61, Grantha ed., and Hall's manuscripts B, E.
⁸ So also Hall's manuscripts C, D.
⁹ So also Hall's manuscripts C, D.
¹⁰ Trichinopoly ed., iha.
¹¹ So also Hall's manuscripts C, D, H.