वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)
Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary
महाकवि सुबन्धु द्वारा
पृष्ठ 201, कुल 244 में से
संदर्भ में पढ़ेंA SANSKRIT ROMANCE 181
sōmaprabhām [237] diggajakarēṇukām ivā 'nupamām (rēvām) iva
(śarmadām) tamālapatraprasādhitām (ca) aśvatarakanyām iva ma-
dālasām vāsavadattām dadarśa. atha tām [prīti]viṣphāritēna
cakṣuṣā pibataḥ (92) kaṃdarpakētōḥ jahāra cētanām mūrchā[vē-
gaḥ]. tam (anu) vāsavadattā mumūrcha. atha makaraṃdasa-
khījana(prayatnāt) labdhasaṃjñāv (ētāv) ēkāsanam alaṃcakratuḥ.
[238] (atha¹) vāsavadattāyāḥ prāṇēbhyō 'pi garīyasī (sakhī²) kalā-
vatī nāma kaṃdarpakētum uvāca. āryaputra nā 'yaṃ visrambha-
(kathānām³) avasaraḥ (atō⁴) laghutaram ēvā ('bhidhīyatē⁵). tva-
tkṛtē yā 'nayā (yātanā) 'nubhūtā sā yadi nabhaḥ patrāyatē sāgarō
[239] (mēḷāmaṇḍāyatē) brahmā[yatē] (lipikārāyatē bhujaṃgapa-
tir⁶ vā kathakāyatē tathā) 'py anēkāir yugasahasrāir abhilikhyatē
(vā na) vā. tvayā (ca) rājyam ujjhitam. kiṃ bahunā 'tmā ('syās)
saṃkaṭē samārōpitaḥ [ēva⁷]. (yāi) 'ṣā 'smatsvāmiduhitā [pitrā]
(prabhātāyāṃ⁸ [240] śarvaryāṃ pitrā) yāuvanāti(krama⁹)śaṃkinā
haṭhēna vidyādharacakravartinō vijayakētōḥ putrāya puṣpakētavē
pāṇi(grahaṇāya) dātavyē "ti (niścitā¹⁰). anayā (cā 'smābhis saha
sammaṃtryā) "lōcitaṃ adya yadi taṃ janam ādāya (nā "gacchati
tamālikā) tadā 'vaśyam ēvā ('śrayāśa āśrayitavya) iti. [tad asyāḥ
sukṛtavaśēna mahābhāgē 'māṃ bhūmim anuprāptaḥ.] tad atra
yat sāmprataṃ tatra bhavān ēva pramāṇam ity uktvā virarāma.
atha kaṃdarpakētur (api) bhītabhīta iva (praṇayā¹¹)naṃd(āmṛta¹²)-
sāgaralaharībhir āpluta iva [bhuvanatrayarājyābhiṣikta iva] vāsa-
va[241]dattayā saha sammaṃtrya makaraṃdaṃ (93) vārtānvēṣa-
ṇāya tatrāi "va nagarē niyujjya (bhujagēnē¹³) 'va sadāgatyabhimu-
khēna (saritpulinēnē 'va śuktiśōbhitēna viṃdhyavipinēnē 'va śrī-
vṛkṣalāṃchitēna haṃsēnē 'va mānasagatinā vanaspatinē "va ska-
mdhaśōbhitēna vajrēṇē 'vē 'ṃdrāyudhēna¹⁴) manōjavanāmnā tura-
Footnotes
¹ So also Hall's manuscripts A, B.
² So also Hall's manuscript D. ³ So also Hall's manuscripts D, E, H.
⁴ So also Hall's manuscripts E, F. ⁵ So also Hall's manuscripts E, F.
⁶ Cf. bhujagapatir in Hall's manuscripts A, B, C, D, F, G.
⁷ Hall's manuscripts D, H also omit ēva.
⁸ So also Hall's manuscripts D, H, and the commentator Jagaddhara.
⁹ Cf. kramadōṣa in Hall's manuscripts D, H. ¹⁰ So also Hall's manuscript D.
¹¹ Cf. sapraṇayama in Hall's manuscripts A, B, C, D, F, G, H.
¹² So also Hall's manuscripts A, B, C, D, F, G.
¹³ So also Hall's manuscripts C, D, E, F, G, H.
¹⁴ Cf. mahōdadhipulinēnē 'va śuktiśōbhitēna vindhyavipinēnē 'va śrīvṛkṣalāṅkṣitēna