बृहद्विमानशास्त्रम् / वैमानिक शास्त्र (महर्षि भरद्वाज - पं. ब्रह्ममुनि परिव्राजक सविस्तार हिन्दी व्याख्या)
Brihad Viman Shastra / Vaimanika Shastra of Maharshi Bharadvaja
महर्षि भरद्वाज (टीकाकार: पं. ब्रह्ममुनि परिव्राजक) द्वारा
पृष्ठ 255, कुल 368 में से
संदर्भ में पढ़ें२३२ ] [ बृहद् विमानशास्त्र
विज्ञाय हृदय भक्त्या समाधिबलतस्तथा ।
ईश्वरानुग्रहात् तद्वन्मदनुग्रहतः क्रमात् ॥२८॥
प्रज्ञानघनमाविश्य प्रज्ञानेत्रेण केवलम् ।
सर्ववेदार्थतात्पर्य्यरहस्य स्वानुभूतितः ॥२६॥
अनुभूय विचार्याथ प्रसन्नेन्द्रियमानसाः ।
धर्मशास्त्रपुराणेतिहासादींश्च ततः परम् ॥३०॥
भूतभौतिकशास्त्राणि वेदतत्त्वानुसारतः ।
सर्वलोकोपकाराय कल्पयित्वा यथाक्रमम् ॥ ३१ ॥
संस्थापयत लोकेस्मिन् सर्वेषा भुक्तिमुक्तये ।
आकाशगमनार्थं व्योमयानानि तथैव च ॥ ३२ ॥
वायुवेगादिसिद्ध्यर्थं गुटिकापादुकाविधिम् ।
रचयित्वा कल्पशास्त्रैर्लोके स्थापयत क्रमात् ॥ ३३ ॥
इत्यादिवेश भगवान् दक्षिणामूर्तिरव्ययः ।
ततस्ते मुनयस्सर्वे दक्षिणामूर्तिरूपिणम् ॥ ३४ ॥
—उसकी कृपा को प्राप्त कर मन्त्ररहस्यों को जान कर उस आश्रयरूप महादेव के हृदय को जान
कर भक्ति से और समाधि बल से, ईश्वरकृपा से उसी भांति मेरे अनुग्रह से प्रज्ञानेत्र से प्रज्ञानघन में
आविष्ट हो अपनी अनुभवशक्ति से सर्व वेदार्थ तात्पर्य-रहस्य को अनुभव करके विचार कर पवित्र इन्द्रिय-
मन वाले हुए धर्मशास्त्र, पुराण-अलङ्कार इतिहास-इतिवृत्त को भूतशास्त्रों भौतिक शास्त्रों वेदतत्त्वानुसार
सर्वलोकोपकार के लिये यथाक्रम रच कर सब के भोग मोक्ष के लिए स्थापित करो-प्रचार करो ।
आकाशगमनार्थ व्योमयानों को भी वायु के बल साधने आदि के निमित्त गुटिका (घुटिका) और
पादुका को भी कल्पशास्त्रों से रच कर लोक में क्रम स्थापित करो । इस प्रकार भगवान् दक्षिणामूर्ति ने
आदेश दिया तब सब मुनि दक्षिणामूर्तिरूपी—॥२७-३४॥
हृदि कृत्वा महादेवं सद्गुरु करुणालयम् ।
धर्मशास्त्रपुराणेतिहासादीन् वेदमार्गतः ॥ ३५ ॥
तथैव भौतिकादीनि शास्त्राणि विविधान्यपि ।
कल्पशास्त्राणि सर्वाणि श्रौतस्मार्तपराणि च ॥ ३६ ॥
चक्रुस्त्वेदहृदयमनुसृत्य यथाविधि ।
पश्चात् प्रतिष्ठा चक्रुर्लोके तानि यथाक्रमम् ॥ ३७ ॥
तेष्वन्तरिक्षविमानबोधकानि यथाविधि ।
षट् शास्त्राणीति कीर्त्यन्ते पूर्वाचार्य्यकृतानि हि ॥ ३८ ॥
यान्त्रिकास्तान्त्रिकास्तद्वत्कृतका इति च क्रमात् ।
तेषु सम्यङ् निरूप्यन्ते विमानाः सर्वतोमुखाः ॥ ३६ ॥