वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)
Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary
महाकवि सुबन्धु द्वारा
पृष्ठ 184, कुल 244 में से
संदर्भ में पढ़ें१६४ वासवदत्ता
भिते पवन इव सुमनोहरे¹) परिणामम् उपयात्यपि (यौ-
वने) परिणयपराङ्मुखी तस्थौ। [१३१] (अथै) "कदा ² [तु]
विजृम्भमाणसहकारकोरकनिकुरुम्बनिपतितमधुकरमाला-
मदकलझंकार(हुंकार ³) जनितपथिक[जनसञ् ⁴]ज्वरः को-
मलमलयमारुतोद्धूतचूतप्रसवरसास्वादकषायकण्ठक-
लकण्ठ(कुहकुहारव ⁵)भरितसकलदिङ्मुखः विकचकस-
लषण्ड(नि)लीयमान[१३२]मत्तकलहंसकुलकोलाहलमुखरि-
त[सकल]सरोवरः परभृत(खरत्रोटि)कोटिपाटित ⁶(पाटली)कुट्-
मल[वृन्त]विवरविनिर्गतमधुधारासारशीकर[कण]निकर-
(समारब्ध)दक्षिणसमीरण(मारवारण)व्रणितपथिक[जन]
वधूहृदयः मधुमदमुदितकामिनी(मुखकमल)गण्डू-
षसीधु(सेवन)पुलकितवकुलः मदन(रय)परवशविलासिन्रीतु-
लाकोटिविकटचटुलचरणारविन्द(५४)[मन्द]प्रहारप्रहृष्टकं-
केलितरुषतः प्रति(दिनम्) अश्लीलप्राय(वैहासिक)गीयमानगी-
तश्रवणोत्सुकषिद्गजनप्रारब्धच[१३३]र्चरीगीताकर्णन(माद्-
यद्)अनेकपथिक(जनः) दुर्जन इव सतामरसः दुष्कुल इव
जातिहीनः रावण इवा ऽपीतलोहितपलाशशत(सेव्यमानः) महाशृङ्-
गारी ऽव सुगन्ध(वाहः) सुराजे ऽव समृद्धकु[१३४]वलयः वा-
स्तविक इव [वि]वर्धितसुखाशः सत्कविकाव्य(प्र)बन्ध इवा
(ऽनव)बद्धतुहिनः सत्पुरुष इव दोषानुबन्धरहितः कै-
वर्त इव [आ⁷]बद्धराजीवोत्पल(जालः) समृद्धकासार[शकुनि]-
सार्थ इवा (ऽनन्दित)[१३५]म(५५)रुवकः शक्र इवे ऽन्द्राणी(रुचि-
रः महाधीर) इवा ऽधरीकृतदमनकः षिद्ग इवा ऽम्लानसुभ-
गः वसन्तकाल आजगाम। [१३६] अतिदूरप्रवृद्धेन मधुना
जगति को वा न वि(क्रियेत) यदति(मुक्तो) मुनिरपि विचकास।
कुसुमशरस्य नवचूत(कुसुमबाण)मूलनिलीना मधुकर(आव-
इर् विलिखिता नामाक्षरपङ्क्तिर्) इव रेजे। वृन्तविनिर्गतवि(कच⁸-
विचिकिलविवरे⁹ कूजन्) मधुकरो मकरकेतोस् त्रि[१३७]भुवन-
विजय[प्रयाण]शंखध्वनिम् इव चकार। नवयावकपंक-
¹ Cf. vindhyācala iva madanādhiṣṭhitē pārāvāra iva sañjātalāvaṇyē madanavana
iva sadā kalpataruṇābhinanditē pavana iva sumanōhāriṇi `in Hall's manuscripts B, C.
² Cf. athāi "kadā tu in Hall's manuscript C.
³ Cf. madakalahuṁkāra in Hall's manuscripts A, D, G.
⁴ Hall's manuscripts C, G, H also omit janasañ.
⁵ Tel. ed. 61 and Grantha ed., kuhākuhārava; Trichinopoly ed., kuhakuhārāva.
⁶ Tel. ed. 61, kharatrōṭipāṭita; Grantha ed., kharatrōṭitapāṭita.
⁷ Hall's manuscripts B, C also omit ā. ⁸ So also Hall's manuscripts C, E, H.
⁹ Cf. vicakilavivaraguñjan in Hall's manuscript C.