वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)
Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary
महाकवि सुबन्धु द्वारा
पृष्ठ 207, कुल 244 में से
संदर्भ में पढ़ेंtakukkuṭī(kuṭī¹)kṛta[kuṭaja]koṭarēna caṭakasaṃcāryamāṇacaṭula-
vācātacaṭakāirakriyamāṇacāṭunā sahacarī(sahacaraṇacumcura)ca-
kōra(camcunā) śāilēya(sugamdhi)śīlātalasu[265]khaśayita(śaśaśiśu-
rāśinā) śēphālikāśīphāvivaravisrabdhavartamāna(gāudhēya)rāśinā
nirātaṁkaraṃku(nikarēṇa) nirākulanakula[kula]kēḷinā kalakōkila-
kulakabaḷita(cūta)kalikōdgamēna sahakārārāmarōmaṃtʰāyamāna-
(camara)yūthēna śravaṇahārisa(nīḍa²)girinitambanirjharanināda-
(śravaṇōtsukanidrānaṃda³)maṃdāyamānakarikulakarṇatāḷaduṃ-
dubhi(dhvaninā) samāsannakinnarīgīta(śravaṇaramamāṇa)ruruvi-
sarēṇa [266] (kuhari(104)ta)haridrādravarajyamānavarāhapōtapō-
trapālinā guṃjā(kuṃja⁴puṃjaguhijāhakajātēna⁵ daṃśa)daṃśana-
kupita(kapi⁶)pōta(pēṭacapēṭaka⁷)pāṭita(pāṭalīpuṭakīṭasaṃghēna)
kuliśaśikharakharanakharapracayapracaṃḍacapēṭ(ā)pāṭitamatta-
mātaṃga(mada)cchaṭācchuritacārukēsara(bhara)bhāsurakēsarika-
dambēna mahāsāgarakacchōpāmtēna katipayadūram(adhvānaṃ⁸)
gatvā aticapala(vāripracayaprahataprapātātayā) tāṃḍa[267]vō-
ddaṃḍa(dōṣṣaṃḍa⁹)khaṃḍaparaśuviḍambanāpaṃḍitaṃ vāruṇī¹⁰-
vijayapatākābhir iva śēṣakulanirmōka[mañju]maṃjarībhir iva (su-
dhāsahacarībhir iva jyōtsnāsahōdarībhir iva) śaśāṃka(maṃḍala)-
paramāṇu(saṃtatībhir) iva lakṣmīlīlā(darpaṇadhāriṇībhir) iva jala-
dēvatā(kuca¹¹)caṃdana(dhārātarpaṇa)vicchittibhir iva phēnarāji-
bhir upāṃta(ramaṇīyaṃ) aparam iva gagana(talam) avan(ītalam)
avatīrṇam arṇavaducchalacchīkara(nikarēṇa) nabha-
ścarān muktāphalāir iva vilōbhayamtam abhayābhyarthanāgatā-
nēka(pakṣati)kṣitidharabharitakukṣibhāgaṃ sagarasuta(visarasa-
mud)khātaṃ (vārijātamukhōdbhāsitapārijātaṃ) abhijātamaṇira-
tnākaraṃ kari(105)makara[ku[268]la]saṃkulaṃ (śakuni)kulakaba-
Footnotes
¹ So also Hall's manuscript C, and the commentator Jagaddhara.
² So also Hall's manuscripts C, D.
³ Hall's manuscripts A, B, C, D, F, G also have nidrānanda.
⁴ So also Hall's manuscripts A, B, C, E, F, G, H; cf. guñjāpuñjakuñja in Hall's
manuscript D.
⁵ Hall's manuscripts D, E, F also have jāhakajātēna.
⁶ So also Hall's manuscripts C, D.
⁷ Hall's manuscript D also has capēṭaka.
⁸ Cf. katipayādhvānaṃ in Hall's manuscript E.
⁹ Cf. dōḥkhaṇḍa in Hall's manuscripts A, C, D, E, F.
¹⁰ Srirangam text and Trichinopoly ed., vāruṇa.
¹¹ So also Hall's manuscripts B, C, F.
Devanagari Transliteration (देवनागरी लिप्यन्तरण)
तक्कुक्कुटी(कुटी¹)कृत[कुटज]कोठरेण चटकसंचार्यमाणचटुल-
वाचातचटकाइरक्रियमाणचाटुना सहचरी(सहचरणचुंचुर)च-
कोर(चंचुना) शैलेय(सुगंधि)शीलातलसु[265]खशयित(शशशिशु-
राशिना) शेफालिकाशीफाविवरविस्रब्धवर्तमान(गौधेय)राशिना
निरातंकरंकु(निकरेण) निराकुलनकुल[कुल]केलिना कलकोकिल-
कुलकबलित(चूत)कलिकोद्गमेन सहकारारामरोमंथायमान-
(चमर)यूथेन श्रवणहारिस(नीड²)गिरिनितंबनिर्झरनिनाद-
(श्रवणोत्सुकनिद्रानंद³)मंदायमानकरिकुलकर्णतालदुं-
दुभि(ध्वनिना) समासन्नकिन्नरीगीत(श्रवणरममाण)रुरुवि-
सरेण [266] (कुहरि(104)त)हरिद्राद्रवरज्यमानवराहपोतपो-
त्रपालिना गुंजा(कुंज⁴पुंजगुहिजाहकजातेन⁵ दंश)दंशन-
कुपित(कपि⁶)पोत(पेटचपेटक⁷)पाटित(पाटलीपुटकीटसंघेन)
कुलिशशिखरखरनखरप्रचयप्रचंडचपेट्(आ)पाटितमत्त-
मातंग(मद)च्छटाच्छुरितचारुकेसर(भर)भासुरकेसरिक-
दंबेन महासागरकच्छोपांतेन कतिपयदूरम्(अध्वानं⁸)
गत्वा अतिचपल(वारिप्रचयप्रहतप्रपाततया) तांड[267]वो-
ड्डंड(दोष्षंड⁹)खंडपरशुविडंबनापंडितं वारुणी¹⁰-
विजयपताकाभिर इव शेषकुलनिर्मोक[मञ्जु]मंजरीभिर इव (सु-
धासहचरीभिर इव ज्योत्स्नासहोदरीभिर इव) शशांक(मंडल)-
परमाणु(संततीभिर) इव लक्ष्मीलीला(दर्पणधारिणीभिर) इव जल-
देवता(कुच¹¹)चंदन(धारातर्पण)विच्छित्तीभिर इव फेनराजी-
भिर उपांत(रमणीयं) अपरम् इव गगन(तलम्) अवन्(ईतलम्)
अवतीर्णम् अर्णवदुच्छलच्छीकर(निकरेण) नभ-
श्चरान् मुक्ताफलैर् इव विलोभयन्तम् अभयाभ्यर्थनागता-
नेक(पक्षति)क्षितिधरभरितकुक्षिभागं सगरसुत(विसरस-
मुद्)खातं (वारिजातमुखोद्भासितपारिजातं) अभिजातमणिरा-
त्नाकरं करि(105)मकर[कु[268]ल]संकुलं (शकुनि)कुलकब-